Stijn Meuris versus Peter Mertens

auteur: 

Webredactie

In de reeks 'Humo's verrassende verkiezingsduels' koos Stijn Meuris voor een gesprek met PVDA-voorzitter Peter Mertens. We namen dit interview over, met toestemming van Humo (Stijn Meuris / Foto’s Johan Jacobs).

Als de Partij van de Arbeid ter sprake kwam, dacht iedereen enkele jaren geleden automatisch aan militant rood met de vuist omhoog, aan flyers en fluorode vestjes. Aan walmende stakersposten en korting op tickets van Aeroflot. Zeg anno 2014 PVDA+ en je denkt voor een groot deel nog hetzelfde, al heeft de partij een nieuwe voorzitter en een nieuw elan. En dat lijkt een groot verschil te maken in de aanloop naar de verkiezingen van 25 mei.

Tijdens ons gesprek in de lokalen van Geneeskunde voor het Volk in de Sint-Rochusstraat in Deurne krijgt de partijleider telefoon. De klacht van PVDA+ tegen de VRT en De Standaard omdat de partij niet wordt opgenomen in de Stemtest (enkel partijen met parlementaire vertegenwoordigers zijn toegelaten, red.) werd zonet verworpen door de Vlaamse Regulator voor de Media. Peter Mertens (44), rijzige gestalte, donkerblauw jasje zonder das, jeansbroek houdt het telefoontje kort en onderkoeld, vermoedelijk omdat ik erbij zit. Maar z’n teleurstelling en mogelijk zelfs zijn ingehouden woede zijn nagenoeg voelbaar. Achteraf zal hij zeggen dat de uitsluiting uit de Stemtest een typisch geval is van ons-kent-ons.

Peter Mertens. “De gevestigde partijen, maar ook de media, willen liever niet dat er nieuwe spelers opduiken. Het clubje moet afgeschermd blijven, de slotgracht is diep en breed geworden. In andere landen verloopt de democratische doorstroming van nieuwe partijen en bewegingen veel vlotter. Terwijl dit... dit is het summum van behoudsgezindheid. Het argument om onze klacht onontvankelijk te verklaren is -hou je vast- dat we de datum van uitzending van het programma moesten vermelden. Nu heet onze klacht zogezegd ‘geen uitgezonden programma als voorwerp’. Dat hou je toch niet voor mogelijk?” Het korte telefoontje van Mertens geeft me even de kans om via mijn smartphone op te zoeken wie de heilige Rochus was naar wie deze straat genoemd werd. Dat blijkt een veertiende-eeuwse Franse pater uit Montpellier te zijn geweest. Ook wel bekend als de pestpater, omdat hij opkwam voor de arme middeleeuwse pestlijders. Zou Geneeskunde voor het Volk zoiets checken vooraleer ze een pand betrekken?

‘super sociaal’

Er is iets aan de hand met PVDA+. Niet dat de partij plots het nationale nieuws beheerst, dat kan ook moeilijk voor een beweging die nog nooit één afgevaardigde heet gehad in het pluche van de Kamer, de Senaat of het Europees Parlement. Alleen in de Antwerpse provincieraad (2 zetels), in de Antwerpse districten en in de gemeenteraden van Antwerpen (met 8 procent zelfs de vierde grootste partij van ’t Stad, red.), Genk, Zelzate en Lommel zijn PVDA+ verkozenen aanwezig. En toch. Bijna sluipend heeft de Partij van de Arbeid een bescheiden plek veroverd in de media, Stem test of geen Stemtest ­en wie weet zelfs in de hoofden van een groeiend aantal potentiële kiezers. Vreemd genoeg hoeft de unionistische PVDA+ (aan Waalse kant heet de partij PTB+, Parti du Travail de Belgique, red.) daar zelf niet zo gek veel voor te doen: onvrede over de besluiteloosheid en het neoliberalisme bij de reguliere partijen lijken te zorgen voor flink wat wind in de zeilen bij de naar eigen zeggen ‘enige échte sociale partij’. Slogan: Super Sociaal. Met name de SP.A loert om evidente redenen nerveus in de richting van haar nog linksere opponent.

Bruno Tobback weet z’n aversie voor Peter Mertens dan ook nauwelijks te onder drukken, en onlangs waarschuwde Elio Di Rupo op de RTBF zowaar voor ‘de nutteloosheid van een stem voor extreemlinks’. Het moet geleden zijn van de opkomst van het Vlaams Blok dat dergelijk vaderlijk stemadvies nog te horen viel. Of zoals de PVDA+ voorzitter het op het jongste partijcongres zelf zei: ‘We wegen nu al op het beleid’.

Stijn Meuris. Ik was verbaasd toen ik enkele weken geleden de trekking van de lijstnummers zag. Nog los van het feit dat Vivant, dat volgens mij niet meer bestaat als partij maar alleen nog als beweging onder de vlag van Open VLD, lijstnummer 5 kreeg, vond ik nergens PVDA+ en PTB+ terug. Zijn ze jullie vergeten?

Mertens. “Ha, de lijstnummers. Nee, wij hebben geen nationaal nummer. Alleen ons Europese lijstnummer ligt vast, dat is 17. We moeten nog een hoop documenten in orde brengen om die 17 ook voor de Kamer en het Vlaams Parlement te kunnen gebruiken. Anders krijgen we aparte lijstnummers per kiesdistrict. Eigenaardig, want de PVDA+ is één landelijke partij, zoals de Rode Duivels één nationaal voetbalteam zijn. In het Frans is onze naam PTB+. En PTB+ krijgt 18 als lijstnummer. Bizar dat de enige partij die echt landelijk actief is, net de partij is die niet in beide landsdelen hetzelfde lijstnummer krijgt. Een goed voorbeeld van ons ongelooflijk ouderwetse kiessysteem, waarin je dus al 10.000 voordragende kiezers plus een flinke zak geld moet hebben om nog maar op te komen. Wij krijgen géén subsidies, en moeten het dus doen met een campagnebudget van 300.000 euro voor heel België. Dat is ongeveer wat de andere partijen uitgeven in een maand, in Vlaanderen alleen al.”

Meuris. Ik meen iets gewaar te worden in mijn brede kennissenkring, die tot voor kort vrijwel eenduidig SP.A stemde. Het woord PVDA+ valt er aanzienlijk meer dan vroeger. Mijn vrienden en kennissen zijn evenwel geen studenten met een Che Guevara-poster op hun kot, maar 30- en 40-plussers die allemaal een job hebben, vaak een eigen huis en die er niet om bekendstaan graag op de barricaden te klauteren. Wat is er in die mensen gevaren?

Mertens “Tja... (lacht). Ik denk dat die mensen stilaan aanvoelen waar we jarenlang aan hebben gewerkt, zij het grotendeels onder de radar. We hebben onszelf in 2008 ter discussie gesteld en daarna vier jaar lang gedebatteerd: we wilden van een aantal oude vormen en gedachten af en onszelf opnieuw uitvinden. Dat was een lang en soms verwarrend proces, maar met de jongste gemeenteraadsverkiezingen in 2012 is er een eerste doorbraak gekomen, vooral in Antwerpen en Luik, waar we goed scoorden. In dat jaar verscheen ook mijn boek ‘Hoe durven ze?’, en dat is onbedoeld een fantastisch instrument geweest om nog meer mensen over de streep te trekken. Er zijn inmiddels 21.000 exemplaren van verkocht, wat veel is voor een politieke uitgave. Als telkens twee mensen zo’n boek lezen, bereik je dus meer dan 40.000 geïnteresseerden. Er zat geen mediastrategie achter, maar ‘Hoe durven ze?’ kwam precies op het juiste moment. Blijkbaar was er behoefte aan een boek waarin een aantal politieke en sociale pijnpunten helder werden aangeklaagd vanuit een progressieve insteek. “Ik vermoed dat het dat is wat jij en je kennissen voelen. In 2008 had onze partij amper 1.500 leden, nu zitten we aan 8.000, van wie een groot deel erg geëngageerd is. Op dat vlak zijn we groter dan Groen.”

Meuris. Groter dan Groen in ledenaantal, maar niet in aantal verkozenen. Het ene is blijkbaar geen garantie meer voor het andere.

Mertens. “Dat klopt, helaas. Maar wat niet is, kan nog komen. Ik heb het gevoel dat we hoe dan ook aan een opwaartse trend begonnen zijn.”

Meuris. Hoe hoog kan die opwaartse trend reiken, denk je?

Mertens “Een interne peiling wijst in de richting van 10 procent in het Luikse. Maar voor Vlaanderen of Antwerpen weten we het niet. Mijn buikgevoel zegt dat het mogelijk is dat we boven de kiesdrempel eindigen, rond de 7 procent in Antwerpen. Maar we hebben sowieso een problematische relatie met opiniepeilingen. Het hoogste dat we daarin ooit scoorden, was 3,5 procent of daaromtrent. Uiteindelijk haalden we bij de gemeente raadsverkiezingen 8 procent in Antwerpen. Ik vermoed dat dat komt doordat ouderen en migranten proportioneel onderbevraagd worden, terwijl we net bij hen redelijk goed scoren. Wat we vanuit PVDA+ wel doen, is onze leden en aanhangers op pad sturen in de wijken om mensen te bevragen. En niet zomaar met een paar snelle vragen over politieke voorkeuren. Nee, dat zijn een hoop thema’s over van alles en nog wat. Daar ben je toch al snel een dik half uur mee bezig. Dat is uiteraard geen neutrale enquête, want uiteindelijk komen we vaak terecht bij mensen die misschien toch een zekere sympathie voor ons koesteren. Maar uiteraard ook bij vele anderen. Zo hebben we 41.420 formulieren ingezameld. We laten die gegevens analyseren door de KU Leuven, en op die manier leren we enorm veel over wat er leeft bij de bevolking. Die enquêteresultaten, dat is onze schatkist.”

Vernieuwen of afsterven

Meuris. Waarom was er een vernieuwing van de oude Partij van de Arbeid nodig? Omdat jullie ondanks alle interne overtuiging inzagen dat een strikt communistische partij niet groot kan worden in een behoudsgezind land als België?

Mertens. “Voor alle duidelijkheid: ik heb de partij niet van nul moeten opbouwen, hè. Er waren al structuren, ideeën en vrijwilligers. Een organisatie zoals Geneeskunde voor het Volk bestond al en deed geweldige dingen. Diep respect dus voor al die mensen, en ik ben er ook trots op dat we de meesten aan boord hebben weten te houden. Maar het kon beter. Ik vond dat we een verantwoordelijkheid hadden die we niet ten volle konden uitspelen. Er heerst ongelooflijke ideologische verwarring onder de bevolking, met een economische crisis en met gevaarlijke tendensen zoals opkomend racisme, nationalisme en een diepe afkeer van de politiek en het establishment. En het is onze verantwoordelijkheid om die mensen opnieuw te betrekken en niet ten prooi te laten vallen aan extreemrechts, verbittering of aan het keiharde neoliberalisme.

Om je een idee te geven: vroeger had je de zogenaamde rode gordel rond Antwerpen, met gemeenten als Schoten, Kalmthout, Merksem, Deurne en Hoboken. Daar haalden de socialisten tot 40 procent en meer van de stemmen. Die zijn in de jaren negentig voor een groot deel naar het Vlaams Blok gegaan. Heel die rode gordel kleurde ineens bruin. Dat lag voor een deel ook aan ons. Omdat we te dogmatisch, te ideologisch, sectair en betweterig bezig waren. Te hermetisch, eigenlijk. Dat stoorde me enorm. Het kantelpunt kwam er toen we met Resist (de kartellijst met de Arabisch-Europese Liga van Dyab Abou Jahjah in 2003, red.) volledig faalden in de federale verkiezingen. Toen zijn we echt met onze kop tegen de muur gelopen en beseften we dat het zo niet verder kon. Het was vernieuwen of afsterven.”

Meuris. Ik had altijd de indruk dat de PVDA destijds bijna willens nillens bezig was met het uitdragen van de rode leer, en ondertussen de echte groeikansen uit het oog verloor. Ik meen me zelfs een oude uitspraak vanuit PVDA-hoek te herinneren dat ‘we eigenlijk niet hoeven deel te nemen aan de parlementaire democratie, omdat die toch alleen maar burgerlijk is’.

Mertens. “En dat zien we nu dus anders. Er zaten nogal wat keikoppen in de beweging, dat klopt. En daar is niks mis mee, wellicht ben ik er zelf één. Maar ondertussen lieten we kansen liggen. Nu zien we dat nogal wat van die rechtse stemmen naar ons kijken. Je kunt dat raar vinden, maar eigenlijk zit er een logica in: die mensen waren zwaar teleurgesteld in een aantal zaken en zochten hun heil in rechts, bij het Vlaams Blok en later bij de N-VA. Maar ook dat kan kantelen.”

Meuris. Nu de overgang van de oude naar de nieuwe PVDA voltooid is, luidt de kritiek dat jullie stiekem nog steeds een cryptocommunistische partij zijn, zij het dan met een vriendelijker ogende buitenkant. Er doen verhalen de ronde over meetings met extreemlinkse groeperingen in het buitenland.

Mertens. “Wij zijn duidelijk géén cryptocommunisten. We hebben die overgang bewust gerealiseerd en daar is goed over nagedacht. Maar uiteraard hebben we contacten met buitenlandse partijen en bewegingen. Net zoals andere partijen ook contacten hebben met ideologisch verwante groepen. Het is zeker niet zo dat we er een geheime communistische agenda op nahouden. Wij proberen een perspectief te bieden, te emanciperen. Dat zijn grote woorden, maar het is tegelijkertijd ook heel concreet. Neem nu de problematiek van de sociale woningen of gratis geneeskunde: daar komt PVDA+ duidelijk in beeld omdat we dat echt belangrijk vinden en niet zomaar een holle frase om wat sympathiek te doen. Onze mensen trekken écht de wijken in om met de bevolking te praten en naar hun problemen te luisteren. Soms over ogenschijnlijk kleine dingen, zoals dubbele beglazing of vochtproblemen in sociale woningen. We helpen waar we kunnen. En dat is een terrein dat door de anderen volledig genegeerd wordt. Op die manier trek je mensen uit de antipolitiek, uit hun degout. “Maar om even terug te komen op dat communisme: dat staat voor het gemeenschappelijke, voor alles wat niet aan de markt mag worden over gelaten, zoals water, gezondheid, onderwijs, zuivere lucht en energie. Ik vind dat nog altijd iets heel nobels. En ik besef ook dat men PVDA+ nog decennia lang een communistische partij zal noemen. Ze doen maar. Je zult zien, straks wordt communist nog een geuzennaam (lacht). Zelf noem ik het liever socialisme 2.0.”

"PVDA+ is geen klassieke communistische partij: wij zijn het socialisme 2.0."

Meuris. Meer nog dan met sociale woonwijken en gratis geneeskunde associeer ik jullie vooral met hard labeur in de Antwerpse haven. Ik was niet eens verbaasd toen ik las dat je vader een havenarbeider was. Jij hebt zelf ook een tijdje als losser van binnenschepen gewerkt.

Mertens. “Dat was maar heel even hoor, een half jaar of zo. Niet het vermelden waard eigenlijk.”

Meuris. Hoe komt het dat die sector jullie zo na aan het hart ligt? Het moet iets te maken hebben met het typische beeld van de hardwerkende havenarbeider die in weer en wind de economie van het hinterland doet draaien.

Mertens. “Dat is overdreven, maar het klopt wel dat ik havenarbeid enorm apprecieer. Ik hou sowieso van potige mensen met een peperkoeken hartje (lacht). Van grofgebekte gasten die eigenlijk te goed zijn voor deze wereld. Want iedereen denkt altijd dat die kerels alleen maar een grote mond hebben -en een behoorlijk loon bovendien- maar ze werken keihard en verdienen respect. Hun beroep is zeer fysiek, zeer gevaarlijk ook. Kijk maar naar het aantal arbeidsongevallen daar. En dan stuit het mij tegen de borst dat uitgerekend in dat beroep de neoliberale logica op de loer ligt. Het moet sneller, harder en vooral goedkoper gaan. Vandaar dat wij het beschermd statuut van de havenarbeider steunen. In de haven gaat de strijd tussen drie partijen: Vlaams Belang, SP.A en PVDA+.”

Meuris. En Fernand Huts, de donkerblauwe baas van Katoen Natie, is de vijand.

Mertens. “Absoluut. Dat is de vijand.”

Meuris. Je zegt het zonder ironie.

Mertens “Natuurlijk. Huts staat voor het oude patronaat. Hij wordt door het systeem vooruitgestuurd om delen van de sociale bescherming te slopen, op een heel demagogische manier. Logisport, het logistieke onderdeel van Katoen Natie, is de Belgische versie van Amazon.com, hè. Dat is orderpicking: afstompend, super eentonig werk dat vooral door onderbetaalde interims wordt gedaan. In één van hun loodsen bestaat meer dan 90 procent van de werknemers uit stagiairs, die voortdurend artikelen van het ene pallet naar het andere verplaatsen. Allemaal mensen zonder opleiding, die heel veel verschillende talen spreken. Waardoor Huts de antiracist kan uithangen: ‘Kijk eens hoeveel culturen ik aan het werk zet.’ Terwijl hij eigenlijk graag heeft dat zijn werknemers elkaar amper verstaan: zo houdt iedereen zich koest. Het is verdeel-en-heerspolitiek. “De uitbuiting krijgt bij Fernand Huts een gezicht. Als de sterkste sectoren, zoals de havens, voor dergelijke praktijken zwichten zonder dat er veel protest komt, dan is dat een dijkbreuk. Dan is het einde zoek. Dat de havenvakbonden daar tegenin gaan is dus een goeie zaak. Maar ik denk zo over alle zware beroepen die weinig respect genieten. Een beginnende postman die ‘s morgens om 6 uur aan de slag gaat en vervolgens een halve dag zijn Georoute moet volgen zonder stil te kunnen staan, die verdient dus 8,90 euro per uur. Bruto. Er is geen politicus die dat beseft. Wij wel.”

"Een beginnende postman verdient 8,90 euro per uur. Bruto. Er is geen politicus die dat beseft. Wij wel."

Meuris. Waarbij de vraag uiteraard luidt: kunnen we als enig land achterblijven in die economische ratrace? België is zowat het enige land ter wereld waar nog een beschermd havenstatuut bestaat. Zeg zoiets tegen de CEO van een maritiem bedrijf en hij roept: ‘Afschaffen!’

Mertens. “Dat is natuurlijk altijd hét argument om sociale verworvenheden af te bouwen: dat alle anderen het ook doen. Ik vind dat we ons een andere vraag moeten stellen. Namelijk: wat willen wij? Willen we meegaan in die trend om arbeid te onderwaarderen en voortdurend op zoek te gaan naar nog goedkoper, met alle sociale gevolgen van dien? Willen we de sociale bescherming opheffen, zodat we hier straks met Filipijnse matrozen zitten die voor 3 à 4 euro per uur schepen lossen? Nee toch? Onder het mom van de modernisering voert de ultraliberale aanpak van concurreren-tot-we-erbij-neervallen ons eigenlijk terug naar het begin van de vorige eeuw. Met relaties tussen patronaat en arbeiders die echt niet meer van deze tijd zouden mogen zijn. “We hebben hier de sector van de scheepsherstelling gehad, dat was een beschermd beroep. Meteen na de afschaffing van dat statuut is honderd jaar vakmanschap verloren gegaan. Frauduleus failliet. En wat zien we nu? Tsjetsjeense en Litouwse arbeiders die vanop een vlot op de Schelde voor 7 euro per uur herstelwerken uitvoeren voor de MSC-rederij. Tien uur per dag. Een aantal van hen sláápt zelfs op dat vlot. Idem dito bij onze truckers: wat voor een absurd systeem is het om Oost-Europese chauffeurs met een low-cost ticket naar hier te laten vliegen om ze voor een hongerloon met onze trucks te laten rijden? Dát Europa van sociale dumping is niet mijn Europa.”

Meuris. Nog eentje om het af te leren: de Franse holding Sodexo zal in Gent het nieuwe Forensisch Psychiatrisch Centrum uitbaten. Als reactie op de kritiek dat zo’n delicate activiteit moeilijk te rijmen valt met een op winst belust privébedrijf, laat de woordvoerster van Sodexo doodleuk weten dat het hun in dit geval niet om de winst te doen is.

Mertens. “Komaan, zeg... (lacht). Sodexo is een beursgenoteerd bedrijf, één van de grootste multinationals van Europa. Uiteráárd is het hun om winst te doen. Dat we zoiets überhaupt toelaten is niet te vatten. Privatisering van de gezondheidszorg, van de treinen: alles gaat op de schop. En uitgerekend vandaag staat op de cover van De Tijd dat de lonen van de CEO’s gemiddeld 11 procent gestegen zijn. Nee, er is nog veel om tegen te vechten, iedere dag opnieuw.”

Meuris. En dat doen de PVDA-aanhangers dan ook. Het beeld van stakende militanten aan een gesloten poort: ik moet eerlijk toegeven dat ik, hoewel erg gevoelig voor sociaal onrecht, daar doorgaans niet vrolijk van word. Mij lijkt het dat staken geen dagtaak hoort te zijn, en al zeker niet het uitzicht van een jolige hobby mag krijgen.

Mertens. “Daar ben ik het mee eens. Maar geloof me: niemand staakt voor zijn plezier. Overal in Europa worden de tijden harder, en het establishment agressiever. Contracten worden niet nageleefd, mensen worden zonder boe of ba op straat gezet, en dan is een staking vaak het ultieme drukkingsmiddel. Mijn respect voor vakbondsmensen is enorm groot. Maar het klopt dat hun communicatie en imago vaak een stuk beter kunnen.”

Zelfbediening

Meuris. Wat mij opvalt is dat onze politici de gave van de verontwaardiging lijken te hebben verloren. Of ze spélen verontwaardiging in het kader van een bochtenrijk politiek stratego, wat zo mogelijk nog erger is. Het Sodexoverhaal is daar een aardig voorbeeld van: in principe zou iedere politicus moeten weten dat zoiets not done is. En toch komt dat commercieel gerund psychiatrisch centrum er.

Mertens. “Ik vind dat heel erg. Het raakt me wanneer ik vaststel dat sommige politici in de grootst mogelijke abstracties over serieuze problemen en thema’s praten. Zo’n Kris Peeters die het heeft over werkloosheid of over oudere werknemers: ik ben er niet zeker van dat hij bij dat thema ook iets vóélt. Wij spreken geregeld met vijftigjarige puntlassers of met de mannen uit de spuitcabines van General Motors, mensen die van bedrijf naar bedrijf trekken om een nieuwe job te vinden, maar nergens aan de bak komen wegens te oud. Ze krijgen elke dag te horen dat we met z’n allen langer zullen moeten werken: die mensen wíllen dat wel, maar botsen op de realiteit. Hoe abstract en wereldvreemd ben je als politicus als je zoiets niet eens weet? Tot welke wereldvreemde club behoor je als je, zoals Mieke Vogels onlangs, verklaart dat je een parlementaire vertrekpremie van 432.000 euro maar logisch vindt? Of Marcel Logist, ken je die?”

"Tot welke wereldvreemde club behoor je als je, zoals Mieke Vogels, verklaart dat je een parlementaire vertrekpremie van 432.000 euro maar logisch vindt?"

Meuris. Die naam zegt me niets.

Mertens “Die SP.A-volksvertegenwoordiger kreeg vorige week in een rapport van De Morgen nul punten voor zijn parlementaire werk, maar wordt straks uitgewuifd met een premie van 411.000 euro. Dat soort zelfbediening vind ik stuitend.”

Meuris. Over werk gesproken. Jij zei ooit: ‘Iedere keer als minister van Werk Monica De Coninck haar mond opendoet, wint de PVDA stemmen.’ Hoe zit dat precies?

Mertens. “Een beetje hetzelfde als met de oproep van Di Rupo om niet voor ons te stemmen. Wat dus in feite een regelrechte oproep pro PVDA+/PTB+ was. Dank u, Elio! Zijn uitspraak was trouwens volledig ingegeven door machtsbehoud: 7 tot 8 procent voor de PTB+ in Wallonië, dat begint al te tellen, hè. Maar wat Monica De Coninck betreft... (Denkt lang na) Ik heb niets tegen Monica De Coninck. Toch niet tegen haar persoonlijk. Maar... Wacht, laat ik het tactisch zeggen... (Denkt nog langer na) Ik denk dat Monica nog meer dan anderen is afgesneden van wat er bij arbeiders en vakbonden leeft. Met dat activeringsbeleid van haar... (Komt op dreef) Die term alleen al: socialisten durven dus niet meer te zeggen dat het echte probleem massawerkloosheid is. Onder het activeringsbeleid moeten werkzoekenden om de zoveel weken bij een sociaal assistent op de bank komen liggen om te vertellen hoe hard ze naar werk gezocht hebben. Werk dat er niet is. Iedereen moet maar van alles bewijzen en krijgt indien nodig een sanctie. ‘Werk’ wordt een louter abstract begrip, becalculeerd en in formats gegoten, en wie uit de boot valt moet vermanend toegesproken worden. Een methode die in Antwerpen overigens gretig wordt overgenomen door Liesbeth Homans (N-VA, OCMW-voorzitster, red.). Een paar jaar geleden schreef Patrick Janssens het boek ‘Voor wat hoort wat’. Wel, die titel klinkt anno 2014 als een slogan van de N-VA.”

Gezocht: dromers

Meuris. Je zou dat ‘voor wat hoort wat’-principe ook kunnen lezen als een uiting van gezond verstand. Dat niet alles evident is, en dat er aan de weg getimmerd moet worden om van een aantal sociale verworvenheden te kunnen genieten.

Mertens. “Dat zou het kunnen zijn, ja, maar ik vrees toch dat de ondertoon anders is. Het is de retoriek van ‘eigen schuld, dikke bult’. De grenzen schuiven op, ook als het over solidariteit gaat. Zelfs bij de SP.A, die de solidariteit nochtans héél hoog in het vaandel zou moeten voeren. “Kijk, zaken zoals recht op onderwijs, werk, een eerlijke justitie, dat zijn dingen die verankerd zijn in de wetten van de Verenigde Naties, vastgelegd in 1948. Dat zijn absolute basisvereisten voor een moderne, democratische beschaving. Willen we dat zo houden of willen we daar losser mee omgaan? Ik zie die akelige verandering hier en nu gebeuren, echt waar. En dan denk ik: waar zitten de dromers nog in onze politiek? De verkozenen die nog écht voor doortastende en vernieuwende ideeën durven te gaan?”

Meuris. Onlangs stond er een interview met de Franse econoom Thomas Piketty in De Standaard. Piketty is de man die pleit voor een wereldwijde vermogensbelasting die de allerrijksten pijn doet. Hij giet die stelling niet in een populistisch vlugschrift, maar in een kanjer van een academisch boek waarmee hij op de Nobelprijs voor de Economie lijkt af te stevenen. Ik neem aan dat je dat boek ­ ‘Capital in the 21st Century’ ­ gelezen hebt.

Mertens. “Absoluut. En het zal je allicht niet verbazen dat ik het volledig met hem eens ben. In 680 bladzijden haalt hij vakkundig het hele neoliberalisme onderuit. Plús een aantal economische stellingen die ons voortdurend worden ingelepeld, maar die gewoonweg niet blijken te kloppen. Bijvoorbeeld: de redenering dat buitensporige toplonen leiden tot meer groei, of dat de ongelijkheid afneemt als de economie groeit. Klopt níét. Sterker nog: in tijden van crisis neemt de ongelijkheid juist toe, doordat alle bezuinigingen en besparingen uiteindelijk ten goede komen aan diegenen die al rijk waren. Geld dat weggehaald wordt bij de onderste en de middelste lagen, vloeit als het ware vanzelf naar boven. En wat zijn idee voor een wereldwijde vermogensbelasting betreft: als je dat leest, kun je enkel concluderen dat Piketty radicaler is dan wij (lacht). Maar hij heeft gelijk: een forse vermogensbelasting moet er absoluut komen. Bij ons betaalt de hele BEL20 amper belastingen.”

Meuris. Wat verdien je zelf, als partijvoorzitter?

Mertens. “1.600 euro netto. En ik ben daar gelukkig mee. Ik leef tamelijk zuinig, denk ik. En de 400 euro die ik per maand krijg aan zitpenningen in het havenbestuur, stort ik door naar de partij.”

Meuris. Die 1.600 euro per maand: zul je daar later­, als je een gevestigd politicus bent, met nationale uitstraling en een x-aantal mandaten ­ook nog tevreden mee zijn?

Mertens. “Natuurlijk. Ik vind: als je niet leeft zoals je denkt, ga je uiteindelijk denken zoals je leeft.”

Meuris. Sta me toe daar even over na te denken. Iets helemaal anders: we zitten hier nu al twee uur samen, in Antwerpen. En de naam Bart De Wever is nog geen enkele keer gevallen.

Mertens. “Je ziet dat het kan, hè.”

Meuris. Tot slot: wat heeft PVDA+ mij te bieden? Ik, een 49-jarige kleine ondernemer, actief in de media en de muziek, huiseigenaar, geen kinderen en min of meer gezond van lijf en leden.

Mertens. “Ik ga iets heel atypisch zeggen. Wij gaan het niet oplossen voor jou. We moeten dat sámen doen. We hebben niet alleen je stem nodig, maar ook en vooral je engagement. Organisatie tegen het establishment, zo zou je het kunnen noemen. Wij zullen alleen de megafoon zijn.”

Commentaar toevoegen

You must have Javascript enabled to use this form.

Reacties

Deze man krijgt mijn stem !
Beste Als je een tekst OCR't, misschien dan toch best even kijken op spelfouten. Ik zie overal spaties te veel, letters wegvallen, enz. Voor de rest: heel goed artikel!
Ik vind dat Peter spijkers met koppen slaat , op een nuchtere , eerlijke manier wordt duidelijk de spijtige en harde realiteit aan de kaak gesteld zonder extreem uit de hoek te komen . Hij zegt wat ik al jaren voel , denk en spijtig genoeg dagelijks ervaar . Alle partijen zeggen de belastingen niet te verhogen , maar niemand beseft hoe iedereen door kortzichtige en steeds maar bestraffende wetten hun beurs wordt leeggezogen , iedereen wordt op een legale wijze uitgebuit en de mensen willen het niet eens zien of erkennen ; verkeer- en gas-boetes , Dikwijls denk ik dat velen zijn als koeien in een wei , ze zien wel het beetje gras tussen hun voorpoten , maar totaal niet de stront waar ze met hun achterpoten in staan . Anderzijds wordt er over de meest schaamteloze en grootste moordende doofpot van het hoogste aantal zelfdodingen waarin België koploper is , (tgv werkverlies , armoede , echtscheidingen , te hoge druk op kinderen en jongeren, geen toekomstperspectieven voor hen en vooral de frustratie door betu(r)ttelende wetten en persoonlijke onvrijheid die mensen alles ontneemt , tot hun waardigheid toe en hen in totale uitzichtloosheid drijft zodat er geen andere keuze overblijft.) door de regering niets aan gedaan naar echte preventie toe , maar hier iets aan doen brengt financieel niets op hé, integendeel elke dode is er een minder die ze kindergeld, pensioen of werkloosheidsuitkering moeten betalen . De enige partij die over dit onderwerp reeds onderzoek deed is de PVDA+ ( verband zelfdoding en werk ) . Maar voor de andere partijen is maar 1 ding belangrijk , lastenverlaging voor de bedrijven , zodat ze die opbrengst ervan kunnen versluizen naar belastingparadijzen tot meerdere glorie van nog meer eigen verrijking ! Door het neo-liberalisme is men schaamteloos vergeten dat economie (huishouding) er is ten bate van het maatschappelijk welzijn van alle burgers , en niet voor enkelen die het echt niet meer nodig hebben ! Staat niet in de Belgische grondwet dat elke Belg gelijk is ??? Wat dan met de klasse- (just)itie , onderwijs , geneeskunde enz. . De enige partij die daar op nobele en daadwerkelijke wijze afstand van nemen en echt opkomen voor die gelijkheid , ook en vooral voor de zwaksten en echt hulpbehoevenden in onze maatschappij , (want het zijn die mensen die meestal de weg , middelen en kracht niet voor hebben om te bekomen waar ze recht op hebben) is reeds vele jaren de PVDA+ . Ik gruwel dan ook als ik de peilingen hoor voor 25 mei !!! Zijn er echt zovelen die zo naïef , goedgelovig , dom of kortzichtig zijn dat ze niet eens beseffen dat ze uitgebuit worden zoals in het middeleeuwse Engeland van John zonder Land ??? Hoe kunnen mensen zo de totaal verkeerde conclusies blijven trekken ??? Maar ja ... in het land der blinden is eenoog koning ! In stilte hoop ik toch dat ooit de ogen zullen opengaan voor het te laat is , of dat er een nieuwe Robin Hood zal opstaan of de indignado's (mensen wiens dignity zeg maar waardigheid zijn ontstolen over heel Europa of liever nog over de hele wereld zich zullen verenigen , zij hebben toch niets meer te verliezen en hun enige kracht is die van hun steeds stijgend aantal . Dat er ooit toch echte rechtvaardigheid , sociale samenhorigheid en menselijkheid mag ontstaan . Vriendelijke groeten en hopend op andere resultaten dan wat de peiling nu aangeven , Robert .
Ik ben overtuigd, nu de rest nog. Volhouden zou ik zeggen!!
Jammer van de schrijffouten. Het doet echter niet af aan de boodschap. Ik spring mee op de trein. Het valt me op dat Peter de zaken zeer juist inschat. Het lijken mijn eigen gedachten wel! Een stem bij van een werkloze 50+er voor de pvda+
Ik was al een tijdje fan Peter maar nu zeg ik dit: chapeau, respekt tot en met! Mij hoef je niet meer te overtuigen dat een STERK PVDA+ meer dan nodig is in Vlaanderen, België en liefst ook in Europa.
Goede gedachtengang, maar haal alstublieft deze schrijf- en taalfouten uit deze tekst !!