Foto Solidair, Salim Hellalet

Vergelijkingstest: Hoe zorg je ervoor dat de rijken de crisis betalen?

auteur: 

Axel Bernard

Het debat over een vermogensbelasting woedt in alle hevigheid. Dat is alvast een eerste resultaat van het sociaal verzet tegen de regering Michel – De Wever van de voorbije maand. Elke partij komt nu met haar voorstel. De vraag: hoe kunnen we de grote vermogens doen betalen? Wij hebben voor u de verschillende voorstellen tegen het licht gehouden.

De miljonairstaks is een van de sterke programmapunten van de PVDA. Het is een idee waar veel mensen voor gewonnen zijn. Volgens een recent onderzoek zijn acht op de tien Belgen voorstander. De vermogens belasten kan ook veel opleveren, terwijl het maar een kleine groep mensen treft die ondanks de crisis almaar rijker blijven worden. Toen de CD&V dat idee overnam, zorgde dat de laatste dagen voor enige opschudding in de regeringsmeerderheid. Op 9 november verklaarde vicepremier Kris Peeters: “De mensen verwachten dat we heel duidelijk inspanningen vragen aan de vermogens.” Die uitspraak kwam natuurlijk niet zomaar uit de lucht vallen: in Brussel waren er meer dan 120 000 mensen op straat gekomen tegen de asociale maatregelen van de regering Michel-De Wever. Het werd intussen ook bekend dat Marc Coucke, CEO van Omega Pharma, zijn bedrijf verkocht heeft met een meerwaarde van 1,5 miljard euro. 1,5 miljard waarop hij welgeteld… 0 euro belastingen betaalt. En ook de LuxLeaks-affaire was net losgebarsten…

Ook al hebben Open Vld en N‑VA de deur meteen dichtgegooid met de verklaring dat dit niet in het regeerakkoord stond, toch blijft de spanning hoog. Maar de vraag blijft: hoe zorg je ervoor dat de grote fortuinen betalen?

Onze vergelijkingsmethode

We analyseerden de verschillende voorstellen voor een vermogensbelasting volgens drie criteria:

1. Een vermogensbelasting moet echt de grote vermogens raken, en alleen maar de superrijken
2. Een vermogensbelasting moet veel opbrengen. Het mag geen puur symbolische maatregel zijn.
3. De opbrengst van een vermogensbelasting moet volledig geïnvesteerd worden in de sociale en ecologische noden van onze samenleving. Het kapitaal belasten om de opbrengst daarna terug te geven aan het kapitaal, dat heeft geen zin.

De formule “laat de vermogens met rust” van de N‑VA, de MR en Open Vld

Het programma van de rechtse partijen is duidelijk: de federale begroting bedoeld als maatwerk voor en dienstverlening aan de allerrijksten. Een indexsprong sluist 2,4 miljard euro door uit de zakken van de werkende mensen naar de kluizen van de werkgevers. Aan de notionele interesten en alle mechanismes die ervoor zorgen dat de multinationals geen belastingen hoeven betalen, daar wordt niet aan geraakt. De strijd tegen fiscale fraude wordt zelfs teruggeschroefd, enz.

De bijdrage van het kapitaal in het programma van de regering Michel-De Wever bestaat uit een “Kaaimantaks” en een symbolische bijdrage van de financiële sector (270 miljoen euro op een totaal van 11 miljard, ofwel 2% van de begrotingsinspanning). En tot slot is er nog een maatregel tegen speculatie: een verhoging van de taks op beursverrichtingen (TOB). “Raakt die dan het grootkapitaal? Niet echt, eerder het «kleinkapitaal»,” merkte fiscaal specialist en PVDA-verkozene Marco Van Hees op in een recent artikel (dat je hier terugvindt). Hij legt uit hoe belachelijk klein de reikwijdte van deze maatregel is voor de grote speculanten: “Tot nu toe betaalde iedereen die aandelen kocht of verkocht een taks van 0,25 procent op de aankoop- of verkoopprijs, met een maximum van 740 euro. Ik vroeg de minister of hij nu dit plafond wil verhogen of het percentage. Het plafond, antwoordde hij. De verhoging van de taks op de beursverrichtingen (80 miljoen euro) komt overeen met 40 procent van het huidige bedrag. Een snelle berekening leert dan dat het plafond zal stijgen van 740 naar ongeveer 1000 euro. Dus als de firma van Albert Frère aandelen verkoopt, zoals die van de RTL (Bertelsmann), die 4,5 miljard opbrachten, dan kost dat voortaan 1000 euro in plaats van 740 euro. De voorheffing gaat dus van 0,000016 naar 0,000022 procent.” Marco Van Hees vergeleek de verhoging van de TOB met een belasting van meerwaarden op aandelen: “De firma van Albert Frère heeft de aandelen RTL-Bertelsmann verkocht voor 4,5 miljard en gekocht voor ongeveer 2,5 miljard. De meerwaarde is dus circa 2 miljard. Bij een bedrijfsbelasting van 34 procent had dit de overheid 680 miljoen opgeleverd. De verhoging van de taks op beursverrichtingen daarentegen brengt maar 1000 - 740 = 260 euro op.”

Score: 0/10. Het regeerakkoord en de standpunten van de rechtse partijen laten zien dat zij werken voor de grote multinationals en de allerrijksten. Deze formule moet in zijn geheel afgewezen worden.

De beperkte formule “belast de meerwaarden” van de CD&V

Wie zijn kapitaal belegt op de beurs of speculeert op aandelenkoersen wordt in België niet echt belast op zijn beurswinsten. Op die manier kon Marc Coucke met de verkoop van Omega Pharma een meerwaarde van 1,5 miljard euro realiseren zonder daarop ook maar een cent belasting te betalen. Daarom stelt de PVDA niet alleen haar miljonairstaks voor, maar daarnaast ook een speculantentaks. Voor andere kapitaalinkomsten bestaat er al zo’n taks van 25%. De PVDA wil die uitbreiden naar de meerwaarden op aandelen. Dat zou volgens een studie van het HIVA-Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving van de KU Leuven 2 miljard euro opbrengen, zonder groot risico op kapitaalvlucht.

Het CD&V-voorstel is niet hetzelfde als de miljonairstaks van de PVDA of een ander soort vermogensbelasting. Nee, Kris Peeters en zijn partij willen een meerwaardebelasting. Wat zo’n meerwaardebelasting zou opbrengen, heeft de CD&V niet becijferd en is dus onbekend. Ten tweede zou zo’n vorm van kapitaalbelasting in de geest van de CD&V deel uit moeten maken van een “tax shift”, dat wil zeggen dat de fiscale opbrengst gebruikt zou worden om andere belastingen of (patronale) “lasten” te verlagen. Dat staat haaks op het voorstel van de PVDA om deze inkomsten volledig aan te wenden voor de sociale noden.

Score: 2/10. Zelfs zo’n beperkte vorm van kapitaalbelasting tornt aan het radicale veto van de andere rechtse regeringspartijen. Bart De Wever herhaalde het nog eens vanuit Antwerpen: “Er is geen alternatief voor ons beleid.” Volgens Peter Mertens, voorzitter van de PVDA, moet de CD&V consequent zijn en uit de regering stappen als die weigert om een rijkentaks in te voeren.

De formule “belast de vermogens (maar niet te veel)” van de PS, de SP.A en Groen

In hun programma’s schoven de PS, de SP.A en Groen maatregelen naar voren om het kapitaal te belasten. Hun voorstellen vertonen wel enkele zwakheden.

Tijdens de kiescampagne pleitte de PS voor een vermogensbelasting die… 700 miljoen euro zou opbrengen. Kortom: een erg symbolische maatregel. Ook de SP.A en Groen spraken zich uit voor een vermogenswinstbelasting. De versie van Groen zou 7,5 miljard euro opbrengen. Het enige minpunt is dat groenen met hun voorstel alle fortuinen boven de 200 000 euro willen belasten. Dat zou 15% van de bevolking treffen (tegenover de 3% rijksten bij het voorstel van de PVDA). Maar de opbrengsten van de belasting in het voorstel van Groen zou niet dienen om tegemoet te komen aan de sociale noden door jobs te creëren in de publieke sector of door de pensioenen ermee te herfinancieren. Nee, zij willen de opbrengst gebruiken om de patronale bijdragen te verlagen, in de hoop dat de privésector jobs zou creëren. Maar terwijl geen enkele studie ooit een positieve impact van zo’n verlaging van de patronale bijdragen heeft aangetoond, is de impact op de stijging van de dividenden voor aandeelhouders wél bewezen. Kortom: wat de ene hand van het kapitaal afneemt, geeft de andere hand terug.

Score: 5/10. De voorstellen in het programma van de PS, de SP.A en Groen bevatten een interessante basis om de rijken écht te laten bijdragen. Het gaat dus om een veel voordeliger keuze dan die van de CD&V en de rechtse partijen. Maar de voorstellen vertonen ook belangrijke zwakheden. Bovendien is er, zeker bij de PS en de SP.A, dikwijls een groot verschil tussen verkiezingsbeloftes en de daden die daarop volgen…

Onze absolute topper: de miljonairstaks van de PVDA

Behalve de speculatietaks die de PVDA voorstelt (zie hoger), ijvert de PVDA al verschillende jaren voor een miljonairstaks.

Die maatregel is gericht op de heel grote vermogens, namelijk de rijkste 3% van de Belgische bevolking. Deze vermogensbelasting zou alleen van toepassing zijn op wie een vermogen heeft van meer dan een miljoen euro (met daarbij nog een aftrek voor de woning van maximum 500 000 euro).
De miljonairstaks zou de staat jaarlijks ongeveer 8 miljard euro opbrengen. Het voorstel van de PVDA is een taks van 1% op het gedeelte van het vermogen boven 1 miljoen euro, 2% op het gedeelte vanaf 2 miljoen en 3% op het gedeelte vanaf 3 miljoen. Deze beperkte belasting zou slechts van toepassing zijn op 88 000 gezinnen.
De PVDA stelt ook voor dat de opbrengst van haar miljonairstaks volledig geïnvesteerd wordt in een sociale en ecologische vernieuwing: 3 miljard om de pensioenen te versterken, nog eens 3 miljard om jobs in de openbare diensten en de non-profit te creëren met een openbare energiebedrijf, een overheidsbedrijf voor de bouw en isolatie van sociale woningen en een investering in het openbaar vervoer, en ten slotte nog eens 2 miljard om te investeren in onderwijs.

Zo’n taks is perfect mogelijk als je een vermogenskadaster invoert, het bankgeheim opheft en aandelen op naam verplicht maakt. De laatste regel is al van toepassing en de twee andere kunnen zonder problemen ingevoerd worden. Er bestaat al een vermogensbelasting in verschillende andere landen zoals Frankrijk, Noorwegen enz. En nee, zo’n belasting zorgt er niet voor dat de rijken weglopen. Het voorbeeld van Frankrijk laat zien dat er tussen 1990 en 2008 3000 personen onderworpen aan deze belasting het land verlaten hebben. Dat is maar 0,53%!

Score: 10/10. Deze formule is de enige die volledig beantwoordt aan al onze criteria om de rijken echt te doen betalen. Met de miljonairstaks kun je écht het roer omgooien, het is een hefboom die de grootste fortuinen écht activeert en waarmee je een publiek investeringsbeleid kunt voeren voor een sociale, ecologische en democratische vernieuwing zoals de PVDA dat in haar Cactusplan heeft uitgewerkt (www.pvda.be/cactusplan). Dit is voor ons echt de absolute topper.

Commentaar toevoegen

You must have Javascript enabled to use this form.

Reacties

Ik had verwacht dat je op het verschil tussen vermogensbelasting en vermogenswinstbelasting zou ingaan . Bij vermogenswinstbelasting zal de discussie zijn, denk ik : Hebben onze vermogens wel winst gemaakt en hoeveel. Zelfs zonder winst (bij een crisis als in 2008) moet de vermogens belast worden, denk ik
Helemaal eens met de miljonairstaks van de PVDA. Maar heb nog problemen. 1) Toen deze week de miljonairstaks van de PS, SPa naar buiten kwam werd er nogal mee gespot,want om de taks te kunnen heffen zouden de betrokkenen hun vermogen zelf moeten opgeven, op hun erewoord.Dat zie ik ook niet gebeuren. Voor de PVDA taks is ook nodig een vermogenskadaster, opheffen van bankgeheim en aandelen op naam. Die 2 laatste zie ik nog doenbaar maar hoe een vermogenskadaster opstellen, dat weet ik niet. Vermogen kan ook in schilderijen, goud, edelstenen enz. zitten. 2) De opbrengst van de taks mag niet terug gaan naar het kapitaal onder vorm van lastenverlaging, OK. Maar hoe krijg je dat tegenwoordig in de media en bij het publiek. Het is sterker dan een een natuurwet dat die loonkloof moet weggewerkt worden. Ik denk zelf dat een kloof altijd op 2 manieren kan gedicht worden: of je trekt wat lager ligt omhoog, of je brengt wat hoger ligt naar beneden. Weer is het een natuurwet dat voor lonen alleen de neerwaartse beweging aan de orde is. We zouden ook de terminologie moeten aanpassen. Waarom noemt men de lonen "lasten"? Werknemers maken de rijkdom, dus ook hun loon, maar de kapitalisten die dividenden opstrijken hebben niet meegewerkt aan die rijkdom. Dus, dividenden moet en we "lasten" voor de bedrijven noemen en die moeten verminderd worden. En dan de schrik dat bedrijven gaan vertrekken omwille van zogezegd te hoge lonen, al zijn die lonen alleen maar "menselijk". Dat bedrijven dat inderdaad doen is omdat niemand dat schandalig, mensonwaardig enz. noemt. Dat bedrijven alleen nog daar willen gaan waar ze hongerlonen kunnen betalen dat moet toch "het schandaal van de eeuw" worden. Wat meer uitdrukkelijk het schandalige ervan aan de kaak stellen verwacht ik ook van de PVDA. Op naan de echte miljonairstaks.
waarom willen de allerrijiksten zich zo vast klampen aan hun rijkdom ze vergeten dat ze ooit als ze sterven toch alles moeten achterlaten dat is het enigste dat daar rechtvaardig aan is als ze sterven ze niets mee nemengen ik heb nog geen enkele bank achter de lijkwagen zien rijden met geld of bezittingen zoals een verhuiswagen
De bespreking van Groen is onvolledig. Groen belooft tegelijk de bestaande heffingen op vermogensoverdracht (successierechten, schenkingsrechten) en op vermogensaanwinst (registratierechten) af te schaffen en ook de roerende en onroerende voorheffing. De belastingen die Groen wil afschaffen brengen de staat (federaal, gewestelijk en lokaal) nu jaarlijks ongeveer 3% van het bbp op (9,8 md in 2009 of ongeveer 11 miljard vandaag). De bruto opbrengst van 13,5 miljard die Groen berekende moet dus verminderd worden met 11 miljard. Dit geeft een nettorendement van amper 2,5 md € of 0,7% bbp. Die opbrengst zou gedeeltelijk naar vermindering van patronale bijdragen gaan. Ik denk dat dit alles de score halveert.
volgens mij gaat het niet om het betalen van belastingen maar eerder gezichtsverlies macht geld waar is het respect en het zinvolle van de menselijke waarden ?
Ik denk ook in die richting Patrick is alleen dit nog dat telt, laat ons maar eens zien wat er rond om ons en in de wereld gebeurd om dit te hebben te behouden ok men steek zich wel weg achter godsdienst en wat weet ik meer. of het ooit beter wordt misschien als er we er inslagen de grote ongelijkheden te verminderen misschien maar met partijen als deze vandaag aan de macht geloof ik daar niet in
Hallo kunnen jullie de tekst niet iets groter en vetter maken dat doet lezen nu is dat te moeilijk..... THX