In Spanje kwamen op 22 februari tienduizenden op straat tegen de pensioenhervorming van de conservatieve regering. (Foto Twitter)

Van Spaanse oma’s tot Britse proffen: in heel Europa pensioenstrijd

auteur: 

Marc Botenga

Boze ouderen in Spanje. Stakende professoren aan de Britse universiteiten. Onvrede in Frankrijk en Italië. Miserabele pensioentjes in Duitsland. En in België: strijd rond zware beroepen en het pensioen met punten. In heel Europa groeit het verzet tegen sociale achteruitgang die op Europees niveau wordt bedisseld. 

De verborgen hand van Europa

Hoe het gebeurt, verschilt van land tot land, maar het basisprincipe blijft hetzelfde: overal worden manieren gezocht om de mensen automatisch langer te doen werken voor minder pensioen. Anders gesteld: we moeten later met pensioen gaan, op de arbeidsmarkt blijven zelfs nadat we de pensioenleeftijd hebben bereikt en het bedrag van de wettelijke gaat naar beneden.

In Duitsland en België werd dat principe vertaald in een pensioen met punten. Iets wat bij ons op gejuich werd onthaald door het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO). Ook de Europese Commissie was enthousiast: minder sociale uitgaven en meer oudere werknemers die verplicht worden om te werken. Dat overal in Europa miljoenen jongeren op zoek zijn naar werk deed er niet toe. En de Commissie waarschuwt: “Die zaken zullen verder van nabij onderzocht worden binnen de context van het Europees semester.”1

België en Duitsland zijn geen alleenstaande gevallen. In Griekenland heeft de trojka (de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds) hardvochtige bezuinigingen opgelegd. In Frankrijk is president Macron ermee bezig. In Italië werd via de wet-Sacconi en de wet-Fornero een automatische tweejaarlijkse aanpassing van de pensioenleeftijd aan de levensverwachting ingevoerd. Dat betekent dat mensen pas op het allerlaatste moment zullen weten wanneer ze met pensioen kunnen gaan en op welk bedrag ze recht zullen hebben.

Officieel zijn de nationale staten zelf bevoegd voor de pensioenen. De realiteit toont echter dat de Europese Commissie over een machtig instrument beschikt waarmee ze de pensioenhervormingen in de lidstaten kan beïnvloeden. Het “Europees semester” is een middel om het beleid van de EU-landen te controleren. Wat daar de bedoeling van is? Zeker zijn dat de nationale overheden besparingen opleggen om de begrotingsdoelstellingen te verwezenlijken die in verdragen zijn vastgelegd. Via dat Europees semester dringen de Europese instellingen erop aan dat de staten ”de toereikendheid en houdbaarheid van de pensioenen waarborgen”.

Het Spaanse verzet

Het zal niemand verrassen dat de onvrede over de hervormingen niet stopt bij de Belgische grens. Zo waren de pensioenen een hot item in de kiescampagnes in Duitsland en Italië. In Spanje wil de conservatieve eerste minister Mariano Rajoy een bijzonder antisociale hervorming doorvoeren. Enerzijds is er de heel lichte stijging van de huidige overheidspensioenen. Die stijgen met slechts 0,25% en dat betekent een groot verlies aan koopkracht voor de gepensioneerden. In een land waar 60% van de gepensioneerden minder dan 800 euro per maand krijgt zorgt dat ervoor dat gepensioneerden in armoede belanden, vertelt het jonge linkse parlementslid Aina Vidal van Unidos Podemos.

Anderzijds echter stelt Rajoy ook een puntenberekening voor het pensioen voor. Een van de redenen? Weinig verrassend: de weinig rooskleurige situatie van de staatskas en de hogere levensverwachting. De pensioenleeftijd heeft hij al verhoogd en nu gebruikt Rajoy de zogenaamde onhoudbaarheid van de pensioenen om het overheidspensioen te verminderen ten gunste van de privépensioenen. De Spaanse eerste minister betoont zich zo een goede leerling van de liberale filosofie van de Europese instellingen.

De vakbonden UGT en CC.OO riepen op om te betogen tegen de aanvalsplannen van de regering tegen de pensioenen. Tienduizenden Spanjaarden kwamen op straat. (Foto CC.OO)

Maar het Spaanse volk reageert furieus. De actiedag op 22 februari bracht in verschillende steden duizenden mensen op de been (70.000 in Madrid, 50.000 in Barcelona enz.). Zelfs in de kleinste dorpen gingen honderden gepensioneerden de straat op. Dat overtrof alle verwachtingen. De beweging is gegroeid op straat, in de cafés en de kapperszaken. Maar de nieuwe actiedag, die gepland is op 15 maart, zal vooral gebruikmaken van sociale media als WhatsApp, Telegram en Facebook, vertelt José, een gepensioneerde arts uit Sevilla die in zijn stad actief is in de plaatselijke vereniging van gepensioneerden, aan de onlinekrant El Español: “De verhoging van het overheidspensioen was belachelijk, 0,25%, en uiteraard begonnen mensen met elkaar te praten, elkaar aan te porren en samen te komen.”

Juan, 67 jaar, stapte mee op in de straten van Sevilla. Regen noch koude konden hem tegenhouden. Tijdens zijn actieve loopbaan heeft hij een groot aantal verschillende jobs uitgevoerd. Nu moet hij rondkomen met een maandelijks pensioen van ongeveer 370 euro. Hij is niet van plan zich te laten doen. Geïnspireerd door de 15 meibeweging wil hij nu mee vorm geven aan de “grootouderrevolutie”.

Britse stakingen

Ook in Groot-Brittannië brengt de pensioenkwestie mensen op de been. Personeelsleden van 64 universiteiten gingen in staking. Een universiteitsstaking zoals die nooit eerder in de geschiedenis van het land was gezien. Terwijl de regeringen in Spanje en elders in Europa er alles aan doen om het overheidspensioen kapot te maken, illustreert Groot-Brittannië perfect hoe belangrijk een dergelijke pijler is. Het wettelijke pensioen is er erg laag, terwijl het private pensioenfonds “Universities Superannuation Scheme”, dat het pensioen moet waarborgen van 390.000 van zijn leden, een tekort heeft van enkele miljarden. Dat heeft een hoop te maken met de lagere rendementen op de financiële markten, waar de fondsen speculeren met de bijdragen van de werknemers.

In Groot-Brittannië staakten professoren en andere universiteitspersoneel tegen de verlaging van hun pensioenen. Ze kregen daarbij de steun van de studenten. (Foto UCU)

Welke oplossingen worden naar voren geschoven? Snijden in de rechten van het personeel of de huidige bijdragen verhogen. Een lesgever zou zo gemakkelijk 12.000 euro per jaar kunnen verliezen. Jongere werknemers zouden de helft van hun pensioen kunnen kwijtspelen. Tegelijkertijd ontving het uitvoerend comité van het fonds tijdens het academiejaar 2016-2017 meer dan 4 miljoen euro aan bonussen en cadeaus. Voor een comité van acht mensen komt dat neer op 500.000 euro per persoon.

Dat is onaanvaardbaar, niet enkel voor het personeel dat rechtstreeks getroffen wordt, maar ook voor de studenten. Die tonen zich dan ook solidair en gaan mee de straat op. “Jullie arbeidsvoorwaarden zijn onze onderwijsvoorwaarden”, “Onderwijs gaat voor winst”, “Een pensioen dat gegarandeerd is en eerlijk, zonder onzekerheid” staat op hun stakingsborden te lezen. De beweging zou trouwens nog flink kunnen uitbreiden. In mei is er een grote demonstratie gepland tegen de vernietiging van de openbare dienstverlening door de overheid.

1 Het Europees semester is de instelling die toeziet op het structurele, budgettaire en macro-economische beleid van de lidstaten van de Europese Unie

Teken de petitie voor het behoud van ons pensioen: op naar 50.000 handtekeningen!

Langer werken voor minder pensioen, dat is de realiteit achter de mooie woorden van de regering. En het houdt niet op. En dat terwijl onze pensioenen al bij de laagste van Europa zijn.

Laat ook jouw stem horen.

Onderteken de petitie massaal, zo kunnen we de regering op haar stappen doen terugkeren. Wij zeggen: 

  • Neen tegen het pensioen met punten;
  • Ja voor het recht om op 58 jaar te stoppen met werken (brugpensioen, preferentiële tantièmes…);
  • Neen tegen de maatregelen die ons langer doen werken voor minder pensioen;
  • Ja voor een waardig pensioen en de mogelijkheid om na de loopbaan nog meerdere jaren in goede gezondheid te kunnen leven.

Als we de kaap van 50.000 handtekeningen hebben gehaald, trekken we ermee naar de regering. Zo zetten we druk om de afbraakplannen voor onze pensioenen in te trekken.

 

Labels

Commentaar toevoegen

You must have Javascript enabled to use this form.

Reacties

Ik maak me als 30jarige zorgen over de toekomst, niet alleen de mijne maar ook die van onze kinderen.