(Foto Solidair, Vinciane Convens)

Delhaize: wie gelooft de beloftes van de directie nog?

auteur: 

Dirk De Block

Woensdag 24 juni werd het officieel. Hoewel iedereen zijn best doet om te spreken over een fusie, is het Ahold dat Delhaize overneemt. De beurzen jubelden, maar het personeel en de vakbonden zijn ongerust, en roepen op tot waakzaamheid. Op de ondernemingsraad beloofde de directie garanties qua werkgelegenheid en de uitvoering van de recente herstructurering, maar… wie gelooft die nog?

Personeel en vakbonden voorgelogen

Toen de Delhaizedirectie in juni 2014 zware herstructureringen aankondigde, hield ze vol dat de afvloeiing van 1.800 Delhaiziens en de sluiting van tien winkels nodig waren om de Nederlandse concurrent Albert Heijn voor te blijven op de Belgische markt. Nu blijkt het tegendeel waar: Delhaize heeft die herstructurering gepland om Albert Heijn het hof te maken. Of zoals LBC-secretaris Veerle Verleyen het verwoordt: “De bruid werd mooi opgesmukt om ze daarna uit te huwelijken.”

Het is dan ook niet te verwonderen dat het personeel – ondanks de beloftes van de directie – wantrouwig staat tegenover de fusie en de gevolgen die ze met zich meebrengt. De vakbonden benadrukken dat waakzaamheid nodig blijft.

“Als twee mensen die apart wonen gaan samenwonen, houden ze voor de zekerheid eerst allebei hun afwasmachine”, zegt Jan De Weghe (BBTK). “Maar als hun relatie na een jaar samenwonen nog goed loopt, gooien ze er één buiten. Zo gaat dat ook met personeel.”

Veerle Verleyen preciseert: “[Tijdens de herstructurering] moesten de loonkosten naar beneden. De werknemers hebben toen ingeleverd om hun toekomst te garanderen. Als de nieuwe directie logistieke jobs in België weghaalt omdat de werknemers hier te duur zijn, zou dat zeer grof zijn.” (De Tijd, 25 juni)

Feestje voor aandeelhouders (toch die van Ahold)

Door de fusie van Ahold en Delhaize worden ze samen de vijfde grootste speler ter wereld met een omzet van 54,2 miljard euro. Door de fusiegesprekken steeg op 11 mei het aandeel van Delhaize op de beurs met 14,5 procent en dat van Ahold met 5,5 procent (De Morgen, 12 mei). Delhaize werd in één dag dus een miljard euro meer waard!

Ook dinsdag, met de aankondiging van de fusie, steeg het Delhaizeaandeel 8%, net voordat het bevroren werd. Maar na de fusie zijn de Delhaizeaandeelhouders minder blij, want ze wilden 50% van de nieuwe groep, en kregen maar 39%. Het aandeel van Delhaize zakte licht met 2%, terwijl dat van Ahold net steeg met 3% nadat het aandeel terug mocht worden verhandeld.

Drie redenen waarom deze fusie geen goed nieuws is... (en niet alleen voor Delhaize)

1. Slechtere loon- en arbeidsvoorwaarden

Ahold is berucht voor de enorm flexibele arbeidsvoorwaarden: nulurencontracten, veralgemeend gebruik van studenten- en interimcontracten. Bovendien past Ahold “jongerenlonen” toe: op de laatste Algemene Vergadering was een filmpje te zien van een jonge werknemer die terecht bekritiseert dat hij volwassen prijzen betaalt voor zijn huur, dat hij volwassen werk levert, maar dat hij een jongerenloon krijgt van slechts 5,96 euro per uur. De vakbonden hebben er bij Delhaize steeds voor geknokt om tijdelijke contracten zoveel mogelijk te mijden, en zijn erin geslaagd om Delhaize te laten werken met vaste (deeltijdse) contracten.

Maar de Nederlandse lagere lonen en hyperflexibiliteit zal ongetwijfeld een nieuwe onderhandelingsronde als gevolg hebben, waarin aan het Belgisch personeel gevraagd zal worden nog meer looninleveringen te aanvaarden, en nog flexibelere werkomstandigheden.

Ahold gebruikt ook veel meer nachtwerk in zijn depots (met minder compensaties) voor zijn internetshop Bol.com. Dat zal ongetwijfeld de druk op het Belgisch depotpersoneel verhogen om meer nachtwerk te aanvaarden.

In dit partijtje armworstelen tussen personeel en Ahold, is het niet zeker dat de huidige regering de kant van het personeel gaat kiezen. Minister van Werk Kris Peeters heeft net plannen om nachtwerk toegankelijker te maken, in het kader van “e-commerce”, dus internetwinkels. Bovendien zet de aangekondigde annualisering (berekening van het aantal uren op jaarbasis) van de studentencontracten de deur open voor microstudentencontractjes van enkele uren. Op lange termijn zullen de hyperflexibele studentencontracten ook de druk op de reguliere contracten verhogen om meer flexibiliteit te aanvaarden.

2. Bonden vrezen voor 1.000 jobs

De titel van Het Nieuwsblad (25 juni) spreekt boekdelen: “Bonden vrezen voor 1.000 jobs”. De meest duidelijke en onmiddellijke bedreiging is er voor de hoofdzetel in Anderlecht. De hoofdzetel in Anderlecht gaat zeker dicht, want de nieuwe internationale hoofdzetel van de fusiegroep komt in Nederland. Er wordt tot 1 juli 2016 werkzekerheid gegarandeerd voor de werknemers van de hoofdzetel, maar wat nadien? Een nieuwe Europese zetel van de groep zou wel in België komen, maar niets is zeker.

Ook de arbeiders van de distributiecentra zijn er niet gerust in. Gaat de logistiek in België blijven? Een deel van de producten verhuist op termijn van het depot in Zellik naar het depot in Ninove, dat uitgebreid zou worden. Maar er zijn geruchten dat een deel van de logistiek naar Tilburg zou kunnen verhuizen. Antwerpen zou van daaruit bediend kunnen worden. Wat gaat vanuit het depot van Tilburg verdeeld worden? Wat zal nog nodig zijn in België?

En ondanks beloftes dat er niet geraakt zou worden aan het transport, zijn er ook geruchten dat het transport zou uitbesteed worden (net als in Nederland). Ahold is kampioen in de uitbesteding. Zelfs zijn HR-afdeling zit in Polen.

Hoewel in eerste instantie de winkels niets zouden te vrezen hebben qua banenverlies, kunnen ook in de winkels nog banen op het spel staan. De fusie gaat zeker nog 9 à 12 maand duren. En Ahold-België heeft aangekondigd dat het ondertussen toch doorgaat met de bouw van vijftig extra winkels (bovenop de dertig bestaande) tegen eind 2016. Dat wil zeggen dat het in principe mogelijk is dat Albert Heijn-winkels ingeplant worden in steden en wijken waar Delhaize al aanwezig is. Als deze overlap niet voorkomen wordt, kunnen bijkomende afdankingen en sluitingen van winkels het gevolg zijn.

Het feit dat op de ondernemingsraad niets is gezegd over het eenmalige bedrag van 350 miljoen euro dat opzij gezet wordt voor onder andere “severant-kosten”, stelt niet gerust. Dat zou gaan over investeringen om IT-programma’s en transport op elkaar af te stemmen, maar ook over mogelijke opzegvergoedingen.

Kortom, amper enkele maanden na de vorige herstructurering is onzekerheid troef voor het personeel, ondanks de beloftes dat er niets zou veranderen tot 2017. Maar wat nadien?

3. Een nieuwe concurrentieslag, en nieuwe herstructureringsgolf?

Een derde reden tot ongerustheid is dat de voornaamste troef voor de fusie de 500 miljoen euro “synergie-meerwaarde” is. Dat wil zeggen dat de fusie 500 miljoen euro kan besparen. Voornamelijk door een “gemeenschappelijke inkooppolitiek”. Een gigant met een marktomzet van 52 miljard euro kan immers meer gewicht in de schaal werpen tijdens de onderhandelingen met leveranciers en producenten.

In de distributiesector zelf zal dat ongetwijfeld leiden tot een nieuwe prijzenslag en verhoogde concurrentieslag. In eerste instantie verhoogt dit de druk op de leveranciers. Die zullen nog lagere prijzen moeten aanbieden. Voor de boeren zal dit een ramp zijn. Maar ook nieuwe – illegale – prijsafspraken zijn niet uit te sluiten, zoals degene waar verscheidene supermarkten onlangs zijn voor veroordeeld.

Tot slot verhoogt zo’n nieuwe concurrentieslag ook opnieuw de druk op het personeel. Om de winstmarges hoog te houden zullen alle distributieketens opnieuw willen onderhandelen over de arbeids- en loonvoorwaarden. Een nieuwe golf van herstructureringen is dus niet uit te sluiten.

Commentaar toevoegen

Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.