Weerbare vrouwen op ManiFiesta in Bredene. (Foto Karina Brys)

“Vrouwen moeten in alle veiligheid hun kost kunnen verdienen”

Nieuwe #metoo-getuigenissen schudden de kunstwereld door elkaar. Verschillende (ex-)medewerkers van het gezelschap Troubleyn vzw hekelen de cultuur van machtsmisbruik, seksuele intimidatie en psychologische terreur.

De ex-medewerkers doorbreken met hun open brief een jarenlange zwijgcultuur, die trouwens niet alleen in de cultuursector heerst. Ze is alomtegenwoordig en bleef te lang taboe. De (ex-)werknemers van Troubleyn vzw creëren een opening naar een breed maatschappelijk debat. Dat is een goede zaak en daarbij kunnen ze rekenen op onze steun.

Publieke vernedering, het maken en kraken van mensen, bodyshaming, seks in ruil voor een solodans, compromitterende fotoshoots. Je lees het allemaal in de open brief die (ex-)werknemers van Troubleyn vzw lieten publiceren op de website van het cultuurblad Rekto/verso. Jan Fabre, artistiek leider van Troubleyn vzw, maakt zich schuldig aan ernstig machtsmisbruik en seksueel grensoverschrijdend gedrag. In juni zei hij in een tv-interview dat het er in zijn gezelschap op dat vlak allemaal correct aan toegaat. Ook nu reageert hij, bij monde van zijn gezelschap, alsof er van de getuigenissen niets aan is. In het interview in juni merkte hij op dat de werknemers de laatste tijd “gevoeliger” zijn geworden. Maar #metoo is geen modetrend en al helemaal geen massahysterie. Dat bewijzen deze getuigenissen. Sommige dateren van twintig jaar geleden. Van plotse overgevoeligheid is geen sprake. Wel van een mentaliteitsverandering waarin vrouwen niet langer een speelbal willen zijn. Toen vorig jaar #metoo losbrak, kregen heel veel vrouwen een stem en deelden ze hun ervaring. Deze dansers bewijzen nu eenzelfde dienst. Door samen de stilte te doorbreken, roepen ze de machocultuur een halt toe, openen ze voor vele vrouwen de mogelijkheid om erover te praten en roepen ze de samenleving op om dit machtsmisbruik niet langer te aanvaarden.

Een derde poetsvrouwen ooit slachtoffer seksueel geweld

De cultuursector is erg gevoelig voor machtsmisbruik, bodyshaming en grensoverschrijdend gedrag. De cijfers liegen er niet om. Een op de vier vrouwen in de cultuursector werd het afgelopen jaar slachtoffer van ongewenst fysiek gedrag, dat blijkt uit een studie van de Ugent. Drie procent van de respondenten werd gechanteerd of gedwongen tot seks. Maar het is lang niet de enige sector met dit probleem. Geweld op vrouwen op de werkvloer blijkt een wijdverspreid fenomeen. ACV Voeding en Diensten bracht dit jaar nog de resultaten uit van een bevraging onder poetshulpen. Ook dat leverde onthutsende cijfers en getuigenissen. Een derde van de poetshulpen was ooit slachtoffer van seksueel geweld. Zonder deze bevraging zouden we gewoon geen weet hebben van dit probleem. Die stilte wijst op een maatschappelijke aanvaarding. Alsof het normaal is, alsof het erbij hoort. Maar vrouwen zijn geen lustobjecten, punt. Vrouwen hebben het recht om in alle veiligheid hun kost te verdienen.

Diepgaande mentaliteitsverandering nodig

Een eerste stap is gezet door de stilte te doorbreken. Hopelijk volgen nog veel meer vrouwen dit moedige voorbeeld.  De openheid van de (ex-)werknemers maakt ook een volgende stap mogelijk, namelijk het maatschappelijk debat over dit probleem en hoe we dit kunnen aanpakken. We moeten streven naar een diepgaande mentaliteitsverandering. De samenleving heeft er alle belang bij om collectief en resoluut ‘nee’ te zeggen tegen deze vorm van machtsmisbruik en machocultuur. De Spaanse vrouwen geven het goede voorbeeld door zich bij elke gewelddaad tegen vrouwen collectief te verzetten. Verder lijkt het me belangrijk om van jongs af aan te investeren in een gezonde relationele opvoeding. En om dat idee ook mee te nemen naar de werkvloer.

Vakbonden voor MeToo-cao

Werkgevers zijn verantwoordelijk voor de veiligheid van hun werknemers ook op seksueel, lichamelijk en psychologisch vlak. Hier is een structurele aanpak nodig. In een open brief in De Standaard roepen de drie grote vakbonden op voor een collectieve aanpak, een MeToo-cao. Dat is een uitstekend voorstel. Onder een structurele aanpak valt ook de herwaardering van de jobs. Heel veel vrouwen zitten vast in precaire jobs, tijdelijke jobs, jobs waar ze alleen tegenover een werkgever staan. Dat maakt hen kwetsbaar voor machtsmisbruik. De regering moet stoppen met het voortdurend afbreken van de arbeidsmarkt. Ze moet investeren in kwaliteitsvolle en stabiele jobs. We weten ook dat er wat schort aan de mogelijkheid om ongewenst gedrag te melden en aan de gerechtelijke opvolging ervan. Veel vrouwen gaan niet over tot het melden van feiten, omdat ze bang zijn niet serieus genomen te worden. Van de gemelde feiten leiden er weinig tot echte vervolging. Er is een totaalpakket nodig van mentaliteitsverandering, preventie, opvang van slachtoffers en bestraffing van daders zodat vrouwen op een veilige manier hun kost kunnen verdienen.

Maartje De Vries is voorzitster van Marianne, de vrouwenbeweging van de PVDA

Commentaar toevoegen

You must have Javascript enabled to use this form.

Reacties

ik geloof niet te veel over die getuigenissen,ook de reactie's zijn overdreven.voor dat je in de toneelgroep gaat word je ingelicht over het werk dat je moet doen,en als je weet op voorhand dat er ook naakt scenes te spelen zijn,dan had je de keus om het werk niet te aanvaarden,ze wisten heel goed waar ze aan begonnen, ze moeten dan nadien niet afkomen met een grens overschrijdend gedrag,waarom reclameren alleen de ex werkneemsters,en niet de werkneemsters die nu in de groep zitten ? of denken ze misschien iets extra te krijgen van geld ? Jan Fabre kan wel hard roepen en brullen,maar ik denk niet dat hij er ook seksuele handelingen erbij wilde.ik ken een vrouw die er ook voor gewerkt heeft en ze zegt dat er nooit problemen waren met een grens overschrijdend gedrag,waarom komen alleen ex werkneemsters tegen Jan Fabre op ?
Het verwonderd mij eerlijk gezegd niets dat machtsmisbruik door werkgevers tegenover werknemers extreem weeldig tiert binnen de cultuursector. Deze sector staat naar mijn syndikaal inzicht ook een eeuw achter wat betreft de collectief autonome organisatie van werknemers tenover hun werkgevers in vakbonden met beschermde vakbondsafgevaardigden die momenteel kompleet afwezig zijn op de culturele werkvloer. Als schoolverlaatster van de kunstacademie of conservatorium ben je dus volledig overgeleverd aan de willekeur en grillen van jouw baas terwijl je werkt als compleet onbeschermde interimster of tijdelijke steeds tijdelijke werkneemster tot aan je pensioen. Jq ik steun en gq voluit voor de :e Too-cqo
Het in praktijk veroordelen en straffen van mannen in de media, door de advocaat van Fabre terecht "trial by media" genoemd, is geen vooruitgang. In dit artikel wordt dezelfde fout begaan: "Jan Fabre, artistiek leider van Troubleyn vzw, maakt zich schuldig aan ernstig machtsmisbruik en seksueel grensoverschrijdend gedrag." Het lijkt alsof de schrijfster erbij was. Het beschuldigen van mannelijke, politieke tegenstanders of concurrenten van sexueel misbruik of zelfs maar het openbaren dat ze (voorts volledig legale) sex hebben met een maîtresse of een prostitué, om ze van de troon te stoten, is niks nieuws. Herinner u bv de affaires Clinton en de secretaresse Lewinsky, DSK en de kuisvrouw Diallo, Petreaus met zijn biografe Broadwell, Trump en zijn zogenaamde plassex met prostitués, de lijst is ellenlang. Al de voornoemden draaien ze liefst voor jaren de bak in, omwille van hun vele oorlogsmisdaden en financiële misdaden, maar toch niet omwille van een blow-job of iets banaals als een buitenechtelijke affaire. De bewoordingen "grensoverschrijdend gedrag" worden door de leek al te gemakkelijk naar believen ingevuld en zulke praktijken openen de weg om iedereen, altijd en overal te kunnen veroordelen, zonder degelijk proces louter op basis van zelfs anonieme beschuldigingen. Is dat wat de PVDA wil? Dit veroordelen en straffen zonder proces is een tendens die altijd maar sterker wordt. Op Facebook, Youtube, Amazone etc wordt nu aan censuur gedaan omwille van "offensive content", wat bv content omvat die niet strookt met de mainstream oorlogspropaganda. De optie om commentaar te geven op artikels is bij de meeste media ook al een tijd verdwenen, vermoedelijk omdat het censureren voor "ongepaste inhoud" teveel werk kostte, waarbij ongepast vaak voor de betrokken redacties onorthodoxe politieke stellingen omvatte. (Dank u PVDA voor deze commentaar-rubriek trouwens) Voorheen, of misschien nog, hadden we de GAS-boetes, waarbij overlast werd gedefinieerd als alles wat door een klager als overlast wordt ervaren met een allegaartje aan willekeurige regels, achterlijke discussies en conflicten tot gevolg. Het museum voor Midden-Afrika in Tervuren wil het woord "hut" (en andere) niet meer gebruiken om zogenaamd discriminatie tegen te gaan en vervangt het door "huis". Voor zover ik weet is "hut" een bijzondere vorm van de algemenere term "huis". Om maar te zeggen hoe ver "ongepast" op den duur gaat. In mijn ogen wordt een discours voor non-discriminatie en gelijkheid tussen de mensen, emancipatie misbruikt om perverse vormen van veroordeling vergelijkbaar met de schandpaal terug in te voeren en de geesten te verwarren met vage termen als "ongepast", "grensoverschrijdend", "beledigend", waarbij een rationeel debat wordt verhinderd door het aanspreken van diepe emoties, waarbij het debat wordt afgeleid naar nevenkwesties ver weg van het klassenkarakter van de problemen en die het systeem van geen kanten raken, waarbij mensen integendeel eerder tegen elkaar worden opgezet dan bij elkaar worden gebracht. Het is een vorm van propaganda om afwijkende meningen en gedragingen net te verhinderen, een vorm van verhoogde (sociale) repressie en het opent de weg naar willekeur. Wees maar zeker dat dezelfde technieken van het aan de schandpaal nagelen ook hierdoor meer en meer zullen gebruikt worden tegen linksen en politieke opposanten. Natuurlijk zijn er vetzakken van venten en zeker bazen en is er machtsmisbruik alom, net zoals er criminele migranten zijn. Gaan we ook oproepen om vermeende criminele migranten met naam en foto anoniem te beschuldigen op TV en ze in praktijk bij voorbaat te veroordelen? Iets gelijkaardigs deed De Wever trouwens al, wanneer hij laatst de eigenaar van een viswinkel in de Turnhoutsebaan als mensenhandelaar aanduidde om Kris Peeters als een naïeveling voor te stellen. Ik pleit integendeel voor een sereen en correct proces in een volksrechtbank, niet voor het soort klassenjustitie die we vandaag kennen uiteraard en met veroordelingen en straffen voor bewezen misdaden. "Trial by media" daarentegen is machtsmisbruik van de media, dat vaak steunt op reactionaire of conservatieve tendenzen of op vooroordelen aanwezig onder de bevolking.