Pensioenkloof tussen België en zijn buurlanden loopt op tot 48 procent

auteur: 

Kim De Witte

De wettelijke pensioenen in België zijn erg laag in vergelijking met onze buurlanden. Dat berekende de studiedienst van de PVDA in een nieuwe studie. “De pensioenkloof met onze buurlanden loopt op tot 48 procent”, legt PVDA-pensioenspecialist Kim De Witte uit. “En die kloof dreigt nog groter te worden met de maatregelen van de regering-Michel.”

 

Samenvatting

De wettelijke pensioenen in België zijn laag. De pensioenkloof met onze buurlanden loopt op tot 48 procent, voor werknemers die exact even lang gewerkt hebben en exact evenveel verdiend hebben. De regering heeft de mond vol over de loonkloof, maar zwijgt in alle talen over de pensioenkloof.

In de komende jaren riskeert de pensioenkloof nog verder te stijgen. Dat volgt uit een studie van het Planbureau, die aangeeft dat het wettelijk pensioen in verhouding tot het laatste loon voor mannelijke werknemers zal dalen met maar liefst 10 procent.

De meerderheid van de Belgen houdt nochtans vast aan een goed wettelijk pensioen. De Grote Pensioenenquête, uitgevoerd door iVox op vraag van Knack, geeft aan dat twee derde van de Belgen kiest voor een hoger wettelijk pensioen, in plaats van fiscale voordelen zoals pensioensparen.

1 Pensioenkloof tussen België en zijn buurlanden

1.1 Wettelijke pensioenrechten in vergelijking met onze buurlanden

Het wettelijk pensioen van Belgische werknemers is laag. Iemand die 40 jaar gewerkt heeft aan een gemiddeld loon krijgt een pensioen van om en bij de 1.195 euro per maand (bruto). Het wettelijk pensioen voor werknemers in België is ook laag in vergelijking met onze buurlanden. Maar hoe laag juist? Wat is de pensioenkloof tussen België en Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en Nederland voor iemand die exact even lang gewerkt heeft en exact evenveel verdiend heeft?

Om de pensioenkloof te berekenen, vertrekken we van een concreet geval: een mannelijke werknemer, vader van twee kinderen, die in 2017 met pensioen is gegaan op 63-jarige leeftijd. De man is:

  • geboren op 1 januari 1954
  • beginnen werken op 1 januari 1977 (op 23-jarige leeftijd)
  • aan een eerste jaarloon van 7.125 euro (in 1977)
  • met een gemiddelde loonstijging van 5 procent per jaar (2,5 procent inflatie en 2,5 procent reële loonstijging, promoties en jobwijzigingen inbegrepen)
  • met een jaarloon van 45.205 euro in 2016, na 40 gewerkte jaren
  • gezinstoestand: alleenstaande (kinderen zijn niet meer ten laste, noch de echtgenote)

Welk recht op pensioen heeft de man opgebouwd in België, Duitsland, Luxemburg, Frankrijk en Nederland? Als we bovenstaande gegevens ingeven in de wettelijke pensioenverzekering van voormelde landen, dan komen we aan volgende maandelijkse pensioenbedragen (bruto):

  • België: 1.195,48 euro per maand1
  • Duitsland: 1.300,64 euro per maand2
  • Frankrijk: 1.679,23 euro per maand3
  • Luxemburg: 1.771,75 euro per maand4

Een werknemer die exact even lang gewerkt heeft en exact even veel verdiend heeft, heeft dus een wettelijk pensioen dat 9 procent hoger ligt in Duitsland, 40 procent hoger in Frankrijk, 48 procent hoger in Luxemburg. Ook in Nederland ligt het pensioen een stuk hoger. Maar de vergelijking is moeilijker te maken. Nederland kent geen wettelijke pensioenverzekering op basis van loon. Het kent wel een volksverzekering op basis van woonst. De bovenvermelde werknemer krijgt 1.153,35 euro per maand van de volksverzekering (AOW), indien hij vijftig jaar in Nederland heeft gewoond.5 Per jaar minder woonst, gaat er 2 procent van dat bedrag af. Daarnaast kent Nederland een verplichte aanvullende pensioenverzekering. Een werknemer die 40 jaar werkt, bouwt al snel een aanvullend pensioen op van 650 euro per maand (bruto). In totaal brengt dat het Nederlands pensioen op 1.803,35 euro (bruto). Als men dat bedrag vergelijkt met de pensioenopbouw in België (wettelijk en aanvullend pensioen tezamen), dan ligt ook het Nederlandse pensioen een stuk hoger.6 

1.2 Vervangingsratio’s in vergelijking met onze buurlanden

De pensioenkloof tussen België en haar buurlanden volgt ook uit een vergelijking van de vervangingsratio’s. De ‘vervangingsratio’ is de verhouding van het wettelijk pensioen tot het laatste loon. Volgens het laatste Ageing Report van de Europese Commissie heeft België een bruto vervangingsratio van 39,5 procent, Duitsland van 42,5 procent en Frankrijk van 50,6 procent7. Voor Luxemburg zijn er geen actuele gegevens beschikbaar. Bij de projecties naar de toekomst ligt ook in Luxemburg de vervangingsratio veel hoger dan in België.

Het Planbureau berekende dat de vervangingsratio’s van het wettelijk pensioen voor mannelijke werknemers in België zullen zakken met maar liefst 10 procent in de komende jaren.8 De oorzaak ligt onder meer bij het schrappen van de pensioenbonus door de regering-Michel.

Niet alleen over de vervangingsratio’s ten aanzien van het laatste inkomen bestaan er cijfers, ook over de zogenaamde ‘geaggregeerde vervangingsratio’s’. De ‘geaggregeerde vervangingsratio’ is het totale pensioeninkomen van individuen tussen 65 en 74 jaar in vergelijking met het totale arbeidsinkomen van diezelfde individuen tussen 50 en 59 jaar. De Commissie Pensioenhervorming verzamelde een aantal gegevens. Volgens de Commissie ligt de geaggregeerde vervangingsratio in België laag in vergelijking met de buurlanden.9

De geaggregeerde vervangingsratio in België is gelijk aan 44 procent. In Oostenrijk is dat 60 procent, in Frankrijk 64 procent en in Luxemburg 74 procent. Een vergelijking van de nettobedragen verhoogt het percentage voor België, maar ook voor de andere landen. De netto geaggregeerde vervangingsratio in België ligt op 60 procent. In Frankrijk is dat 74 procent, in Oostenrijk 76 procent en in Luxemburg 82 procent.

2 Oorzaken van de pensioenkloof

2.1 Niet de lengte van de loopbanen

Op de vraag naar de oorzaak van de lage pensioenen in België, antwoordt de minister van Pensioenen, Daniel Bacquelaine (MR), steevast dat dit vooral te maken heeft met de lengte van de loopbanen.

Het huidige onderzoek toont aan dat dit niet klopt. Iemand die exact even lang gewerkt heeft en exact evenveel verdiend heeft in België, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en Nederland, heeft het laagste pensioen in België. Het lage pensioen heeft dan ook te maken met het Belgische pensioenstelsel zelf, niet met langer of korter werken. 

2.2 Wel de pensioenwetgeving

Het Belgische pensioenstelsel is niet gunstig in vergelijking met de buurlanden. Dat geldt zeker voor werknemers, maar ook voor ambtenaren en zelfstandigen. Een werknemer die 45 jaar gewerkt heeft in België, krijgt een pensioen gelijk aan 60 procent van het gemiddelde inkomen. In Duitsland is dat 67 procent na een loopbaan van 35 jaar.

In Frankrijk is de loopbaan gelijk aan 42 jaar. Het wettelijk pensioen voor werknemers bestaat uit twee delen: een basisbedrag, gelijk aan 50 procent van het loon van de 25 beste jaren, en een extra bedrag, gelijk aan een percentage van de betaalde bijdragen aan de sociale zekerheid. Het basispensioen in Frankrijk is vaak al even hoog als het wettelijk pensioen in België. Het tweede bedrag schommelt tussen de 200 en de 2000 euro. In de casus hierboven is het extra bedrag gelijk aan 560 euro per maand.

In Luxemburg is het minimumpensioen na een loopbaan van 40 jaar gelijk aan 1.721,28 euro per maand. Hogere inkomens trekken een veel hogere wettelijke pensioenen. 

3 Sterkere wettelijke pensioenen in België zijn mogelijk en nodig 

3.1 Private pensioenen zijn ongelijk, duur, risicovol en complex

In plaats van de wettelijke pensioenen te versterken, bouwt de regering Michel ze verder af: de pensioenbonus is afgeschaft (179,4 euro minder pensioen per maand voor iedereen die actief blijft tot de leeftijd van 65 jaar), een aantal gelijkgestelde periodes worden afgeschaft (loopbaanonderbreking en bepaalde vormen van tijdskrediet), het gezinspensioen verdwijnt (dat staat met zoveel woorden in het regeerakkoord, maar het is niet duidelijk wat er in de plaats komt), het ambtenarenpensioen wordt sterk afgebroken richting het pensioen van de werknemers (het regeerakkoord voorziet vier specifieke maatregelen in die zin) en de regering wil een puntensysteem invoeren, waarbij de waarde van het punt zal afhangen van de situatie van de overheidsfinanciën, het aantal gepensioneerden en de evolutie van het gemiddeld loon. Ook dat laatste riskeert de wettelijke pensioenen verder te doen dalen.

Volgens het regeerakkoord wil de regering de vervanging van het inkomen uit arbeid hoe langer hoe meer regelen via private pensioenen. Dat is geen sociaal beleid. De private pensioenen zijn zeer ongelijk. De helft van de pensioenkapitalen gaan naar slechts vijf procent van de aangeslotenen.10 Managers en kaderleden bouwen miljoenen euro’s aan aanvullende pensioenrechten op, terwijl gewone werknemers het met enkele duizenden euro’s moeten doen. Een druppel op een hete plaat, wanneer de facturen van zorg en rusthuis binnen stromen.

De private pensioenen zijn ook duur. Onderzoek toont aan dat verzekeraars en financiële instellingen met 20 tot 40 procent van de opgebouwde pensioengelden gaan lopen over een volledige loopbaan, voor beheers- en administratiekosten. De wettelijke pensioenen zijn veel goedkoper.11

De private pensioenen zijn ook niet zonder risico. In Nederland, het Walhalla van de aanvullende pensioenen, werden de aanvullende pensioenfondsen door de crisis zwaar getroffen. Vierenvijftig grote pensioenfondsen hebben pensioenverlagingen doorgevoerd. De aanvullende pensioenopbouw voor jongere werknemers in Nederland wordt verwacht zo sterk te dalen dat ze 20 tot 30 procent minder pensioen zullen trekken dan de huidige gepensioneerden. Ook in België vielen er klappen. Door het faillissement van de groepsverzekeraar APRA Leven zijn duizende werknemers hun opgebouwde aanvullende pensioenrechten kwijt geraakt.

De private pensioenen zijn tot slot zeer complex. Wie dan al het geluk heeft om een privaat pensioenkapitaal bijeen te sparen, wordt geconfronteerd met de moeilijkheid om dat kapitaal na pensionering verder te beleggen.

3.2 Wettelijke pensioenen zijn goedkoper en minder risicovol

De meerderheid van de Belgen houdt nochtans vast aan een goed wettelijk pensioen. Dat blijkt uit de Grote Pensioenenquête van iVox voor Knack in 2015: 6,5 op 10 verkiezen een hoger wettelijk pensioen, boven fiscale voordelen zoals pensioensparen; slechts 1,5 op 10 kiest voor meer fiscale voordelen; 2 op 10 heeft geen mening.

Volgens de Studiecommissie voor de Vergrijzing zullen de uitgaven voor de wettelijke pensioenen in België in 2060 lager liggen dan diezelfde uitgaven vandaag in landen als Frankrijk en Oostenrijk. Het is dus geen kwestie van betaalbaarheid, maar wel van keuzes in het fiscaal en sociaal beleid.

4 Besluit

De wettelijke pensioenen in België zijn laag. De pensioenkloof met onze buurlanden loopt op tot 48 procent, voor werknemers die exact even lang gewerkt hebben en exact evenveel verdiend hebben. De regering heeft de mond vol over de loonkloof, maar zwijgt in alle talen over de pensioenkloof.

In de komende jaren riskeert de pensioenkloof nog verder te stijgen. Dat volgt uit een studie van het Planbureau, die aangeeft dat het wettelijk pensioen in verhouding tot het laatste loon voor mannelijke werknemers zal dalen met maar liefst 10 procent.

De meerderheid van de Belgen houdt nochtans vast aan een goed wettelijk pensioen. De Grote Pensioenenquête, uitgevoerd door iVox op vraag van Knack, geeft aan dat twee derde van de Belgen kiest voor een hoger wettelijk pensioen, in plaats van fiscale voordelen zoals pensioensparen.

1 Berekend op basis van de huidige toepasselijke pensioenwetgeving, zoals beschreven door de Rijksdienst voor Pensioenen (http://www.onprvp.fgov.be).
2 Berekend op basis van de huidige toepasselijke pensioenwetgeving, zoals beschreven door de Deutsche Rentenversicherung (http://www.deutsche-rentenversicherung.de).
3 Berekend op basis van de huidige toepasselijke pensioenwetgeving, zoals beschreven door de Centrale infobank op http://www.la-retraite-en-clair.fr/pid1197/calculez-votre-retraite.html.
4 Berekend op basis van de huidige toepasselijke pensioenwetgeving, zoals beschreven door de Caisse nationale d’assurance pension (http://www.cnap.lu/prestations/en-cas-de-vieillesse/calcul-du-montant-de-la-pension/).
5 Berekend op basis van de huidige toepasselijke pensioenwetgeving, zoals beschreven door de Sociale verzekeringsbank (http://www.svb.nl/int/nl/aow/hoogte_aow/bedragen/index.jsp).
6 In België zijn de meerderheid van de aanvullende pensioenen niet verplicht. De opgebouwde pensioenkapitalen liggen ook een stuk lager dan in Nederland.
7 Europese Commissie, Ageing Report 3/2015, p. 299, 311 en 326 (zie de indicator ‘Gross replacement rate at retirement (Public pensions)’ op http://europa.eu/epc/pdf/ageing_report_2015_en.pdf).
8 Federaal Planbureau, Evolutie van de sociale kwaliteit van de eerstepijlerpensioenen, 2016, p. 26 (zie http://www.plan.be/admin/uploaded/201605261102470.REP_CEP2_11081.pdf).
9 Commissie Pensioenhervorming 2020-2040, Een sterk en betrouwbaar sociaal contract, algemeen rapport, p. 22 (zie http://pensioen2040.belgie.be/nl/).
10 Zie J. BERGHMAN, H. PEETERS en A. MUTSAERTS, De pensioenbescherming in België: overzicht en uitdagingen, in P. D’HOINE en B. PATTYN (eds.), Over de grenzen en generaties heen – XXI Lessen voor de eenentwintigste eeuw, Leuven, Universitaire Pers Leuven, 2012.
11 Zie J. PACOLET en T. STRENGS, Pensioenrendement vergeleken - Vergelijking van de performantie van de eerste versus de tweede en derde pensioenpijler, HIVA, 2009, 115.

Commentaar toevoegen

Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.

Reacties

Dit is echt schandalig,je werk hier 40 jaar en soms langer je betaald een bijdrage aan de pensioenkas en dan krijg je een appeltje voor de dorst een kleintje,en het zal nog beter worden als het pensioen wordt berekend met punten dan zullen heel wat mensen in de armoede belanden,want stel je voor dat je voor een lange periode werkloos wordt dan gaan er punten af en dan,al die mensen naar het OCMW,en ga zo maar door,er is maar een oplossing en dat is dat de PVDA mag mee beslissen in de regering dan zou er hopelijk ook eens worden geluisterd naar de gewone man ik zeg hopelijk, aan mij gaat het niet liggen ik weet welk bolletje ik kleur.
Als het gaat over loonmatiging om de concurrentiekracht met de ons omringende landen te vrijwaren zijn de traditionels er nochtans als de kippen bij. Toktoktoktook ...
Ja er is een kloof. Maar in nl als goed ingelicht mag men algauw 100 € of meer van zijn pensioen in mindering brengen voor zijn ziekte verzekering.
Het is nu toch voor iedereen duidelijk dat partijen zoals NVA, VLD en MR de gewone werkmensen (ambtenaren, bedienden, arbeiders, ...) uitbuiten. We zitten terug in de tijden van priester Daens. Dringend nood aan een centrumlinkse regering die respect toont voor de mensen!
ik ben al een paar jaar met pensioen en heb ongeveer €1300 pensioen voor een volle loopbaan, 10 jaar prive en de 35jaar openbare dienst, dat een ambtenaar dus een hoger pensioen heeft is zeer relatief, wees gerust alleen de grootverdieners hebben een deftig pensioen. ik mag dus niet klagen als ik merk dat leeftijdgenoten tot €300 minder hebben dan ik, zoals mijn vrouw die ook voor een volle loopbaan het minimum heeft met name €1064. gelijkschakelen met de buurlanden zou ik zeggen, en het is dus wel betaalbaar als de politiekers ballen hebben ................... karel
allemaal praten over EU verbondenheid jullie vergeten dat regering alle bevoegdheden afgegeven hebben aan dat EU elite en zij nu met de eu vlag zwaaien zij zorgen voor de verschillen in andere eu landen tegen mekaar concurreren en het enige land wat er echt profijt bij maakt is DUITSLAND VAN MERKEL !!! EU LEGER ONDER BEWINDT VAN DUITSLAND doe daar wat aan A.U;B en als we dan lezen en horen wat politiek gegraai eris dan stel ik mij de vraag !!! IS DE POLITIEK NOG TEVERTROUWEN ?EN DUS DAN VERWONDERD MIJ NIETS MEER BIJ ONGELIJKHEID VAN VERDELING VAN DE TAART DE GROTE NEMEN ALTIJD DE GROOTSTE STUK EN DE KLEINE DE KRUIMELS HEB NOOIT ANDERS GEWETEN
Blijkbaar is dat de dank aan mensen die hebben meegewerkt aan de welvaart van heden : hun zoals een bedelaar beschouwen en wat geld in hun bekertje gooien. Nu, wat je niet hebt kun je niet uitgeven : de middenstand vaart er (niet) wel bij. De hollanders hebben het begrepen met hun Zeeman, Kruidvat, Action, enz..., zij krijgen steeds meer klanten.
Hopelijk wordt er niet alleen over gepraat dat onze pensioenen in België te laag zijn, maar wordt er ook degelijk werk van gemaakt dat de pensioenen voor een gewone werknemer meer wordt. Heb zelf 47 jaar gewerkt en mee afgedragen voor alles en nog wat. Als je dan merkt wat we waard zijn als gepensioneerde, echt om van te huilen hoor!...
Ik heb een goed pensioen, doch moet voor alles de volle pot betalen. Ga ik naar de dokter of de apotheek, of vraag ik huishoudhulp of wat dan ook dan is mijn inkomen steeds "te hoog". Op die manier doe ik geen voordeel aan mijn "hoog" pensioen waar ik dan bovendien nog op belast wordt !
wat is het verschil 45 jaar werken 1299€ pensioen. of 32 jaar werken en 13 jaar stempelen 1337€ pensioen waarom heb ik 45 jaar gewerkt!!!!!!
Vooral de zelfbediening van de politici & co kosten een hoop geld!! Een pensioen van minimum 1800 € zou men moeten eisen na 40 jaar gewerkt te hebben. Aangezien de levenskost als maar stijgt moeten de pensioen ook in verhouding stijgen en niet met 10€ in de maand, wat kan men nu nog met 10€ kopen ? Gaan deze politici wel eens dagelijkse inkopen doen ??? Ik denk het niet , zij leven niet in de realiteit maar in hun wereld van luxe en glamour!!! Mensen worden jullie eens wakker, het heeft lang genoeg geduurd op de kap van de bevolking te graaien!
Dat moet veranderen en al onze pensioenen moeten stijgen en gelijk met onze buurlanden komen ik ben gepensioneerd en ik weet waarvan ik spreek wij komen niet toe met onze klein pension en kunnen moeilijk de maand te eindige ik steun jullie 100% voor de wet in de toekomst te veranderen
gezien ik volgend jaar op pensioen ga wordt ik ook zenuwachtig voor wat mij te wachten staat.....hopelijk kunnen jullie hier iets aan doen. Bedankt dat jullie ook denken aan de baby-boomers die zoals ik 44 jaar het land mee rechtgehouden hebben!!
Wat kunnen we eraan doen? De gepensioneerdenvakbonden roepen de leden niet eens op om mee te gaan betogen. Verder wil ik zeggen dat ik heel tegen het puntensysteem van Bacquelaine ben,, want dan is nog minder na tr trekken of het pensioen wel overeenstemt met de werkelijkheid