Draaiboek voor een sociale samenleving: Inleiding

Onze toekomst is sociaal

We staan op een kruispunt in de politiek. Rechtdoor is de weg die we nu dertig jaar bewandeld hebben. Een weg van meer marktwerking en meer mensen die uit de boot vallen. Het is de weg van de private rijkdom en publieke armoede. Laten we duidelijk zijn: dat is een doodlopende weg.

 

Beter slaan we echt linksaf, naar de toekomst. Dat is een ideologische keuze. Voor een samenleving waarin we in elkaar geloven, en niet in het maximaal profijt. Vandaar: “Onze toekomst is sociaal”.

 

We blaken van ambitie. Uiteraard. Onze samenleving heeft ambitie nodig, om te antwoorden op de oligarchie van de banken, om te antwoorden op de neoliberale blindheid van de politieke klasse.

We hebben vernieuwing nodig, sociale vernieuwing, als antwoord op alle old-school-recepten die ons in deze situatie van crisis en lethargie hebben gebracht. Dit draaiboek is een sociaal antwoord op zij die heel de samenleving als een marktplaats zien, waar alles een prijs heeft en gekocht en verkocht kan worden. Die mensen denken dat samenleven hetzelfde is als concurrentie tussen allen. Wij zeggen: onze toekomst is sociaal. Dit draaiboek handelt dan ook over het samen leven, werken en wonen van mensen.

Samenleven in plaats van de concurrentie van allen tegen allen. Solidariteit in plaats van een dumping-maatschappij waar wie niet succesvol is, gedumpt wordt. Een sociale toekomst, in plaats van een dolgedraaide markteconomie waarin iedereen constant onder druk staat en op zichzelf wordt teruggeworpen. Structurele oplossingen, in plaats van het individualiseren van alle problemen.

 

Want dat hoor je meer en meer: wie niet rijker wordt, moet beter zijn best doen en wie ziek wordt, die zal wel ongezond hebben geleefd. En wie wordt afgedankt zal wel niet goedkoop genoeg hebben gewerkt, of niet alles slaafs hebben aanvaard. ‘Eigen schuld, dikke bult’, dat soort samenleving. Een doodlopende samenleving. Hoog tijd om linksaf te slaan, en opnieuw te durven spreken over structurele problemen en maatschappelijke keuzes.

 

De solidariteit heeft in ons programma een stem gekregen

Democratie is een werkwoord en dat zit in onze genen verankerd. Onze leden zijn gaan praten met tienduizenden mensen in een van de grootste sociale bevragingen ooit. In totaal hebben 41.420 mensen hun antwoord gegeven.

Uit de bevraging blijkt dat mensen in alle provincies hetzelfde probleem op nummer 1 zetten, of het nu in Henegouwen, in West-Vlaanderen of in Brussel is. Mensen van alle leeftijden hebben diezelfde topprioriteit aangeduid: jongeren en minder jongeren. Of ze nu arbeider zijn of bediende, ambtenaar, werkloze, gepensioneerde of student: allemaal zetten ze datzelfde punt bovenaan.

Het thema dat er torenhoog uitspringt, bij iedereen, is armoede. Dat zeggen dus niet alleen mensen die op het einde van hun loon nog een stukje maand overhouden. Dat zeggen ook mensen die wel goed rondkomen. Het is goed daar bij stil te staan. Want het staat haaks op alle egoïstische en separatistische onzin die je dagelijks in de media hoort. Alle categorieën van mensen zeggen: pak de armoede aan, dat is het belangrijkste. Dat wil zeggen: de empathie van mensen wordt onderschat, de solidariteit bestaat, en ze heeft in ons programma een stem gekregen.

 

Wanneer de kinderarmoede voor het derde jaar op rij stijgt, wanneer tienduizenden jongeren van de dop worden gegooid, wanneer oudere mensen een wettelijk pensioen krijgen onder de armoedegrens, dan is dat geen kwestie van “tegenslag”. Dan spreken we over politieke keuzes. En die willen we anders, te weten sociaal.

Zeg niet dat het niet mogelijk is alle uitkeringen boven de grens van de menswaardigheid te tillen. Dit gaat om keuzes. Fundamentele keuzes over de toekomst van onze maatschappij.

Het wordt stilaan tijd dat armoede aanpakken belangrijker wordt dan een fiscale cadeaupolitiek voor de allerrijksten.

 

Een samenleving kan maar sporen op vaste banen

Karel De Boeck, de CEO van Dexia, u weet wel, de bank die wij allemaal met onze spaarcentjes hebben moeten redden, die Karel De Boeck was midden januari 2014 te gast op Reyers Laat. De Boeck vond een loonsverhoging voor directieleden van Dexia rechtvaardig. Ik citeer De Boeck: “Ja, we werken met belastinggeld, maar we hebben ook professionals nodig, mensen met moed. De directieleden nemen grote risico’s.”

Professionals. Mensen met moed. Directieleden met grote risico’s. Ik wil dat allemaal wel geloven. Maar wat met al die andere professionals en mensen met moed? Hoe worden zij beloond voor hun inzet? En wat met dat verhaal over “grote risico’s”? Klinkt dat niet zuur voor mensen die echt grote risico’s moeten nemen? Zoals die twee jonge lassers die, ook begin 2014, aan het lassen waren op Umicore, ’t fabriek van Olen. Onderhoudswerk aan een opslagtank. Daar zaten nog resten zoutzuur in. En de tank ontplofte. De twee arbeiders lieten er hun leven bij.

Is het niet hoog tijd een aantal zaken te zeggen over professionals, over mensen met moed en over mensen die echt risico nemen in onze samenleving, voor een loon dat nog geen tiende bedraagt van het loon van de CEO’s van Dexia? Ja, wij zijn ervoor stielkennis, vakmanschap, hard werken en risico’s op de werkvloer goed te belonen. Als het daarover gaat: schaf dan de loonbevriezing af, blijf van de index en zorg ervoor dat arbeid en productiviteit in ons land opnieuw goed betaald worden. Dat zal de koopkracht verbeteren in plaats van de economie verder in het slop te trekken.

 

Er moet respect komen voor de arbeid. Voor al diegenen die welvaart creëren. Dat betekent dat er nieuwe jobs moeten komen, stabiele jobs met een menswaardig loon. “Recht op werk, vaste banen met een degelijk loon”, dat is de meest aangekruiste eis uit onze enquête. Het is al te absurd dat nu het omgekeerde gebeurt. Vaste banen verdwijnen. Interimjobs, hyperflexibele banen en lagelonenvacatures worden aangemoedigd.

Wij willen dat anders, wij willen dat sociaal. Een samenleving kan maar sporen op vaste banen. En in de samenleving moet de overheid het goede voorbeeld geven, de toon zetten. Door te investeren in het spoor, bij De Lijn, in de zorgsector, in het onderwijs en in de sociale woningbouw, om een einde te maken aan de ellenlange wachtrijen. Door te investeren in de ontwikkeling en productie van groene energie, in een publieke energiesector. En door het opnieuw mogelijk te maken dat oudere werknemers hun ervaring kunnen doorgeven aan jongeren, dat ze het recht hebben om op vervroegd pensioen te gaan en de fakkel door te geven aan jongeren.

Stop het stampen naar onder, het schorsen van werklozen, het knippen van uitkeringen, het concurreren van allen tegen allen. Zorg eerst voor nieuwe en stabiele jobs, dat is de prioriteit. Het wordt stilaan tijd dat we jacht maken op de werkloosheid, in plaats van jacht te maken op de werklozen.

 

Dat pak geld drukt een maatschappelijke keuze uit

De poetsvrouw van petroleumgigant ExxonMobil betaalt meer belastingen dan de multinational zelf. De poetsvrouw betaalde vorig jaar 4.140 euro belastingen, ExxonMobil betaalde vorig jaar 0 euro belastingen op een winst van 2,9 miljard euro netto. Als iedereen keurig het wettelijke belastingtarief zou betalen, zouden de belastingen voor werkende mensen heel wat lager kunnen liggen.

Het gaat om veel geld dat de overheid jaarlijks misloopt door haar fiscale cadeaupolitiek. In de loop van de jaren hebben de verschillende regeringen achterpoortjes in de wet ingebouwd. Grote achterpoorten zelfs, aftrekposten waarmee multinationals hun winsten kunstmatig kunnen aftrekken om minder belastingen te betalen. Op die manier worden elk jaar opnieuw meer dan 14 miljard euro niet geïnd. Dat is een gigantische hoop geld dat niet gebruikt kan worden voor scholen, voor kinderkribbes, voor begeleid wonen, voor openbaar vervoer, voor sociale woningen of voor de ontwikkeling van groene energie. Dat is een pak geld, en dat pak geld drukt een maatschappelijke keuze uit.

 

Want ondertussen groeit de ongelijkheid. Vorig jaar kwamen er opnieuw 5.700 miljonairs bij in ons land. Midden in de crisis. Acht procent meer dan het jaar tevoren. En dat terwijl de economie kromp met 0,3 procent. Er is in deze samenleving écht een groep die er beter van wordt, en een aantal politici en opiniemakers wil ons doen geloven dat het zou gaan om een soort natuurfenomeen. Waar niets tegen te beginnen valt.

Als we spreken over belastingen, dan spreken we niet alleen over cijfers, belastingvoeten, taksen, en bedrijfsbalansen. Dan spreken we ook over democratie. 2.763.926 gezinnen, 2,7 miljoen gezinnen – dat is 60 procent van de Belgische bevolking – bezitten samen minder dan de 1 procent rijkste gezinnen. Of andersom gezegd: het rijkste 1 procent van de Belgen bezit meer dan de armste 60 procent samen. Dat gaat niet over cijfers. Dat gaat over democratie.

 

De kloof tussen arm en rijk is nog nooit zo groot geweest. En dat is ook in Europa zo. Er is een verband tussen de twee. Dat wisten de utopische socialisten al tweehonderd jaar geleden: “In de burgerlijke samenleving spruit de armoede van de ene voort uit de rijkdom van de andere”, schreef Charles Fourier in 1808. Die eenvoudige vaststelling: de rijkdom van de ene is de armoede van de andere, is vandaag een van de grootste taboes in onze samenleving.

Daarom gaat ons fiscaal programma niet alleen over feiten en cijfers. Daarom is het in essentie een programma over democratie. De waarheid is dat ons land met een miljonairstaks geen armoede meer zou kennen. De waarheid is dat dit niet gebeurt omdat er belangen in het spel zijn. Grote belangen. Belangen van een nieuwe aristocratische laag die de samenleving verstikt en almaar meer politici in zijn zak heeft zitten.

Wel, wij hebben goed nieuws, we willen dat anders. Sociaal met name. Het wordt stilaan tijd dat de multinational opnieuw meer belastingen betaalt dan de poetsvrouw.

 

In onze toekomst staat de mens centraal, niet het profijt

Wij gaan deze kiescampagne in vol zelfvertrouwen, en we vertrekken van onze eigen sterke punten. We gaan het hebben over armoede, over werk, over belastingen, over klimaat, over justitie, en over nog twaalf andere belangrijke thema’s in dit draaiboek.

 

En we volgen telkens een andere logica. Ver weg van de oude recepten die ons in deze crisis hebben gebracht. In antwoord op het pessimisme. In antwoord ook op zij die elke hoop op verbetering hebben gestolen en nu alleen nog maar kunnen zeggen: “Zonder ons zou het nog slechter zijn.”

 

Onze toekomst is sociaal en die toekomst is er een van samenwerking in plaats van concurrentie. Onze toekomt is een toekomst van eenheid in plaats van verdeeldheid, een toekomst waar de mens centraal staat en niet het profijt.

Ja, deze PVDA+ heeft de ambitie om in het parlement te geraken. Wij willen die unanimiteit van het marktdenken doorbreken: over de pensioenen, over de loonnorm, over de discriminaties, over de GAS-boetes, over de verloning van de ministers zelf en over de fiscale cadeaupolitiek. We willen wegen op het debat.

En we zullen ook wegen op het debat. We zullen een verfrissende stem zijn tegenover heel die liberale fanfare. Want wij hebben kant gekozen. Niet de ons-kent-ons-kant van de financiële wereld of grote multinationals. Wij kiezen kant voor de werkende klasse, voor de jongeren, en voor al wie het moeilijk heeft in de samenleving.

En laten we eerlijk zijn: het is stilaan tijd dat die kant gehoord wordt in alle parlementen van ons land.

 

Help ons mee om samen dit draaiboek te verwezenlijken.

 

Peter Mertens,
voorzitter van de PVDA

 

Inhoud

Woord vooraf: Een draaiboek gerealiseerd met hulp. Veel hulp. Van veel mensen

Inleiding: Onze toekomst is sociaal

#GoLeft1: Armoede is geen tegenslag, maar een aanslag

#GoLeft2: Maak jacht op de werkloosheid, niet op de werklozen

#GoLeft3: Een sociale visie op klimaat

#GoLeft4: De rijkdom durven activeren

#GoLeft5: Klassenjustitie? Nee, bedankt

#GoLeft6: Pensioenen: de oudsten gunnen we rust, de jongeren aan het werk 

#GoLeft 7: Bankenmacht aan banden

#GoLeft8: Discriminatie en racisme uitbannen

#GoLeft9: Een Europa van solidariteit en samenwerking

#GoLeft10: De publieke diensten uitbouwen

#GoLeft11: De koopkracht beschermen

#GoLeft12: Onderwijs tegen ongelijkheid

#GoLeft13: Gendergelijkheid op de agenda zetten

#GoLeft14: Gezondheidszorg mag geen koopwaar zijn

#GoLeft15: Inspraak

#GoLeft16: Eenheid in het nieuwe België

#GoLeft17: IJveren voor de vrede

GoLeft#18: Het is onze energie

GoLeft#19: Buurtcriminaliteit: voorkomen beter dan bestraffen

GoLeft#20: Gelijke rechten voor holebi’s

GoLeft#21: Veilig voedsel aan een faire prijs

GoLeft#22: Vluchtelingen: een mens is niet illegaal

GoLeft#23: Kansen voor het Zuiden om op eigen benen te staan

Download hier het volledig draaiboek (PDF)

 

Colofon
PVDA-uitgaven
M. Lemonnierlaan 171
1000 Brussel

Tel 02 50 40 110
e-mail: pvda@pvda.be
www.pvda.be

Voor alle bestellingen kan men zich wenden tot bovenstaand adres.

Steunfonds:

IBAN BE05 0011 1514 8675. BIC GEBA BEBB

 

 

 

 

Meer weten

Uitgebreid programma 2014

Programma Europa 2014

Programma Vlaanderen 2014

Programma Brussel 2014