Foto Mark Adkins / Flickr

Zesurendag voor een gezonde samenleving

Is de zesurendag van Svartedalen een flop of niet? Onbetaalbaar en onrealistisch of een streefdoel voor een betere maatschappij? Het kostenplaatje lijkt hoog, het batenplaatje ook. Dus de ultieme vraag is, waar willen wij als samenleving in investeren?

Het stadsbestuur van de Zweedse stad Göteborg besliste in 2014 een experiment te doen met arbeidsduurvermindering. In het rusthuis Svartedalen zou het verplegend personeel gedurende twee jaar lang maar zes uren per dag werken. Ze wilden daarmee onderzoek doen naar de effecten van arbeidsduurvermindering op drie vlakken: bewoners, personeel en economie/werkgelegenheid. Als referentiepunt om de veranderingen te meten, werd Solängen gebruikt. Dit rusthuis heeft ongeveer evenveel kamers. Daarnaast werden alle data vergeleken met het geheel van het verplegend personeel van rusthuizen in heel Göteborg. Dat plaatst het onderzoek in een groter geheel.

Thuis in het rusthuis …

Een rusthuis is een thuis. Je brengt er quasi elk uur van iedere dag door. Je eet er, je slaapt er, je bent er. Een thuis is echter nog veel meer dan dat. Het is waar je leeft en jezelf kan zijn en je tijd kan doorbrengen. Niet waar de bejaarde stilletjes voor zich uitstaart tot de dag weer op kousenvoeten voorbij is gegaan, zonder dat er iets gebeurd is.

We willen allemaal hetzelfde. Als we oud zijn, willen we verzorgd worden. Willen we gestimuleerd worden met nuttige, gezonde, emancipatorische bezigheden. We willen verplegend personeel dat met ons gaat wandelen, we willen samen zingen en in het beste geval zelfs dansen, gezelschapsspelen spelen en vooral willen we dat er naar ons geluisterd wordt, dat we mogen vertellen over hoe we ons leven hebben geleid, over onze kinderen en kleinkinderen, en dat we getroost worden als we verdriet hebben.

In Svartedalen ligt het aantal activiteiten dat de verpleegsters doen met hun bewoners tachtig procent hoger dan in Solängen. De kortere werkweek stimuleert dit. Doordat er meer personeel is, komt er meer tijd vrij om echt tijd te besteden aan de menselijke aspecten van het rusthuis. Een schril contrast met het beleid van Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen (CD&V), die de budgetten voor animatie in rusthuizen wil schrappen.

… met blij personeel …

Vele verplegers beginnen aan hun job omdat ze graag mensen willen helpen. Dat vertelde Janneke Ronse ons al in haar opiniestuk. Die fierheid in hun werk en de vermindering van druk en stress, maken van het verplegend personeel van Svartedalen blije mensen. Het rapport liegt er niet om. Drie kwart van het verplegend personeel van Svartedalen voelt zich goed, fit, rustig. In andere rusthuizen is dat nog niet de helft. Vooral bij vijftigplussers is de verbetering immens. Wat een contrast met het plan van minister De Block (Open VLD), om de rimpeldagen in de zorg te verminderen. Of met minister Peeters (CD&V), die de 38-urenweek wil afschaffen, zodat we wat meer kunnen werken.

Die positieve gevoelens vertalen zich al snel in een positieve evolutie in het ziekteverzuim. Terwijl in Svartedalen het totale ziekteverlof vijftien dagen per verpleegster per jaar is, is het in de andere rusthuizen 31 dagen! Daarnaast kent Svartedalen drie keer minder langdurig zieken dan de andere rusthuizen. Wat een contrast met de RN4CAST-study. Dit Europees onderzoek naar werkomstandigheden van verpleegkundigen in twaalf landen tussen 2009 en 2011, wees uit dat één op vier Belgische verpleegkundigen een risico op burn-out heeft en één op dertien er ook effectief een krijgt. De recente stijging van het aantal langdurig zieken (acht procent in 2015, Securex) lijkt op dat vlak geen verbetering aan te kondigen. Des te meer reden om de werkdruk in de zorg structureel aan te pakken.

… in een fijne maatschappij.

Heel wat media pikken voornamelijk op dat het kostenplaatje te hoog zou zijn. Er werden zeventien nieuwe jobs gecreëerd om de arbeidsduurvermindering te compenseren. Jobs kosten natuurlijk geld, vraag maar aan de regering-Michel. In dit geval kostte dat op die achttien maanden ongeveer vijf miljoen kronen.1 Dat betekent 21.000 euro per job. Geen flexi-job of interimjob of deeltijdse job. Nee, een stabiele voltijdse baan. In de periode 2014 tot 2016 heeft België 54.000 jobs gecreëerd. En dit dankzij indexsprong, loonmatiging en taxshift. De kost daarvan voor de maatschappij? Meer dan vier miljard. Dat is dus 69.000 euro per job.

De jobs in Svartedalen zijn goedkoper en kwalitatiever dan de Belgische jobs. Daarnaast verlagen de kosten voor ziekteverlof en werkloosheid. Men moet wel rekening houden met het feit dat het geld dat is geïnvesteerd in de jobs van de stad Göteborg is. De kosten die worden verminderd door minder ziekteverlof en werkloosheid, zijn voor de Zweedse staat.

Nood aan 30-urenweek

De 30-urenweek is goed voor personeel en bewoners en het is een goedkope en efficiënte manier van jobcreatie. Het Zweedse experiment biedt een mooie kijk op wat maatschappelijk mogelijk is als we een collectieve arbeidsduurvermindering zouden doorvoeren op grote schaal. We doelen weldegelijk op een collectieve arbeidsduurvermindering. Geen individuele mogelijkheden zoals ouderschapsverlof, waar vooral vrouwen op intekenen of vooral mensen in hoger opgeleide, beter betaalde jobs. Vrouwenbewegingen zoals Marianne en Femma plaatsen net om die reden het idee hoog op de agenda. Het geeft ons een kans om het evenwicht tussen werk en vrije tijd, maar ook de carrièrekansen evenredig te herstellen bij mannen en vrouwen. De gezondheid van de samenleving en van de werkende bevolking zou een vlucht vooruit nemen.

1. 9,7 miljoen kronen brutoloonkosten voor het aanwerven van zeventien nieuwe personeelsleden – 4,7 miljoen kronen bespaard op werkloosheidsuitkeringen (bedragen gerekend voor achttien maanden)

Commentaar toevoegen

Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.

Reacties

Afbouwen van animatie in rusthuizen? De situatie is nog erger : mijn schoonvader van 94 mag niet naar een rusthuis omdat hij een A-rating krijgt : hij kan (zogezegd) zichzelf aankleden, zelf opstaan uit zijn stoel en hij spreekt volgens het onderzoek vreemde talen (ja, hij doe soms alsof hij Russisch kan, een trucje dat in de familie al jarenlang bekend is) Nochtans weet hij op maandag niet meer wie hij op bezoek had op zondag. Bovendien heeft hij 8 maanden geleden zijn pols gebroken en kan hij nog steeds geen vork vasthouden met die hand. Beschaafd Vlaanderen NVA? Als je genoeg poen hebt misschien.