Foto Martim Photos, Flickr

Cipier Frank Van den Bossche: “Betrek ons bij het beleid, ook wij zijn experts”

auteur: 

Webredactie

In mei 2016 sloot minister van Justitie Koen Geens een akkoord met de gevangenisvakbonden. Er zou worden gewerkt aan de overbevolking, de gebrekkige infrastructuur en het op peil brengen van onderbezette personeelskaders. Ten laatste halfweg 2017 zouden er resultaten zijn. Het jaar loopt op zijn eind, maar er komt maar geen beweging in de zaak. De vakbonden maakten daarom op 14 december een stakingsaanzegging over aan de directie Penitentiaire Inrichtingen. Die geldt voor alle gevangenissen in het land.

“Het beleid van minister Geens wil vooral besparen: 10% op personeel en 23% op werking. Hoelang gaan het personeel én de gedetineerden nog moeten opdraaien voor het wanbeleid en de besparingsdrift van de opeenvolgende regeringen? Meer dan 500.000 dagen achterstand aan verlof, overuren, rust en compensatiedagen!” Frank Van den Bossche, cipier in de half open gevangenis van Hoogstraten, wordt er moedeloos van. Al jaren vecht het gevangenispersoneel tegen onderbezetting en de overbevolking in de Belgische gevangenissen, terwijl media, publieke opinie en politici meer en meer op het personeel en de gevangenissen neerkijken. De impact van die onderbezetting en overbevolking is nochtans groot. Cipiers kunnen geen tijd meer vrijmaken voor sociaal contact met de gedetineerden. Een praatje maken, een luisterend oor bieden, probleemoplossingen aanreiken, het is allemaal niet meer mogelijk. In de huidige omstandigheden is kunnen de basisrechten van gedetineerden, zoals die in de basiswet omschreven zijn, niet meer gegarandeerd worden. Ook de verouderde gevangenisinfrastructuur vormt hier een belangrijk obstakel.

“We zijn het beu dat de opeenvolgende overheden telkens opnieuw proberen om een gegarandeerde minimumdienst in te voeren. Daarmee willen ze het personeelsprotest indijken en het stakingsrecht beknotten. Die minimumdienst is oogverblinding. De overheid is niet bereid om te investeren. Ze is niet eens bereid haar eigen stakingsprotocol te evalueren en te discussiëren over de motieven van de stakingen. Dan zou namelijk overduidelijk blijken dat de overheid daar zelf de oorzaak van is.”

Loze beloftes

Vorig jaar was de overbevolking in de gevangenissen een van de belangrijkste motieven voor de grote cipiersstaking. Die begon als een staking van de socialistische overheidsvakbond ACOD tegen de federale begroting maar mondde uit in een wekenlange staking die vooral in Franstalig België het penitentiair systeem lamlegde. 
Uiteindelijk kwam er een akkoord tussen minister Koen Geens en de vakbonden (met uitzondering van de Franstalige ABVV-centrale en de Franstalige vleugel van het ACV). De minister beloofde dat hij het personeelbestand met 275 mensen zou optrekken tot 7.075, nog altijd 525 minder dan de 7.800 mensen die jarenlang als minimaal vereist werden geacht. Daarnaast zou hij het aantal gedetineerden in de Belgische gevangenissen tegen 30 juni 2017 terugdringen tot onder de 10.000. Van geen van beide beloftes is iets in huis gekomen!

“Men belooft al jaren om iets te doen aan de overbevolking”, zegt Van den Bossche. “Volgens de gevangenisadministratie zelf zaten er in maart 2017 10.723 gedetineerden in de cel, terwijl er maar plaats is voor 9.216. Dat is een overbevolking van 16,4%,  én 5,6% meer dan in november vorig jaar.”

Het nieuwe tovermiddel: cell sharing

Omdat minister Geens er niet in slaagde het aantal gevangenen onder de 10.000 te brengen, kwam hij met een andere oplossing. Gedetineerden die een straf van maximum 10 jaar uitzitten, zouden voortaan verlengd penitentiair verlof kunnen krijgen. Tijdens dat verlof zou hun cel dan door een andere gedetineerde ingenomen worden. Cell sharing.

De maatregel werd in juni 2017 mooi voorgesteld. Er zou zeker geen extra werkdruk mee gemoeid zijn. Gedetineerden met verlengd penitentiair verlof zitten niet in de cel, hoeven niet te douchen, te telefoneren, te wandelen of eten, zo klonk het. Maar ze moeten wel om de zeven dagen hun persoonlijke spullen in bewaring geven om plaats te ruimen voor een andere gedetineerde. Dat vereist registratie en nadien nauwgezette verificatie van het materiaal. De vaak te kleine magazijnen puilen uit met bakken waarin de kantinewaren bewaard worden die de gedetineerden besteld hebben voor ze hun verlengd verlof ingingen.

Dat vergt wel degelijk extra werk en dus ook tijd, tijd die het personeel niet heeft vanwege de onlangs afgeslankte werking.

Het is vooral een kwestie van perceptie: de minister doet alsof er minder gedetineerden in de gevangenissen zitten, terwijl er nog altijd zo’n 10.200 gedetineerden beheerd en opgevolgd moeten worden, door personeel in onderbezette administratieve en psychosociale diensten.

“Bovendien worden gedetineerden met verlengd verlof dikwijls vervangen door gedetineerden uit andere inrichtingen”, zegt Frank Van den Bossche. “In feite is er dus helemaal geen afname van werkdruk. In de praktijk blijkt ook dat er geen rekening is gehouden met het feit dat veel van deze gedetineerden tewerkgesteld zijn in lokale werkhuizen. In de week dat ze binnen zijn, hebben ze evengoed recht op hun gewone uitgangen en penitentiaire verloven, met als gevolg dat de meesten onder hen nog maar 2 à 3 dagen op 14 dagen aan de slag zijn in de werkhuizen. Die zien hun productie daardoor almaar minderen. Hoe lang zal het duren eer de privébedrijven die deze werkhuizen beheren, er het nut niet meer van inzien? Winst maken zal er immers niet meer inzitten.

Betrek ons bij het beleid

Kort na zijn aantreden als minister in 2014 bracht Koen Geens een bezoek aan enkele gevangenissen. “Maar met zo’n eenmalig bezoek krijg je geen beeld van wat er binnen de muren leeft en welke de noden en behoeften van elke inrichting zijn”, vertelt Frank Van den Bossche. “In een gevangenis werken is geen simpele job, het vergt heel wat mensen- en talenkennis, sociale en communicatieve vaardigheden. Voor cipiers die echt begaan zijn met de gevangenen is het bovendien niet simpel om tegelijk empathie te tonen en alert genoeg te zijn om de veiligheid te garanderen. We werken niet alleen met drugsverslaafden, tasjesdieven, manipulators of psychiatrische patiënten. Hier zitten ook mensen die één of meerdere levensdelicten gepleegd hebben en die hun hand niet omdraaien voor een lijk meer. Om een zicht te krijgen op alle behoeften moet je dag in dag uit aanwezig zijn en geconfronteerd worden met de problemen op de werkvloer. Dat kan een minister uiteraard niet, maar hij kan wel de werknemers in de gevangenissen betrekken bij zijn beleid. Want in alle bescheidenheid gezegd: wij zijn ook experts.”

Frank Van den Bossche

 

Dweilen met de kraan open

De maatregelen die voorgaande ministers al namen, waren volgens Frank Van den Bossche druppels op een hete plaat. “Ze zijn ondertussen alweer verdampt. Of noem het gerust dweilen met de kraan open.” Een overzicht van de maatregelen genomen door de voorgangers van minister Geens:

Opening van een gevangenis in Tilburg. Om de overbevolking op korte termijn aan te pakken, huurt het directoraat-generaal Penitentiaire Inrichtingen sinds 2010 …  650 cellen in de penitentiaire inrichting van Tilburg. In 2016 vertrokken de laatste Belgische gevangenen en sloot de gevangenis van Tilburg. Kortom, een nuloperatie.

In 2013 opent de gevangenis van Marche-en-Famenne met een capaciteit van 312 gedetineerden. In datzelfde jaar gaat de gevangenis van Verviers dicht, nadat ze grotendeels ingestort was. Winst van dat jaar: alweer dicht bij nul.

In 2014 gaat de gevangenis van Leuze-en-Hainnaut open met een capaciteit van 312 gedetineerden.

In 2014 opent ook de gevangenis van Beveren met een capaciteit van 312 gedetineerden.

In november 2014 arriveren de eerste geïnterneerden in het Forensisch Psychiatrisch Centrum (FPC) Gent. Alle specialisten zijn het erover eens dat geïnterneerden niet in een gevangenis maar in zo’n centrum thuishoren. Er is plaats voor 248 mensen. Ook hier is een belangrijk discussiepunt de personeelsbezetting.

Ondertussen is na bijna 13 jaar procederen de nog te bouwen gevangenis van Dendermonde afgekeurd. In feite alweer een “aderlating” van 340 plaatsen, want op die plaatsen wordt al sinds 2004 gerekend.

FPC Antwerpen zal op termijn plaats bieden aan 182 geïnterneerde patiënten. Er zullen ook vrouwelijke geïnterneerden terechtkunnen, iets wat niet het geval is in Gent.

                 

Commentaar toevoegen

You must have Javascript enabled to use this form.

Reacties

Niet te bescheiden zijn cipiers, jullie zijn DE EXPERTS bij uitstek. Al die advocaten die in het parlement zetelen denken dat ze de wijsheid bezitten maar weten nog niet de helft van wat jullie weten. Cipiers zijn in hun ogen lastposten die ze af en doe wat kruimels toewerpen of van alles beloven om ze kalm te houden. Wilt u vooruitgang boeken dan gaan jullie er moeten voor zorgen dat u zelf in het parlement komt. Lid worden van PVDA lijkt mij een mogelijke piste om er te geraken.
Bedankt voor dit hart onder de riem te steken... en wees gerust, er zijn al heel wat cipiers lid van PVDA - PTB