Foto Solidair, Salim Hellalet.

Regering Michel-De Wever ondermijnt de sociale zekerheid

Binnenkort bespreekt het parlement een wetsontwerp ter hervorming van de financiering van de sociale zekerheid van Maggie De Block. Dat ontwerp ondermijnt de sociale zekerheid in haar grondvesten. Alleen meer fiscale rechtvaardigheid kan de sociale zekerheid een solide financiële basis geven om tegemoet te komen aan de groeiende noden van de bevolking.

Op 28 oktober 2016 gaf de ministerraad van de federale regering zijn fiat aan het ontwerp om de financiering van de sociale zekerheid aan te passen. Op 18 december maakte minister Maggie De Block (Open Vld) haar wetsontwerp publiek.

Hervorming noodzakelijk

De sociale partners vragen al sinds juli 2014 een aanpassing van de financiering van de sociale zekerheid. Een hervorming is om drie redenen nodig. De zesde staatshervorming hevelde verschillende federale bevoegdheden over naar de gewesten, maar aan die bevoegdheden plakken ontvangsten en uitgaven, ook voor de sociale zekerheid, en de regeling daarvoor moest nog aangepast worden. Ten tweede moet de vermindering van de sociale bijdragen (taxshift) gecompenseerd worden. En tenslotte moet de subsidie van de staat vereenvoudigd en structureel vastgelegd worden.

Om al die redenen is een hervorming van de financiering van de sociale zekerheid op zijn plaats, maar de regering Michel-De Wever maakt van die hervorming misbruik om de sociale zekerheid te ondergraven. Dat is des te dramatischer omdat vorige regeringen en vooral ook de huidige regering, al tal van beslissingen namen die knagen aan de financiering van de sociale zekerheid.

De regering zet sociale zekerheid onder voogdij

In haar beginjaren werd de sociale zekerheid bijna uitsluitend gefinancierd door bijdragen van de werknemers. Het beheer van de sociale zekerheid kwam dan ook toe aan de vakbonden en de werkgevers, verenigd in het Beheerscomité. (zie ook kader hiernaast)

Door de cadeaupolitiek aan de werkgevers van de verschillende regeringen groeiden de tekorten in de sociale zekerheid. Daardoor steeg het aandeel van de overheid in de financiering. De regering misbruikt vandaag deze ontwikkeling om in te breken in het beheer van de sociale zekerheid.

Het ontwerp van Maggie De Block voorziet vanaf nu slechts nog drie types van overheidsfinanciering.

  • De alternatieve financiering via een gedeelte van de btw-inkomsten en van de roerende voorheffing
  • een evenwichtsdotatie en
  • een klassieke overheidstussenkomst (dotatie).

Aan deze overheidsfinanciering is de oprichting gekoppeld van een Commissie Financiën en Begroting. Die Commissie moet maandelijks de uitgaven van de sociale zekerheid controleren en ingrijpen als er tekorten dreigen te ontstaan. Ze kan het Beheerscomité van de sociale zekerheid bijsturingen opleggen ter compensatie van de overheidsfinanciering.

De Commissie Financiën en Begroting is samengesteld uit topambtenaren, die uiteraard werken in opdracht van de regering. In de feite stelt de regering de sociale zekerheid onder voogdij.

Dreigende onderfinanciering

De huidige regering verlaagde met de taxshift de sociale bijdragen. De werkgevers moesten een deel van de werkgeversbijdragen (het indirecte loon) niet langer meer doorstorten naar de sociale zekerheid. Maar konden dat in eigen zak steken. In het wetsontwerp wordt deze vermindering van inkomsten voor de sociale zekerheid slechts voor een deel gecompenseerd door een alternatieve financiering. De compensatie brengt immers de ‘terugverdieneffecten’ van de taxshift in rekening. Die zijn gebaseerd op volgende stappenredenering: door de verlaging van de sociale bijdragen dalen de loonkosten en deze lagere loonkosten leiden tot een verhoging van de werkgelegenheid en tot bijkomende sociale bijdragen. Wat als die terugverdieneffecten minder opbrengen dan verwacht?

De responsabilisering van de evenwichtsdotatie

De evenwichtsdotatie was oorspronkelijk bedoeld om tekorten in de sociale zekerheid bij te passen. In het nieuwe wetsontwerp wordt dat een “responsabiliserende evenwichtsdotatie” die de toekenning van de evenwichtsdotatie koppelt aan een reeks voorwaarden. Op haar website vermeldt Magie De Block de vragen die gesteld moeten worden alvorens de dotatie toegekend kan worden. We hernemen hier de drie belangrijkste vragen:

  • Zijn er maatregelen tegen sociale fraude genomen?
  • Zijn er maatregelen genomen tegen het oneigenlijk gebruik van de sociale zekerheid?
  • Hoeveel draagt de sociale zekerheid bij aan de algemene budgettaire doelstellingen die zijn opgelegd om de Europese richtlijnen te respecteren?

Hiermede insinueert De Block dat de tekorten in de sociale zekerheid een gevolg zijn van sociale fraude en ‘oneigenlijk gebruik van de sociale zekerheid’. Terwijl juist de cadeaupolitiek aan de werkgevers verantwoordelijk is voor de tekorten.

De derde vraag maakt de evenwichtsdotatie afhankelijk van de budgettaire besparingslogica van Europa. Als er volgens de regering onvoldoende bespaard is in de sociale zekerheid dan zal de evenwichtsdotatie in verhouding verminderd worden. Wat gaan de gevolgen zijn als bovenstaande zaken leiden tot ernstige tekorten in de sociale zekerheid? Nog meer bezuinigen op uitkeringen? De werknemers duwen in de richting van het afsluiten van bijkomende privéverzekeringen?

Sociale zekerheid als besparingsinstrument

De sociale zekerheid was oorspronkelijk bedoeld als een verzekering. Iedereen die bijdraagt heeft de garantie dat hij bij werkloosheid, ziekte, arbeidsongeval … een vervangingsinkomen krijgt. Net als bij een brandverzekering. Met het wetsontwerp van de regering wordt dit principe onderuit gehaald. “Het responsabiliseringprincipe in het wetsontwerp is eigenlijk een wettelijke verankerde hefboom om bij elke begrotingsbespreking eerst een debat over asociale besparingsmaatregelen aan te vatten en de akkoorden van de sociale partners in vraag te stellen”, schrijven de vakbonden.

Nood aan uitbreiding van het solidariteitsprincipe

In plaats van minder moet de sociale zekerheid méér middelen krijgen om tegemoet te komen aan de door de vergrijzing groeiende noden. Dit is alleen te realiseren als de hele bevolking solidair is via een herverdeling van de rijkdom. Het wordt hoogtijd dat de grote vermogens ook een bijdrage leveren, bijvoorbeeld door een miljonairstaks.

Basisprincipes van de sociale zekerheid

De Belgische sociale zekerheid is het resultaat van meer dan honderd jaar sociale strijd. Elke steen van de sociale zekerheid werd gelegd na moeizame stakingen of in periodes van grote sociale onrust. Na de Tweede Wereldoorlog werd de financiering van de sociale zekerheid wettelijk geregeld. Aanvankelijk haalde de sociale zekerheid haar financiering uit twee bronnen.

Een eerste bron vormt de bijdrage van de werknemers. Iedere werknemer stort zijn hele actieve leven lang een stuk van zijn loon in de kas van de sociale zekerheid. Dat bedrag wordt kunstmatig opgesplitst in een werknemersbijdrage en een werkgevers- of patronale bijdrage. In feite is het allemaal indirect of uitgesteld loon. Deze bijdragen dekten aanvankelijk meer dan vier vijfde van de uitgaven.

Een tweede financieringsbron van de sociale zekerheid waren de overheidssubsidies. De staat paste eventuele tekorten in de sociale zekerheid bij met belastinggeld.

Omdat veruit het overgrote deel van de inkomsten van de sociale zekerheid afkomstig was van de werknemers, was het logisch dat het stelsel beheerd werd door de vakbonden (als vertegenwoordigers van de werknemers) en de werkgevers.

 

Solidariteit en verzekering, de twee principes van de sociale zekerheid

De sociale zekerheid is gebaseerd op twee principes.

  1. Het verzekeringsprincipe of het individueel recht op een uitkering van iedereen die een bijdrage betaalt. De sociale zekerheid betaalt in geval van werkloosheid, pensioen, ziekte, arbeidsongeval… een gegarandeerd vervangingsinkomen uit. De hoogte van dat vervangingsinkomen staat in verhouding tot het loon waarop de bijdrage van de werknemer berekend werd (60% van het loon).
  2. Het solidariteitsprincipe. Er is solidariteit op twee niveaus. Eerst onder de werknemers onderling: de actieven betalen voor de niet-actieven. Met de bijdrage van de actieve werknemers wordt het vervangingsinkomen van de zieke werknemer betaald. Het socialezekerheidssysteem komt neer op een herverdeling onder de werknemers. De tweede vorm van solidariteit ontstaat door de overheidsdotatie voor de sociale zekerheid. Die is de uitdrukking van de solidariteit tussen de verschillende lagen van de bevolking. De vermogenden dragen zo een stukje bij aan de sociale zekerheid van de werknemers.

Commentaar toevoegen

Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.

Reacties

De principes zijn juist. Kosten voor gezondheidszorg worden echter ook door alle dienstverlenende actoren uitgehold. Chirurgen, ziekenhuizen,bejaardentehuizen krijgen de vrije hand. Ook dat moet aan banden gelegd worden. Ook dat is graaicultuur. Organisaties die voor een groot deel bestaan dank zij de sociale zekerheid mogen NOOIT geliberaliseerd worden. Te grote lonen voor bepaalde categorieën moeten aan banden gelegd worden. Ook dokters, advocaten en ... hebben MOGEN studeren op kosten van de gemeenschap. In veel gevallen dure studies.
De enorme meerderheid Regeringsleiders maken wetten en regels die de minst bedeelde via verplichte bijkomende belastingen of/en enorm verhoogde duurdere betalings uitgaven voor BTW 21% i.p.v: 6% voor levensnoodzakelijke elektricitiet,, duurder water, huisbrandstof en zo meer, waardoor de koopkracht afneemt = minder product aankoopen = minder winst voor de bedrijven: die in die plaats gestolen geld bijkrijgt . Zo verder gaan: dan blijven alleen de Rijken over die na vier jaar: genoeg geld verdienen om appartement betaald te hebben en met hun pensioensgeld: de rest van hun leven niets meer moeten doen, als zij kunnen stilzitten of reizen maken enz. Ook onze Ministers met €6.000,00 netto per maand kunnen dit. .Wanneer wordt iedere mens als mens behandeld ???.Mvg: Jean.
Waarde, inderdaad heden & mindere mate misschien in het verleden... de Heren eerst de eigen portefeuille goed aanprijzen en aanverwanten Heren in hun zaakjes helpen bij het positioneren in het Neoliberalisme tijdperk tegen andere Nationale concurrentiele staten inherent aan het systeem weliswaar & met alle gevolgen voor het proletariaat ...doch vooral allen Nationale Elite lui zetelen momenteel in EU...en lagen meestal onder vuur in eigen Nationale staten aangaande afbraak staatsstructuren ect... dualisme eigenschappen... Wat momenteel wat over hot new' s over sociale zekerheid polemieken is hemeltergend & schrijnend gezien de elite de geneeskunde in diskrediet plaatsen wat niet hoort in deze tijdseenheid toch hoor. De bedenking bij wat betreft o.a. de sociale zekerheid bijdragen en het gelijkheidsbeginsel in deze zouden volgens bescheiden mening de sterkste schouders meer mogen bijdrage gezien het voor gezin met bescheiden inkomen 100€ veel meer waarde betekend als gezin met ho(o)g(er) inkomsten ect... Ciao Dan