Foto Falco Ermert / Flickr

Panama Papers: de berg heeft een muis gebaard en rechts heeft zijn pootjes afgezaagd en tandjes uitgetrokken

De bijzondere Kamercommissie Panama Papers heeft op 24 oktober met meerderheid tegen oppositie een rapport gestemd dat beneden alle peil is. Het is het resultaat van sabotage en een regelrechte staatsgreep. De commissie heeft anderhalf jaar onderzoek verricht en zou de grootscheepse internationale fiscale fraude eens flink aanpakken. Maar de berg heeft slechts een muis gebaard. En de rechtse partijen hebben bovendien ook nog zijn pootjes afgezaagd en zijn tandjes uitgetrokken.

In april 2016 barstte het Panama Papers-schandaal los. De omvang van de onthulling (het gaat over 11,5 miljoen vertrouwelijke documenten over 214. 000 offshorebedrijven) is nog heel wat groter dan die van de toch al aanzienlijke OffshoreLeaks, LuxLeaks en andere SwissLeaks. In België richt de Kamer van Volksvertegenwoordigers een speciale commissie op om deze grootschalige internationale belastingfraude via fiscale paradijzen te analyseren en er maatregelen tegen te nemen.

Nu is België een kampioen in deze internationale fraude. Volgens econoom Gabriel Zucman (UC Berkeley) staat er in Zwitserland alleen al voor 60 miljard aan Belgisch kapitaal. Ter vergelijking: er staat voor 180 miljard aan Frans kapitaal, maar dat land telt wel zesmaal zoveel inwoners.

Sabotage en staatsgreep van de parlementaire meerderheid

De Kamercommissie Panama Papers heeft het voorstel van de PTB om haar aanbevelingen te rangschikken en een beperkt aantal prioritaire actiepunten naar voren te schuiven, verworpen. In de plaats daarvan heeft ze gekozen voor een soort La Redoute-catalogus met aanbevelingen, zoals de commissie rond grote fiscale fraude in 2009 ook al deed.

De commissie heeft anderhalf jaar gewerkt. De hoorzittingen gingen door tussen mei 2016 en januari 2017. Tijdens deze sessies hebben de afgevaardigden van de rechtse meerderheid zowel een manifest gebrek aan interesse tentoongespreid als gehoorde journalisten, onderzoekers of magistraten met minachting behandeld.

De experts hadden uitstekend werk geleverd en een rapport opgesteld met tal van vaststellingen en aanbevelingen. Nuttige aanbevelingen om de strijd tegen fraude te remediëren en om een reeks achterpoortjes te sluiten die er kwamen door gebreken in de wetgeving. De aanbevelingen maakten echter geen komaf met de grootste mazen in het net en waren niet ambitieus genoeg om de belastingparadijzen en de grote internationale fraude echt hard aan te pakken.

Toch gingen die voorstellen nog veel te ver voor de commissieleden van de meerderheid. Die leden, onder leiding van Rob Van de Velde (N-VA) en Luc Van Biesen (Open VLD), hebben het werk van de commissie eerst flink gedwarsboomd. De Kamercommissie moest begin maart 2017 beginnen met het onderzoek van de sneuveltekst die de experten hadden opgesteld. Logischerwijs zou de commissie dan eind maart haar definitieve rapport kunnen voorleggen. Door allerlei blokkeringen en uitgestelde vergaderingen heeft het echter zeven maanden geduurd vooraleer, op 24 oktober, een absoluut ondermaatse tekst werd goedgekeurd, meerderheid tegen oppositie (met onthouding van Ecolo en cdH).

Tijdens die maanden waarin nauwelijks iets gebeurde, heeft de rechtse meerderheid de commissie geprivatiseerd. Ze pleegden een ware staatsgreep. Het parlement werd uitgerangeerd en de meerderheidspartijen volgden de debatten over het rapport in alle stilte. Wie heeft dat precies gedaan? En wie heeft daarbij advies verstrekt? Gebeurde dat met steun van het kabinet van de minister van Financiën? Met medewerking van bepaalde zakenmilieus (zoals de diamantsector die zichzelf heeft uitgenodigd voor de aanbevelingen)? Niemand die het weet, want de democratie werd buitenspel gezet.

Het gevolg van die koerswijziging is dat de meerderheid binnen de commissie een staatsgreep heeft gepleegd: ze heeft de tekst van de experten verworpen en ze heeft als uitgangspunt voor de discussies en amendementen een tekst voorgelegd die tijdens geheime zittingen is uitgewerkt. Natuurlijk zijn alle maatregelen die iets of wat ambitieus waren en die grootschalige internationale fraude echt hadden kunnen aanpakken uit die nieuwe tekst verdwenen. De bedoeling is duidelijk: de strijd tegen fraude stopt wanneer de belangen van bedrijven en investeerders gevaar lopen. Met zo’n uitgangspunt kun je geen knaller van een resultaat verwachten, de vuurpijl is doelbewust natgemaakt. Alle aanbevelingen waar ze niet of niet helemaal achterstonden – met name over het bankgeheim, extra personeel voor de dienst belastingen, de definitie van ernstige fiscale fraude, contante betalingen, klokkenluiders en maatregelen tegen belastingparadijzen – zijn ofwel zo geformuleerd dat ze geen resultaat kunnen opleveren of gewoon naar de prullenmand verwezen.

In de tekst vinden we echter een aanbeveling die niets met de strijd tegen fraude te maken heeft, maar die wel gehoor geeft aan een vraag van de diamantsector, een sector die op grote schaal fiscale fraude pleegt en geld witwast (60% van de Belgische dossiers van SwissLeaks gaat over diamantairs). De sector klaagt dat de banken te terughoudend zijn om vennootschappen van diamantairs als klant te aanvaarden – die dat vooral doen vanwege de slechte reputatie van de diamantsector. Dus heeft de rechtse meerderheid, N-VA op kop, een resolutie opgesteld die banken ertoe moet aanzetten diamantvennootschappen als klant te aanvaarden.

Johan Van Overtveldt, minister van fraudeurs

Om te begrijpen waarom de Kamercommissie Panama Papers gesaboteerd is, moeten we de link leggen naar het beleid inzake fiscale fraude, het beleid van de federale regering en vooral van N-VA-minister van Financiën, Johan Van Overtveldt.

Van Overtveldt, een bewonderaar Milton Friedmann, de vader van het neoliberalisme, is een van de weinige ministers van Financiën die zich in de Europese Unie openlijk inzet voor een toename van fiscale concurrentie tussen de lidstaten. Daarmee gaat hij in tegen de huidige stroming die, op zijn minst met woorden, voor precies het tegenovergestelde pleit: een harmonisatie van de bedrijfsbelasting. Van Overtveldt houdt vast aan de oude “trickle down”-theorie die stelt dat wanneer de rijkste klasse rijker wordt en multinationals cadeaus krijgen dat de economie een boost zal geven en de voordelen daarvan naar de hele bevolking zullen doorsijpelen. Elke maatregel die de grote fiscale fraude min of meer ernstig aanpakt druist dus in tegen de ongebreidelde vrijheid waarvan het zakenmilieu nu profiteert.

Daarom heeft de minister de pogingen van een groep Europese lidstaten om een tot een akkoord te komen over de Tobintaks, waar de bankwereld zo tegen gekant is, systematisch gesaboteerd. En België is, samen met Nederland, de Europese lidstaat die de multinationals de meeste mazen in het net biedt.

Toegegeven, toen Van Overtveldt de bevoegdheid fraudebestrijding erfde van zijn collega Elke Sleurs beloofde hij een paar maatregelen die niet helemaal binnen het discours van de rechtse partijen pasten. We denken dan vooral aan zijn idee om de Antigoonbepaling in een wet te gieten (waardoor, in bepaalde omstandigheden, onrechtmatig verkregen bewijzen gebruikt kunnen worden om te vermijden dat zaken zoals het KB Lux-dossier in de rechtbank van tafel worden geveegd) en aan het idee om bepaalde fiscale speurders de bevoegdheden van een inspecteur van de gerechtelijke politie te verlenen. Maar die beloften, die hij braafjes in een lade bewaarde, zijn in de Kamercommissie Panama Papers vakkundig begraven door de meerderheid, en dan vooral door de N-VA.

De minister heeft daarentegen niet geaarzeld om de karaattaks te laten stemmen, een belasting op maat van de diamantairs, volledig ontworpen volgens de eisen van die sector. Of om de eerste permanente fiscale amnestie te bedenken. Of om de Europese veroordeling van Excess Profit Rulings aan te vechten. Of om de belastingvoet van geheime commissies drastisch te verlagen.

Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon, eveneens N-VA, heeft dan weer de OCDEFO getorpedeerd. Dat is een efficiënte politiedienst die gespecialiseerd is in de bestrijding van financiële criminaliteit. En minister van Justitie Koen Geens (CD&V) heeft op zijn beurt de verruimde minnelijke schikking ingevoerd, waarmee rijken die schuldig bevonden zijn aan financiële misdrijven aan een proces kunnen ontsnappen. En, het kan geen verrassing zijn, binnen de Kamercommissie Panama Papers heeft de meerderheid elke poging verworpen die moet verhinderen dat ernstige fiscale fraude niet aan strafrechtelijke vervolging zou ontsnappen.

Johan Van Overtveldt verhindert dat er extra middelen worden vrijgemaakt om grootschalige fraude te bestrijden. Hij weigert expliciet dat er een fiscale cel komt die de 0,01 % rijksten controleert, zoals de OESO aanbeveelt (nog een aanbeveling die de Kamercommissie Panama Papers heeft verworpen). Hij weigert bij de belastingdienst de cel belastingparadijzen en de cel verrekenprijzen (het doorschuiven van winsten tussen filialen van een multinational, een van de meest gebruikte technieken om belastingen te ontwijken). Hij zegt openlijk dat hij van plan is het aantal werknemers binnen de FOV Financiën af te bouwen en van zijn belofte om de Bijzondere belastinginspectie meer personeel te geven (door mensen binnen de FOV Financiën over te plaatsen) is niets in huis gekomen. Het enige departement dat extra personeel krijgt, is de Dienst Voorafgaande beslissingen, die bevoegd is voor fiscale amnestie en rulings ondertekent voor fiscale constructies van multinationals.

In een poging zijn beleid tegen fiscale fraude te verdedigen verschuilt de minister van Financiën zich achter de Kaaimantaks, die bepaalde juridische constructies belast die gebruikmaken van belastingparadijzen. Maar als men niet achter de fraudeurs aan gaat, het bankgeheim niet opheft en de belastingparadijzen niet aanpakt, kan die Kaaimantaks niet veel opleveren. Daarom heeft Van Overtveldt ervoor gezorgd dat de belastingaangifte, die nochtans jaar op jaar meer rubrieken telt, geen afzonderlijke code heeft voor de Kaaimantaks. Er kan dus onmogelijk worden vastgesteld hoeveel die taks oplevert. Het voordeel is tweeërlei: tijdens de begrotingsgesprekken kan hij om het even welk bedrag invullen en, nog belangrijker, het is onmogelijk na te gaan in welke mate de taks, waarvan hij een symbooldossier had gemaakt, een regelrechte flop is. Het mag dus geen verrassing zijn dat de meerderheid in de Kamercommissie Panama Papers een aanbeveling om een aparte code toe te voegen voor de Kaaimantaks heeft afgewezen…

 

De prioriteiten van de PVDA

1. Voor transparantie zorgen, te beginnen in België

Het bankgeheim, een van de belangrijkste hinderpalen in de strijd tegen grote belastingfraude, bestaat in België nog altijd. Er is een procedure om die op te heffen, maar die is ingewikkeld. De PVDA is van mening dat, om de grote fraude echt te kunnen bestrijden, het bankgeheim volledig moet worden opgeheven. Daarnaast moeten de banken verplicht worden alle gegevens automatisch aan de belastingdienst door te geven. Ook het rekeningsaldo op het einde van het jaar voor alle bankrekeningen, effectenrekeningen (ja, meneer Michel, ook voor uw krakkemikkige taks op effectenrekeningen die zo is opgezet dat de toekomstige fraude er al ingebakken zit), enz.

Binnen de belastingadministratie moet er ook een kadaster komen waarin alle roerende en onroerende bezittingen van fysieke personen geregistreerd zijn. Het is discriminerend dat er een kadaster bestaat voor onroerende bezittingen (het typische bezit van niet-gefortuneerde burgers), maar geen voor roerende bezittingen.

2. De bastions van de grootscheepse internationale fraude viseren

Die bastions dat zijn de ultrarijken (de 0,01% grootste vermogens) en de banken. Als we de cijfers van Gabriel Zucman op België toepassen kunnen we stellen dat één gezin dat tot de 0,01% rijkste gezinnen behoort, gemiddeld € 5,3 miljoen per jaar ontwijkt. Dat is 26.000 keer meer dan een gezin dat tot de 50% minst rijke behoort, zo’n gezin ontwijkt gemiddeld € 201 per jaar. De PVDA vindt dat er absoluut een fiscale cel moet komen die zich specifiek richt op de 0,01% rijksten, precies zoals de OESO aanbeveelt. Een aanbeveling die verschillende landen trouwens al in de praktijk toepassen.

Wat de banken betreft, daar moeten bij de bankinstellingen zelf in-house controleurs komen. Zij moeten vrije toegang hebben tot alle gegevens en vergaderingen en zouden allemaal op zoek moeten gaan naar alle overtredingen die deze instellingen begaan, zowel inzake financiële criminaliteit als inzake de specifieke wetgeving voor de banksector. De geschiedenis van de bankwereld, zowel in België als internationaal, toont aan dat zelfcontrole niet volstaat om te voorkomen dat er uitwassen ontstaan bij instellingen die door winstbejag verblind zijn. Grondige controle is dus noodzakelijk.

Een magistraat die door de Kamercommissie Panama Papers is gehoord heeft het al gezegd: juridisch gezien is het mogelijk om “mystery shoppers” (nepklanten) naar Belgische banken te sturen. Ze kunnen zo controleren of de banken belastingontwijking aanmoedigen, door hen bijvoorbeeld door te sturen naar filialen van de groep in belastingparadijzen.

Bovendien zouden de strafrechtelijke sancties die de belastingwetgeving voorziet moeten uitbreiden en voorzien dat banken en fiscale adviseurs die zich bezondigen aan zware fiscale fraude en witwaspraktijken gesanctioneerd kunnen worden met definitieve sluiting of onteigening.

3. De oorlog verklaren aan de grote fraudeurs en aan de belastingparadijzen

Als we de nefaste invloed van offshores echt willen aanpakken, moeten we maatregelen nemen die echt ontradend zijn. Gabriel Zucman gaat daar ver in. Hij zou Luxemburg uit de Europese Unie willen uitsluiten en Zwitserland economische sancties opleggen. Zelfs als we dat niet doen, zouden we toch tenminste de transfers van Belgische ondernemingen naar bekende belastingparadijzen moeten verbieden. Enerzijds gaan we zo fraude tegen en anderzijds sanctioneren we die landen politiek.

We kunnen geen genoegen nemen met halfzachte maatregelen, want de belastingparadijzen zijn financiële piraten. Dat soort praktijken veroorzaakt economische en sociale schade waar alle bevolkingsgroepen op onze planeet de dupe van zijn.

Bovendien moet het gedaan zijn fraude aan te moedigen, door witteboordcriminelen dankzij fiscale amnestie en afkoopwetten aan de rechtbank te laten ontsnappen.

4. Degenen die fraude bestrijden moeten voldoende middelen krijgen

Er moeten ook gezorgd worden voor voldoende middelen en dan met name voldoende personeel. Het heeft geen zin om wetten goed te keuren als er niemand is om ze uit te voeren. We moeten de leegloop bij de FOD Financiën een halt toeroepen en het roer helemaal omgooien. De aanwerving van belastingcontroleurs kan veel meer inkomsten opleveren dan het budget dat in de begroting voor (de verloning van) die mensen moet worden ingeschreven.

Dat extra personeel zou moeten worden ingezet in specifieke diensten (Bijzondere belastinginspectie, een cel belastingparadijzen, een cel verrekenprijzen…), maar ook bij de andere diensten van de FOD Financiën en bij Justitie, waar het aantal mensen dat belast is met de strijd tegen financiële criminaliteit nog veel lager is dan bij de belastingdienst.

 

Commentaar toevoegen

Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.

Reacties

200 % akkoord met de PVDA voorstellen
Vermogenskadaster onverwijld, nu onmiddellijk op te stellen. Belastingaangifte 2018 Zoek nu een meerderheid van de bevolking! en je zal ze krijgen, misschien wel 2/3de; probeer nu en we zien wel. Mobiliseer zoals met Turtelboom, de Kerstboom van vorig jaar 2016. Succes gewenst!!!