#GoLeft22: Vluchtelingen: een mens is niet illegaal

 

Vaststellingen

Eén. De migratie neemt toe.

De migratie in de wereld neemt toe. In 2000 werden 150 miljoen internationale migranten geteld, vandaag al 214 miljoen.

 

Al eeuwenlang gaan mensen op zoek naar een beter leven. 70 procent van de wereldbevolking woont in landen waar de ongelijkheid de laatste decennia toenam. Oneerlijke wereldhandel en een torenhoge schuldenlast houden landen van het Zuiden in een economische wurggreep. Conflicten en oorlogen dwingen mensen om te migreren. De klimaatverandering brengt milieurampen die vooral het arme Zuiden treffen. De helft van de vluchtelingen vandaag zijn ecologische vluchtelingen.

De VN telde 45,2 miljoen vluchtelingen in 2012. Dat zijn 23.000 vluchtelingen per dag, het tweede hoogste aantal sinds de tellingen.

De ontwikkelingslanden moeten 80 procent van die vluchtelingen opvangen: meestal in eigen land of de eigen regio, in het beste geval in een vluchtelingenkamp. Slechts 8 procent van alle vluchtelingen komt naar Europa. En daarvan komt 8 procent naar België om hier bescherming of “asiel” te zoeken.

 

Asielzoekers vormen maar een deel van de instroom migranten. Zo’n 65 procent van de migranten zijn namelijk EU-burgers, vaak uit de buurlanden. Zij komen hier meestal met een arbeidscontract. Er zijn ook gezinsherenigers en migranten met andere statuten.

 

Twee. Europa bouwt zich om tot een fort.

De Europese Unie houdt de poorten angstvallig dicht voor migranten van buiten Europa. De Unie past de wetgeving aan om dat te “managen”. Maar ook fysiek wordt het mensen moeilijk gemaakt binnen te geraken. Lidstaten investeren in een gezamenlijke politiemacht voor grensbewaking: Frontex, met radarsystemen, drones, scanners, helikopters… om de kusten en grenzen te bewaken. Wellicht kwamen al 20.000 mensen op zoek naar een beter leven, om aan de zuidkusten van ons continent.

 

Drie. Het Belgische migratiebeleid overtreedt de mensenrechten.

In 2012 is de “vrijwillige terugkeer” met 21 procent toegenomen en is het aantal asielaanvragen met 15 procent gedaald. Staatssecretaris voor Asiel en Migratie, Maggie De Block steekt dat als een pluim op haar hoed, maar in feite werden 20.000 asielzoekers en mensen met wettelijk recht op opvang zonder hulp op straat gezet. Nochtans gaat het om kwetsbare mensen die gewoon de straat worden opgestuurd. Ze worden allemaal aan de zorgen van “de burger met een goed hart” toevertrouwd.

 

Het asielonderzoek, dat moet uitmaken of mensen gevaar lopen in hun land en dus aanspraak kunnen maken op asiel, werd versneld. Vluchtelingenorganisaties waarschuwen dat de kwaliteit van die onderzoeken daardoor daalt. Bewijslast wordt bij de vluchteling zelf gelegd. Mensen die in hun thuisland daadwerkelijk gevaar lopen, worden niet geloofd omdat ze te weinig documenten hebben om het gevaar te bewijzen. Oorlogsvluchtelingen krijgen niet de bescherming waar ze recht op hebben. Daardoor is in 2012 aan nauwelijks 7 procent van de vluchtelingen een “subsidiaire bescherming” toegekend. Die “subsidiare bescherming” wordt toegekend aan vluchtelingen die een reëel risico lopen op “ernstige schade” in geval van terugkeer naar het herkomstland. Nochtans, de vijf landen waaruit de meeste vluchtelingen komen, zijn landen in oorlog. De Afghaanse vluchtelingen hebben met hun protest duidelijk gemaakt hoe mank dat beschermingsbeleid loopt.

Mensen worden afgewezen, ze moeten terugkeren. Omwille van het gevaar in hun thuisland kunnen en willen ze dat niet en zo komen zij terecht in een verblijfssituatie “zonder papieren”.

 

Mensen zonder papieren hebben zo goed als geen rechten, tenzij dringende medische zorg. Maar ook die wordt aan voorwaarden onderworpen. De OCMW’s van Brussel en Antwerpen willen medische hulp aan gezinnen met kinderen weigeren… tenzij ze naar een terugkeercentrum zouden gaan en daar tekenen voor een “vrijwillige” terugkeer binnen dertig dagen.

Mensen zonder papieren beschikken niet over een arbeidsvergunning. Ze moeten overleven van zwartwerk en zijn gemakkelijke slachtoffers van uitbuiting. Want ze kunnen niet protesteren omdat de sociale inspectie de politie erbij moet halen… die de mensen zonder papieren dan uitwijst.

Staatssecretaris De Block verstrengde ook de “medische regularisatie”. Medisch verblijf kan enkel nog bij zeer ernstige gezondheidsklachten. Zelfs mensen met HIV of hersentrombose worden afgewezen. In juli 2012 overleed een Armeense man aan een leveraandoening. In december 2012 overleed een man uit Kosovo aan een hartinfarct. In beide gevallen was de aanvraag voor medische regularisatie onontvankelijk verklaard.

 

Vier. Het beleid heeft geen oplossing voor mensen zonder papieren.

Wie zonder geldige verblijfsvergunning in ons land verblijft, moet terug. Voor wie “vrijwillig” terug wil, wordt een retourticket betaald. Slechts een kleine minderheid maakt daar gebruik van. Mensen besluiten dikwijls dat zelfs een leven zonder papieren hier nog beter is dan het gevaar en de ellende van het thuisland.

De politie kan mensen zonder papieren laten opsluiten in een gesloten centrum voor terugkeer. De vijf gesloten centra zitten meestal vol. De Belgische staat moet zorgen voor de nodige documenten om iemand terug te sturen maar dikwijls slaagt ze daar niet in. 87 procent van de gearresteerde mensen zonder papieren wordt dan ook vroeg of laat terug vrijgelaten, maar wel zonder papieren, in een rechteloze situatie.

In die situatie verkeren honderden Afghaanse asielzoekers. Ze vroegen, gesteund door sociale organisaties en sympathisanten, vruchteloos een oplossing voor hun probleem. Een jonge Afghaan die besloot “vrijwillig” terug te keren, – België had geoordeeld dat een terugkeer veilig was – werd in Kaboel doodgeschoten. De VN waarschuwt voor het gevaar daar, maar Afghaanse asielzoekers worden niet geloofd.

 

De visie van de PVDA+

Een rechtvaardig migratiebeleid houdt rekening met onze eigen belangen, maar ook met die van de migrant en van zijn herkomstland. Eenzijdige “actieve migratie” bijvoorbeeld trekt de knapste koppen en sterkste krachten weg uit de landen van het Zuiden of de landen in crisis (zoals Griekenland, Spanje en Portugal), terwijl die daar net erg nodig zijn.

Het Europese migratiebeleid kijkt alleen naar het eigenbelang en laat zo weinig mogelijk vluchtelingen en migranten binnen.

 

Een rechtvaardig migratiebeleid gaat hand in hand met een rechtvaardig Noord-Zuidbeleid dat de oorzaken van migratie structureel aanpakt. De wereld heeft nooit zoveel rijkdom geproduceerd als vandaag. Maar bijna een miljard mensen moeten het rooien met minder dan eenentwintig euro per maand. Nochtans beschikt elk mensenkind, van pasgeborene tot bejaarde, over een potentieel inkomen van vierhonderd euro per maand. Dat onrecht moet de wereld uit. Daarvoor moeten de economische en handelsverhoudingen grondig anders. Een rechtvaardig Noord-Zuidbeleid laat de ontwikkelingslanden zelf over hun toekomst beslissen, met eerlijke handelsrelaties en een kwijtschelding van de schuldenlast, zonder inmenging of oorlogsvoering vanuit het Noorden.

 

Mensen die nood hebben aan bescherming, moeten alle kansen hebben om die ook te krijgen. Mensen zonder papieren negeren en rechteloos laten, creëert een onderklasse: een gemakkelijke prooi voor huisjesmelkers, armoede, kleine criminaliteit en uitbuiting. Rechtelozen accepteren zwartwerk aan hongerlonen omdat ze geen alternatief hebben. Zo zetten zij druk op alle lonen en arbeidsomstandigheden. Maar geef die groep bestaansrecht en ze kan mee bouwen aan onze samenleving.

 

De regels voor regularisatie moeten helder zijn en ingeschreven in de wet. Al jarenlang vragen vluchtelingenorganisaties dat objectieve criteria in de wet worden ingeschreven betreffende “duurzame verankering” (werk, sociale banden, taalkennis), lange asielprocedures, prangende humanitaire situaties, minderjarigen…

De grootscheepse regularisatie in 2009 verliep op basis van objectieve regels. Maar in plaats van de duidelijke regels vast in de wet in te schrijven, vervielen ze na drie maand weer. Vandaag beslist de Dienst Vreemdelingenzaken opnieuw eigenmachtig: geval per geval, zonder duidelijke regels.

De onduidelijkheid, het ontbreken van duidelijke wettelijke regels, zet mensen vandaag aan om te blijven procederen. Duidelijkheid zou minder beroepsaanvragen, minder dossiers, minder achterstand en minder kosten meebrengen.

We willen de regularisatie-aanvragen laten behandelen door een onafhankelijke commissie, los van de Dienst Vreemdelingenzaken, bijvoorbeeld binnen de overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, met ook mensen uit ngo’s en het middenveld. De inschatting of iemand al dan niet terug kan naar zijn land – wat deel uitmaakt van de regularisatiebeslissing – mag niet het alleenrecht blijven van de Dienst Vreemdelingenzaken.

 

Wij zijn tegen de gesloten terugkeercentra. Wie hier verblijft zonder papieren moet niet als een misdadiger behandeld worden en opgesloten worden in een gevangenis. Er moet een kentering komen, opsluiting moet gebannen worden. De gesloten centra zijn inefficiënt, de controle op schendingen van de rechten én de mogelijkheden klacht in te dienen, zijn er beperkt. De centra kosten ook handenvol geld: detentie kost zo’n 180 euro per persoon per dag. Kosten voor repatriëring kunnen oplopen tot 13.000 euro per persoon. Tussen 2008 en 2012 steeg het budget voor gedwongen repatriëring van 5,8 naar 8,07 miljoen euro.

 

De voorstellen van de PVDA+

1. Het recht op asiel en opvang waarborgen. Het mag niet uitgehold worden. Tijdens de asielprocedure moeten mensen recht hebben op opvang en die ook krijgen. Het Kinderrechtenverdrag bepaalt dat ouders met kinderen zonder papieren die opvang onvoorwaardelijk krijgen.

Vluchtelingen uit oorlogsgebieden moeten een degelijke bescherming krijgen.

 

2. Mensenrechten gelden ook voor mensen zonder papieren. Stop de voorwaardelijkheid van dringende medische zorgen. Bescherm ook clandestiene werkers tegen onmenselijke arbeidsvoorwaarden. De sociale inspectie moet ook voor hen haar werk kunnen doen.

 

3. Recht voor de kinderen zonder papieren. Kinderrechten gelden voor alle kinderen, mét of zonder papieren. We verdedigen de voorstellen van het Kids Parlement, de beweging die ijvert voor de erkenning van die kinderrechten:

- Vooraleer de Dienst Vreemdelingenzaken een beslissing neemt die een einde stelt aan het verblijfsrecht, moet ze een ernstig onderzoek voeren naar de risico’s van de kinderen ingeval van terugkeer en rekening houden met de integratie van de kinderen.

- De Dienst Vreemdelingenzaken moet onderzoeken welke de duurzame oplossingen zijn voor het betrokken kind vooraleer er een einde wordt gesteld aan het verblijfsrecht van de familie. Daarbij moet het kind gehoord worden.

- De omgeving van een kind moet stabiel zijn. Fedasil, de overheidsorganisatie die instaat voor de opvang tijdens de asielprocedure, moet ervoor zorgen dat kinderen op één enkele locatie kunnen blijven zodat ze naar dezelfde school kunnen gaan en eenzelfde taal kunnen leren gedurende heel hun procedure.

 

4. Regularisatie volgens duidelijke criteria en door een onafhankelijke commissie. In de wet moeten objectieve criteria opgenomen worden betreffende “duurzame verankering”, lange asielprocedures, een verblijf dat niet aan de migrant kan verweten worden, minderjarigen, niet-verwijderbaren…

 

5. Afschaffing van de gesloten terugkeercentra. 

 

Terug naar de inleiding en inhoudstafel

Meer weten

Uitgebreid programma 2014

Programma Europa 2014

Programma Vlaanderen 2014

Programma Brussel 2014