Live uit de bijzondere commissie voor de garantie van de stroomtoevoer in België deze winter. (Foto Solidair)

Marco Van Hees (PVDA) : "De elektriciteitsschaarste is een rechtstreeks gevolg van de houdgreep van de markt"

auteur: 

Webredactie

Zit België deze winter zonder stroom? Staatssecretaris Fonck en minister Wathelet werden op 22 augustus 2014 geïnterpelleerd in de kamercommissie. Volksvertegenwoordiger Marco Van Hees van de PVDA vroeg hen hoelang de overheid onze energieproductie in handen zal laten van een sociaal onverantwoordelijke multinational? Lees hier zijn tussenkomsten.

"Mevrouw de Staatssecretaris, meneer de Minister, beste collega's,

Ik kon de hand leggen op twee sappige citaten. Ze dateren van 2011 en komen uit het akkoord tussen de regering en de uittredende coalitie.

1. "De bevoorradingszekerheid zal worden gegarandeerd door maximale diversificatie van de bevoorradingsbronnen en door prioriteit te geven aan hernieuwbare energie (wind, waterkracht, zonnepanelen...)" (p.127)

2. "De regering zal, onmiddellijk en ten laatste binnen de zes maanden na haar vorming, een uitrustingsplan voor nieuwe productiecapaciteit uit gediversifieerde energiebronnen uitwerken om op een geloofwaardige manier de bevoorradingszekerheid van elektriciteit van het land op korte, op middellange en op lange termijn te verzekeren."  (p. 127)

Welke balans kunnen we nu, drie jaar later, opmaken?  Men heeft het, en niet ten onrechte, over een mogelijke schaarste in de elektriciteitsproductie deze winter. We weten immers dat de invoer van energie zal afhangen van wat de buurlanden willen en kunnen leveren. We weten ook dat een reserve van 850 megawatt weinig voorstelt in verhouding met de 13.500 megawatt die kunnen bereikt worden bij verbruikspieken in de winter. Het risico op schaarste wordt overigens bevestigd door het bestaan van een "afschakelplan” [het tijdelijk afsluiten van de stroom voor enkele uren, met een beurtrol, in een reeks gemeenten, om de tatale black-out te vermijden].

Hoe is het zover kunnen komen? Heel eenvoudig omdat het in ons land niet de federale overheid is die het energiebeleid voert. Het zijn niet de gewestregeringen die het energiebeleid voeren. Het zijn niet de gemeenten die het energiebeleid voeren...

Neen, het is de privé, meer bepaald Electrabel en haar moederbedrijf GDF-Suez die beslissen over de elektriciteit die ze produceren en hoe ze die produceren.

Onze collega van CDH heeft zonet deze heel pertinente zin uitgesproken: "De markt doet de dingen niet zelf." Maar jammer genoeg is het in ons land wel de markt die haar wet dicteert.

En voor een bedrijf als Electrabel is wat telt zeker de winst, en niet de energiesituatie in België.

Dat is wat de productiechef van Electrabel, Wim De Clercq, expliciet zegt. In 2012, bij de sluiting van de grootste niet-nucleaire centrale van het land (Ruien), verklaarde hij: "Wij zijn niet verantwoordelijk voor de leverzekerheid van elektriciteit in België.(...) Met het huidige klimaat zullen we zeker geen nieuwe investeringen doen in België." (De Standaard, 18 mei 2012). Een duidelijke vorm van chantage. Geen enkele grote elektriciteitsproducent investeert in België, merkte hij nog op.

Sindsdien investeert Electrabel in Duitsland en Nederland, bouwt dammen in Brazilië, start tientallen nieuwe gascentrales op in China, maar investeert inderdaad niets in België.

Kortom, de zoektocht naar rentabiliteit zet de producenten aan om enerzijds kernenergie te verkiezen, hoewel de centrales afgeschreven zijn, en anderzijds de gascentrales te sluiten, omwille van de prijs van die brandstof. En het zijn juist de problemen met de kerncentrales en de sluiting van de gascentrales die leiden naar een mogelijke schaarste deze winter.

Zal de Belgische overheid onze energieproductie in handen laten van een multinational die sociaal onverantwoordelijk is?

Wat we vaststellen is in feite dat de markt op het vlak van energie niet werkt. Een privéproducent zal altijd meer geïnteresseerd zijn in centrales die de basisbehoeftes dekken, wat heel wat rendabeler is, omdat de totale productie kan verkocht worden, dan in bijkomende centrales om pieken op te vangen.

Ik leg dus de volgende vier vragen voor aan de Staatssecretaris en aan de Minister:

1. Wat de invoer betreft, kunt u ons garanderen dat de andere landen, die eveneens voor een winter staan die streng kan zijn, ons elektriciteit zullen kunnen en willen leveren?

2. Gaat u iets ondernemen om de sluiting van de gascentrales te verhinderen, zoals in Seraing, Drogenbos, Vilvoorde, Herdersbrug?

3. Bevestigt u dat wanneer de strategische reserve wordt geactiveerd, de staat -de bevolking dus- mogelijks financieel zou moeten tussenkomen als de productiekosten in de betrokken centrales zouden stijgen?

4. En tenslotte, meer fundamenteel, wat gaat u doen opdat multinationals als Electrabel, enkel gedreven door de winst, niet meer doorslaggevend zouden wegen op het energiebeleid in België?  

Voor de PTB-PVDA is het in elk geval duidelijk dat de Staat een meerjarenplan zou moeten opstellen om te bepalen welk soort energie we willen en hoeveel; zoveel gas, zoveel met windturbines, zoveel kernenergie - 0 % als het kan - , enz. Als de private energiebedrijven zich naar het plan willen voegen, ok dan, zo niet, dan moet de staat de productie overnemen."

"Ik stel voor de elektriciteit af te sluiten in de Berlaymontwijk"

Na de antwoorden van de Staatssecretaris en de Minister herneemt Marco het woord. "Meneer Wathelet, u pakt uit met uw afschakelplan, gefeliciteerd, maar dat plan garandeert enkel dat we een georganiseerde catastrofe tegemoet gaan in plaats van een ongeorganiseerde catastrofe. Dat is toch al iets...

Trouwens, onze collega Nollet bracht een mythe ter sprake die nu sneuvelt. Eigenlijk zijn het twee mythes die vandaag sneuvelen: de mythe van de onfeilbaarheid van kernenergie én de mythe van de onfeilbaarheid van de markt. De twee hangen samen: de markt heeft de voorkeur voor kernenergie, omdat de kerncentrales de meeste winst opbrengen.

Ik ben verheugd dat sommigen hier vandaag ook tot dat inzicht komen. Het is echter nog steeds de markt die aan de touwtjes trekt. Als meneer Wathelet ons zegt: “Als iemand een centrale kent voor een strategische reserve, zijn wij gegadigden", toont hij daarmee aan dat de privé de dans leidt voor de strategische reserve, en sterker nog: voor de rest van de elektriciteitsproductie.

Als er niets verandert, zal dat probleem zich blijven stellen na de winter van 2014-2015. Zowel voor de energiebevoorrading en het risico op schaarste, als voor de uitstap uit kernenergie, als voor de prijzen voor de verbruikers.

Meneer Wathelet u deed daar straks een boutade over het afschakelen van de gemeente Woluwe. Ik stel voor eerder de elektriciteit af te schakelen in de Berlaymontwijk, in Brussel, zodat de Europese instanties er zich bewust van worden tot welke catastrofes het Europees beleid van de liberalisering van energie leidt."

 

Commentaar toevoegen

Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.