Foto Frode Overland Andersen / Flickr

Trumps NAVO: “America first”

Zijn uitspraken over het westerse militaire bondgenootschap stuiterden al alle kanten uit. Wat zeker is: ook met Trump als leider van de VS blijft de NAVO een oorlogsmachine. Een waar wij steeds meer zullen moeten voor betalen en die afstevent op confrontaties met zowel Rusland als China. 

De NAVO bouwde in Brussel, recht tegenover het huidige hoofdkwartier, een nieuwe prestigieuze hoofdzetel. Het gebouw kost naar schatting meer dan 1 miljard euro. Op 25 mei organiseert de NAVO een speciale top om het gebouw officieel in te huldigen. De Amerikaanse president Trump liet al weten dat hij zeker komt. Het wordt zijn eerste buitenlandse bezoek sinds zijn eedaflegging. Onze eerste minister Charles Michel kondigde aan dat hij welkom is. Heel wat Belgische sociale organisaties hebben zich echter verenigd in het platform TrumpNotWelcome. Zij maken zich op voor een massale betoging tegen Trump. 

Maar hoe staat Trump tegenover de NAVO? Zijn uitspraken tijdens en na de verkiezingscampagne waren op zijn minst nogal tegenstrijdig ... 

Zou het zo simpel zijn?

Trump noemde de NAVO tijdens zijn verkiezingscampagne “overbodig”. Op die manier zaaide hij heel wat verwarring bij zijn NAVO-bondgenoten. Ook de politieke krachten – zowel links, rechts als centrum – wisten niet meteen wat aan te vangen met die uitspraak. Er groeide al gauw het idee dat Trump tégen de NAVO was. 

Enkele NAVO-landen schoten dan ook in paniek. Ze vreesden geen beroep meer te kunnen doen op de grootmacht als bescherming tegen wat voor hen nog steeds de grootste dreiging is, Rusland. 

Progressieve krachten geloofden dan weer hun oren niet. Deze racistische, seksistische miljardair deelde hun analyse dat het bondgenootschap een overblijfsel uit de Koude Oorlog is en dus geen waarde meer heeft. Zou het zo simpel zijn?

Een betere deal

Toen Trump in maart de Duitse bondskanselier Angela Merkel ontmoette, tweette hij dat hij een factuur van 354 miljard op zak had. De boodschap was dat Merkel haar “achterstallige betalingen aan de NAVO voor de krachtdadige en dure steun van de Verenigde Staten aan Duitsland” nog moest betalen. Het toont waar Trump werkelijk naartoe wil. 

Trumps kritische uitlatingen over de NAVO waren geen uiting van isolationisme. Het doel van Trumps boodschap was druk te zetten op de Europese NAVO-partners zodat ze een “eerlijk deel” van de kosten zouden bijdragen. Nu staan de VS in voor 70% van het totale NAVO-budget (dat een hallucinante 919 miljard dollar bedraagt). Trump vindt dat te veel, omdat – in zijn visie – de VS vooral de andere NAVO-bondgenoten helpen, en de NAVO te weinig baat heeft voor de VS. Hij wil dus een betere deal. 

Tijdens de veiligheidstop in München half februari suste de Amerikaanse minister van Defensie James Mattis de NAVO-bondgenoten. Hij maakte hen duidelijk dat zijn president heus nog heil zag in het Noord-Atlantische bondgenootschap, maar dat de Amerikaanse steun aan de NAVO in de toekomst zal afhangen van de mate waarin de Europese lidstaten in hun defensie-apparaat investeren. Hij riep alle NAVO-lidstaten op om een concreet plan op te stellen van hoe ze hun defensie-uitgaven gingen laten stijgen. Op de NAVO-top van 25 mei zal de druk ongetwijfeld nog worden opgevoerd. 

Wereldwijde golf van militarisering

Wat betekent dit concreet voor de andere NAVO-landen, waaronder België? Alle lidstaten van de NAVO moeten 2% van hun bruto binnenlands product besteden aan defensie, vinden de VS. Van die 2% moet 20% gaan naar investeringen in militair materiaal. Dat streefcijfer van 2% was ook voor Trumps voorganger Barack Obama al een speerpunt. 

Na jarenlange dalende uitgaven waren heel wat landen de voorbije jaren hun defensiemateriaal al opnieuw aan het vernieuwen en uitbreiden. In 2016 gaven de Europese NAVO-lidstaten 242 miljard dollar uit aan defensie, een stijging van meer dan 6 miljard ten opzichte van 2015.

Trumps dreigement kwam dus op het goede moment om de stijgende militaire uitgaven nog een extra zetje te geven en vooral ook om ze te verantwoorden aan de bevolking in tijden van besparingen. 

Wie dacht dat onder Trump de toenemende militarisering een halt zou worden toegeroepen, is er dus aan voor de moeite. Met Trump staan we aan het begin van een nieuwe wereldwijde militariseringsgolf. 

Muziek in Trumps oren 

Trumps dreigementen zullen als gevolg hebben dat de “slechtste leerlingen” uit de NAVO-klas verplicht zijn een tandje bij te steken. En dat zijn er heel wat. Enkel de VS, Polen, Estland, Groot-Brittannië en Griekenland halen vandaag de norm van 2%, de andere lidstaten zitten eronder. België besteedt momenteel 0,91% van zijn bbp aan defensie. Met de geplande investering van 9,2 miljard voor nieuwe gevechtsvliegtuigen en ander militair materiaal wil ons land zijn defensiebudget tegen 2030 zowat verdubbelen. Onze regering heeft deze aankopen al goedgekeurd, ook al is er geen draagvlak voor bij de bevolking. 

Tegelijkertijd zorgt Trumps voorwaardelijke houding ten opzichte van de NAVO ervoor dat de stemmen binnen de Europese Unie die al jarenlang pleiten voor een sterker Europees defensiebeleid – en zelfs een Europees leger – aan kracht winnen. Nog voor Trump werd verkozen, klonk het bij de hoge vertegenwoordiger van de EU voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid, Federica Mogherini, al dat “de EU moet versterkt worden als een veiligheidsgemeenschap”, want “een geloofwaardigere Europese defensie is ook noodzakelijk in het belang van een gezond trans-Atlantisch partnerschap met de Verenigde Staten”. Dat zal president Trump als muziek in de oren klinken. 

Trump stak zelf ook nog een tandje bij en besliste om bovenop het hallucinante VS-defensiebudget nog extra 54 miljard dollar uit te geven, bijna even veel als wat Rusland aan defensie uitgeeft. 

Uit de NAVO

Trump deed zich tijdens zijn campagne voor als een koele minnaar van de NAVO, maar ondertussen is niets minder waar. Hij verhoogde de militaire uitgaven van de VS, hij wrong de NAVO-lidstaten de arm om om meer uit te geven aan defensie, hij bombardeerde doelwitten in Syrië … Trump maakt duidelijk dat hij bereid is om de rest van de wereld mee te sleuren in een spiraal van militarisering en oorlogsdreiging. Liefst met de NAVO-bondgenoten, maar ook zonder als het moet. 

President Trump zal het NAVO-bondgenootschap heus niet laten vallen. Toen NAVO-secretaris-generaal Stoltenberg op bezoek ging bij Trump op 12 april, zei Trump al: “Laten we onze samenwerking versterken.” Zeg nu zelf, welke andere grootmacht kan een beroep doen op zijn eerste verdedigingslinies ver over de andere kant van de Oceaan? Hij zal er alles aan doen om de NAVO te laten passen binnen zijn denkkader van ‘America First’ en militaire en economische dominantie in de wereld. 

Als NAVO-lidstaten zijn we niet alleen betrokken partij. We zullen er nog meer voor moeten betalen ook. De politieke keuze om te investeren in meer oorlog en militarisering werd ook door onze regering gemaakt. Het is daarom belangrijk dat we tijdens het bezoek van president Trump aan ons land duidelijk maken dat de Belgische bevolking geen hogere militaire uitgaven wil en niet akkoord gaat met de visie van Trump. Waarom zou België niet gaan voor een stapsgewijze terugtrekking uit deze militaire alliantie? Zweden, Finland, Ierland, Oostenrijk, Zwitserland zijn ook geen lid van de NAVO.

De as van het kwaad hertekend

De hamvraag is: wat is dat gevaar waartegen we ons allemaal zo nodig moeten bewapenen? Laat het nu net dat zijn waar de meningen over verdeeld zijn. Zelfs binnen de Trumpregering en binnen de NAVO is er een strijd tussen verschillende tendensen. 

Voor de NAVO – en zeker de oostelijke NAVO-lidstaten – is en blijft Rusland vijand nummer een. Rusland is sinds de oprichting van de NAVO nooit van de agenda verdwenen. Vorig jaar in Warschau bevestigden de NAVO-lidstaten hun engagement om de afschrikking tegenover Rusland te versterken. Meer dan 7.000 troepen uit de verschillende NAVO-landen zijn gestationeerd in de Baltische staten, Polen, Roemenië en Bulgarije, en omcirkelen de grens met Rusland. 

De lidstaten van de NAVO zeggen dat ze open staan voor dialoog, maar dat ze zich “sterk willen tonen” aan het dreigende Rusland. Het Poolse defensiebudget, bijvoorbeeld, kreeg daarom de afgelopen jaren al een boost van 60% ten opzichte van 2009. De ‘Russische dreiging’ wordt in Polen onder de bevolking gecultiveerd. Het Koude Oorlogsklimaat is terug van weggeweest. 

De reactie van Rusland blijft natuurlijk niet uit. Het ziet de activiteiten van de NAVO aan zijn westelijke grens als oorlogsvoorbereidingen en reageert op dezelfde manier. 

Confrontatie

President Trump richt zijn pijlen niet in eerste instantie op Rusland, maar stuurt vooral aan op een confrontatie met China. De extra 54 miljard dollar die hij aan defensie wil besteden, wil hij vooral gebruiken om een militaire dominantie te verkrijgen over de belangrijke economische aanvoerroutes. Hij wil onder andere meer geld voor een sterkere militaire aanwezigheid in de Zuid-Chinese Zee. 

Het blijft onzeker hoe scherp Trump uit de hoek zal komen. Toch lijkt het erop dat hij het ‘vrijgekomen’ NAVO-geld (de NAVO-bondgenoten zullen in de toekomst zelf meer instaan voor hun eigen veiligheid en belangen) vooral zal gebruiken om zijn grootste economische vijand militair te bekampen. Zijn houding naar Rusland toe, is daarom ook minder confrontatiegericht dan bij zijn voorgangers. 

Binnen het Amerikaanse establishment ligt die onconventionele houding tegenover Rusland gevoelig. Hillary Clinton en de Obama-administratie wilden een gevecht op twee fronten: omsingeling van Rusland én van China. Dat blijft ook de hoofdtendens binnen de Republikeinse Partij en bij de Veiligheidsdiensten. President Trump verklaarde tijdens zijn campagne al dat hij Poetin een sterkere leider vond dan Obama, en dat hij vooral goed wou overeenkomen met Rusland. Maar sinds zijn aantreden en zeker sinds hij generaal Flyn na enkele dagen de laan moest uitsturen wegens diens contacten met de Russische ambassade, moet hij afwisselend koud en warm blazen.

Charmeoffensief

De andere grote vijand voor Trump is het moslimterrorisme. Trump is van mening dat de NAVO niet meer is aangepast aan de strategische militaire situatie van vandaag. De NAVO zou volgens hem veel meer moeten inzetten op terreurbestrijding. Ook hier ligt niet Rusland, maar IS in het vizier. 

Tijdens een onderhoud met de Amerikaanse vicepresident Mike Pence haalde NAVO-secretaris-generaal Stoltenberg al heel wat elementen aan in een charmeoffensief richting Trump. Hij wees op antiterreurmissies van de NAVO in Afghanistan en de Hoorn van Afrika, de vliegtuigen boven Irak en Syrië en het trainen van de Iraakse en andere Arabische legers. De NAVO stelt ook de data van haar waarschuwings- en controlesystemen (de AWACS) ter beschikking van de Internationale Coalitie tegen IS.

Lees ook: De NAVO, wat is dat eigenlijk?

Dit artikel komt uit het maandblad Solidair van mei  2017Abonnement.

Commentaar toevoegen

Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.

Reacties

Oorlogen worden georchestreerd door de wapenlobby. Het is de bedoeling dat er zo veel mogelijk oorlogen in de wereld zijn. Trump zal er zich zeker voor inzetten dat de oorlogsmachine blijft draaien. Hoe meer wapens, tanks, vliegtuigen, oorlogsschepen op alle plaatsen in de wereld hoe beter voor Lockheed Martin en consoorten.