Peter Mertens, Aurélie Decoene en Raoul Hedebouw bij de voorstelling van de resultaten van de grootschalige PVDA-verkiezingsenquête. (Foto Solidair, Han Soete)

Democratie als werkwoord: PVDA stelt resultaten grootschalige enquête voor

Dinsdagmorgen stelde de PVDA op een persconferentie de langverwachte resultaten van haar grote verkiezingsenquête voor. Opvallendste vaststelling was de aandacht die de 41.420 ondervraagden vragen voor armoede. “Armoedebestrijding, werk en toekomst voor jongeren zijn de drie belangrijkste thema’s. En de respondenten willen dat die thema’s worden aangepakt vanuit de filosofie ‘eerst de mensen, niet de percenten”, lichtte PVDA-voorzitter Peter Mertens toe.

Naast Peter Mertens waren ook Aurélie Decoene (voorzitster Comac, de jongerenbeweging van de PVDA) en Raoul Hedebouw (nationaal woordvoerder) meegekomen om de resultaten toe te lichten.

“Met ons twee willen we de kern vormen van de fractie van de PVDA in het federale parlement”, stelde Peter Mertens de perfect tweetalige Hedebouw voor. “Maar anderen zijn ook welkom”, voegde hij er lachend aan toe.

De verkiezingsenquête van de PVDA mag terecht een van de grootste politieke enquêtes ooit genoemd worden. “De meeste enquêtes gebeuren bij een steekproef van 2.000 mensen”, wist Mertens. “Bij grote enquêtes bevraagt men 5.000 mensen. Meer dan 40.000 respondenten is zeldzaam.”

De firma PVDA

Hij berekende ook hoeveel uren werk daarin zat. “Het duurt tussen de twintig minuten en een half uur om de enquête in te vullen. Als je 40.000 enquêtes vermenigvuldigt met een half uur, dan kom je aan 20.000 uren werk. En dat werk is niet gebeurd door een commerciële firma, maar door de leden van de PVDA. Zij zijn drie maanden actief geweest om de bevolking te ondervragen in de wijken en op de werkvloer.” En voor de mensen die denken dat de PVDA haar eigen leden heeft ondervraagd: “Niet is minder waar. Onze eigen leden hebben een heel groot staal van de bevolking ondervraagd.”

Mensen van alle leeftijdscategorieën, beroepsgroepen en opleidingsniveaus werden ondervraagd. In tegenstelling tot sommige andere enquêtes. “De meeste enquêtes worden tegenwoordig gevoerd via het internet, wat een aantal doelgroepen uitsluit. Oudere mensen en nieuwkomers hebben minder toegang tot het internet. Meer dan een derde van onze enquêtes is offline, op papier, opgehaald. Onze bevraging was zeer divers.” De analyse van de resultaten gebeurde in samenwerking met mensen van de vakgroep Sociologie van de KU Leuven.

Hele verrassing

Allemaal goed en wel, maar wat zijn nu de resultaten van de enquête, Peter?

Het meest in het oog springende resultaat is het antwoord dat de mensen gaven op de vraag welke thema’s prioritair moeten worden aangepakt. 27% van de ondervraagden zet armoede op de eerste plaats. Nog eens 16% zette het op plaats twee of drie. In totaal noemde 43% dit dus een prioritair thema. “Dat was voor ons een hele verrassing”, moet Peter Mertens toegeven. “We hadden dat niet verwacht. Armoede springt eruit. Letterlijk, als je grafiek bekijkt. En dat voor alle leeftijdscategorieën, beroepsgroepen en opleidingsniveaus. Zowel in Vlaanderen, Wallonië, als Brussel. Zowel bij actieven als niet-actieven.”

Politieke keuzes

De PVDA-voorzitter liet alvast meteen weten dat de partij hiermee rekening zal houden. “Dit is een heel belangrijk signaal. Van mensen die het moeilijk hebben om de eindjes aan elkaar te knopen, maar ook van alle anderen. Het staat haaks op wat je dagelijks in de media hoort, dat mensen niet meer bekommerd zouden zijn om elkaar, dat solidariteit een loos begrip is geworden. Als je meer dan 40.000 mensen bevraagt en daaruit blijkt dat armoede torenhoog als probleem staat, dan is dat een krachtig signaal”, aldus Peter Mertens.

“Wij eisen dan ook resoluut dat alle uitkeringen en inkomens die onder de armoedegrens liggen, boven de grens van menswaardigheid worden getrokken. Het kan toch niet zijn dat gepensioneerden, werklozen, gehandicapten of leefloners in een beschaafd land als België onder de armoedegrens moeten leven. Dat is een schandvlek op ons land, en het is goed dat dit nu ook duidelijk naar voor komt uit een van de grootste politieke enquêtes ooit. Alle uitkeringen boven de armoedegrens tillen, kost ons land 1,5 miljard euro per jaar. Dat is veel geld, maar het is perfect betaalbaar wanneer je de notionele interesten zou afschaffen. Die fiscale cadeaupolitiek kost ons land immers 6,2 miljard per jaar. Het gaat dus om politieke keuzes maken.” De linkse partij sluit zich hiermee aan bij de eis van de Belgische netwerken tegen armoede.

“De kant die wij kiezen”

Armoede veruit thema nummer een dus. De top drie wordt vervolledigd door “Werk” (28% van de ondervraagden zette het thema in de top 3) en “Toekomst voor de jeugd” (21% zette het thema in de top 3). En ook hier trekt de PVDA conclusies uit. Peter Mertens: “Als N-VA de partij wil zijn van iedereen die onderneemt, spaart en werkt – en veel verdient, dat zeggen ze er niet bij – dan maken wij als PVDA de keuze om de partij te zijn ‘van de werkende mensen, van de jongeren, en van al wie het moeilijk heeft in de samenleving’. Dat is de kant die wij kiezen.” En die conclusie wil de PVDA ook laten zien bij de lijstvorming. “Het is geen toeval dat we zo veel jonge lijsttrekkers naar voor schuiven. En het is geen toeval dat staalarbeider Frédéric Gillot onze lijst trekt in Luik, en er zullen er nog volgen.”

De overweldigende voorsprong van armoede in alle categorieën zou ons haast doen vergeten dat er toch enkele kleine verschillen zijn in de ondervraagde doelgroepen. Zo blijken arbeiders de kwestie van belastingen iets belangrijker in te schatten dan andere groepen. Fiscaliteit staat op twee bij hen.

Jongeren en werk

Bij jongeren en ouderen zijn de resultaten globaal hetzelfde, alleen springt armoede er nog meer bovenuit in de categorie boven de 60 jaar.

Aurélie Decoene stelt enkele kleine verschillen vast tussen de antwoorden van jongeren en die van ouderen. “Vooreerst ook hier: armoede steekt er bovenuit, zij het iets minder dan bij anderen. Maar wat vooral frappant is, is het belang dat jongeren hechten aan werk. Jongeren hebben meer dan andere groepen gekozen voor werk als prioriteit nummer een. Heel begrijpelijk als je de situatie van jongeren op de arbeidsmarkt kent.” Ook zaken als democratie en klimaat blijken bij de jongeren een iets hogere prioriteit te hebben.

Niet taal, maar sociaal-economische telt

En zijn er grote verschillen tussen Vlaanderen, Wallonië en Brussel? Kan bijna niet anders, natuurlijk. We leven immers in twee verschillende democratieën, zegt men altijd, dus wordt er zeker ook anders gedacht… Toch? “Neen”, zegt Peter Mertens. “De top drie is helemaal dezelfde: armoede, werk, jeugd. Opmerkelijk. Men probeert ons jaren wijs te maken dat er een compleet andere publieke opinie is in het noorden en het zuiden van het land. Maar als je dan 40.000 mensen hun mening vraagt, moet je toch vaststellen dat het sociaal-economische doorweegt op de taal die men thuis spreekt. Dat vind ik een heel verrassend en hoopvol resultaat.”

“Fakkeljobs”

De PVDA vroeg in de enquête ook naar mogelijke oplossingen. We gaan hier niet alle resultaten opsommen. Daarvoor verwijzen we u naar de powerpointpresentatie die uhier vindt.

Om er toch een opvallende vaststelling uit te halen: 59% van de ondervraagden vindt “recht op werk, vaste banen met een degelijk loon” de belangrijkste oplossing om een toekomst te bieden aan jongeren. Het thema werk staat ook centraal als oplossing tegen armoede.

Peter Mertens: “De mensen kiezen resoluut voor vaste banen met een degelijk loon. Dat is dus iets helemaal anders dan de veralgemening van de interim-arbeid, de uitbreiding van de dienstencheques, of de mensen langer laten werken. Flut-jobs, onderbetaalde jobs, flexibiliteit of Duits arbeidsmodel: een bevraging bij meer dan 40.000 mensen leert ons dat de bevolking er niet van moet weten. Mensen willen stabiele jobs, en ze willen ook dat de overheid het goede voorbeeld geeft. Deze bevraging leert ons ook dat de mensen nog steeds willen dat ouderen werknemers hun ervaring kunnen doorgeven aan jongeren. Dat zijn fakkeljobs, waarbij oudere werknemers hun ervaring kunnen doorgeven aan jongeren.”

Het volk vs. de mainstream

Een derde luik van de enquête betrof een aantal politieke ideeën die helemaal tegen het mainstream discours ingaan. Ook hier: verrassende resultaten.

De eerste stelling “Om de crisis te bestrijden moet de overheid ingrijpen in de economie. Ze moet vertrekken van de behoeften van de mensen, niet van de winst”, kreeg groen licht van 89% van de ondervraagden. “Zeer opvallend, want dat is een compleet ander geluid dan wat de mainstream media ons elke dag laten horen”, zegt Peter Mertens. “Dat zoveel mensen onze stelling volgen, heeft ons wel enigszins verrast. Ofwel hebben 41.240 mensen een collectieve zinsverbijstering gehad toen ze de enquête invulden, ofwel wordt ingrijpen van de overheid veel meer gesteund dan je op het eerste gezicht zou denken als je de media volgt.”

De stelling rond de eenheid van het land – “België moet één blijven. Splitsen is niet in het voordeel van de bevolking en zal veel geld kosten” – kreeg het akkoord van 81% van de mensen. “Ook hier: meer dan we gedacht hadden. Soms lijkt het alsof veel meer mensen mee stappen in dat separatistische discours. Het is in elk geval hoopvol dat dat niet het geval is.”

85% van de respondenten is voorstander van een sterke antiracistische houding. “De grondstroom is meer solidair en meer open dan sommigen laten uitschijnen. Een verfrissend geluid”, zegt Peter Mertens.

Armoede, werk, fiscaliteit, klimaat en justitie

De grootschalige enquête dient voor de PVDA deels om haar speerpunten voor de komende verkiezingen vast te leggen. De enquête is – naast de politieke situatie en de traditionele sterke punten van de PVDA – een van de drie elementen die het PVDA-programma bepalen.

Armoede, werk, fiscaliteit, klimaat en justitie worden de vijf speerpunten. De eerste drie komen al naar voor in de enquête. De twee andere minder.

“We kiezen voor klimaat als speerpunt omdat wij het politiek belangrijk vinden. Een links sociale oplossing voor de klimaatproblematiek is voor ons te belangrijk over te laten aan de machtspartijen. Op het vlak van justitie… We zijn een kruistocht bezig tegen de GAS-wet, zowel in de gemeenteraad als nationaal. We willen dat de toegang tot het recht vereenvoudigd wordt, dat de btw van 21% op advocaten wordt afgeschaft en dat de afkoopwet niet meer wordt toegepast.”

Goesting in politiek

“Democratie is een werkwoord”, titelde de eerste slide van de presentatie die Peter Mertens had meegebracht. De voorstelling van de langverwachte resultaten van de PVDA-verkiezingsenquête had niet treffender kunnen beginnen.

“De enquête is meer dan de resultaten en de sociologische gegevens die we eruit halen”, legt Raoul Hedebouw uit. “De enquête is ook: duizenden politieke discussies op straat, in de netwerken. Ik denk dat de rol van een politieke partij in België moet zijn om de mensen weer dichter bij de politiek te brengen. De mensen haken af van de politiek omdat er zoveel eensgezindheid is. Wij voelen aan dat de mensen heel blij zijn dat hun mening wordt gevraagd. We willen met deze resultaten teruggaan naar de mensen. Met hen erover in discussie en hen opnieuw goesting te geven in politiek. Dat is de rol die de PVDA kan spelen in de democratie.”

Vraag en antwoord

“Democratie is een werkwoord”, vult Peter Mertens aan. “Voor ons is het een proces van interactie en van continue bevraging. Dat is toch uniek, een verkiezingscampagne starten met een grote bevraging van de bevolking, wie doet dat nu? Het antwoord is: de PVDA+. Democratie betekent voor ons niet een bolletje kleuren op 25 mei en dan vijf jaar zwijgen. Neen, het is een voortdurend proces van vraag en antwoord, waarmee wij starten bij het begin van de kiescampagne en dat nooit ophoudt. Het zit in onze werking verankerd. Wij peilen niet in het ijle, wij peilen naar de impact van precieze voorstellen en oplossingen. Wij gaan dus in voortdurende dialoog met de mensen over ons programma en onze voorstellen.

Commentaar toevoegen

You must have Javascript enabled to use this form.