Marco Van Hees :: “Ook de rijken hebben het recht om belastingen te betalen”

Het boek van Marco Van Hees, de fiscaal specialist van de studiedienst van de PVDA, verschijnt nu ook in het Nederlands. 'Belastingsparadijs België' heet het. Een analyse van ons belastingstelsel, dat bulkt van de spreekwoordelijke achterpoortjes voor bedrijven en voor mensen met een dikke portemonnee. Bij de verschijning van de Franse versie had Solidair een gesprek met de man die van het uitpluizen van jaarrekeningen van bedrijven zijn grootste hobby maakte. Lees het interview en bekijk ook het filmpje van uitgeverij EPO.

De fameuze top 50 van fiscale kortingen die de PVDA elk jaar uitbrengt? Het werk van Marco Van Hees. De onthulling dat de Belgische dochteronderneming van ArcelorMittal zo hard mocht profiteren van de notionele interesten dat ze in 2010 op een winst van 1,3 miljard euro maar 496 euro belastingen betaalde? Marco Van Hees bracht het aan het licht. Hij onthulde ook dat het financiële filiaal van de groep van de Franse miljardair Bernard Arnault naar België was gekomen om te profiteren van de notionele interesten, en om een stichting op te richten die de erfenis van Arnault moet veiligstellen. Marco Van Hees, beroepshalve belastinginspecteur en na zijn uren fiscaal specialist van de PVDA, zet in een nieuw boek de cijfers en analyses van de laatste jaren op een rijtje zet. Les riches aussi ont le droit de payer des impôts, ofte “ook de rijken hebben het recht om belastingen te betalen”, heet het boek waarin Van Hees met zijn typerende humor ons belastingsysteem tot op het bot analyseert.

Uw boek bestaat uit twee delen. U hebt het over de grote bedrijven die genieten van enorme fiscale cadeaus, en over de grote vermogens die nauwelijks belastingen hoeven te betalen. Zien we hier twee kanten van dezelfde medaille?

Marco Van Hees. Aanvankelijk was het niet zo opgevat, maar uiteindelijk zijn het inderdaad twee kanten van eenzelfde realiteit. Zowel de bedrijven, als de eigenaars ervan betalen nauwelijks belastingen. De grote vermogens worden immers bijeengeharkt door diegenen die de bedrijven in bezit hebben. Het zijn zeer vaak dezelfde mensen, zoals de families Colruyt, de Spoelberch, Frère... Ze worden dubbel bevoorrecht: aan de bron en aan het einde van de productieketen.

U hebt het over “massale ontbelasting” van bedrijven. Doelt u dan bijvoorbeeld op de fameuze notionele interesten?

Marco Van Hees. Er worden meerdere systemen gebruikt om weinig belastingen te betalen. Je hebt de notionele interesten, de definitief belaste inkomsten (DBI) en de vrijstelling van de meerwaarden op aandelen – dat zijn de drie belangrijkste. Maar er zijn nog tal van maatregelen en btw-bepalingen die ervoor zorgen dat multinationals die fiscaal shoppen, in België een mooi aanbod vinden.

Ons land is al sinds de jaren 80 een fiscaal paradijs zonder weerga, waardoor multinationals die fiscaal shoppen, in België een mooi aanbod vinden

Ons land is al sinds de jaren 80 een fiscaal paradijs zonder weerga. De regering Martens-Gol heeft toen met volmachten een bijzonder belastingstelsel voor de coördinatiecentra van multinationals ingevoerd. Dat stelsel werd door de Europese Unie veroordeeld, waarop de notionele interesten zijn uitgevonden ter vervanging. Die zijn niets meer of minder dan een fantastisch cadeau aan de grote ondernemingen, en een groot verlies voor de staat. Toenmalig minister van Financiën Didier Reynders verkocht zijn maatregel aan het Parlement onder het mom dat het “budgettair neutraal” zou zijn. Maar in 2010 bedroeg het cadeau van de staat in de vorm van notionele interesten al 5,37 miljard euro! En in de praktijk bevorderen de notionele interesten de schuldaflossing van de ondernemingen of de kmo’s niet, zoals de regering en zelfs een aantal groenen beweren. Ze geven evenmin een boost aan de investeringen. En dat ze geen jobs opleveren, daarvoor hoef je maar te kijken naar ArcelorMittal, kampioen van de ontslagen en profiteur nummer één van de notionele interesten.

Vanzelfsprekend is dat lastig voor de sp.a en de PS, die zich in bochten wringen door tegelijkertijd af te geven op de notionele interesten en ze te verdedigen, omdat ze ze mee hebben goedgekeurd. De sociaaldemocraten zeggen altijd opnieuw dat ze werden misleid, dat er misbruiken zijn geweest, maar ze hebben ze nooit fundamenteel in ter discussie gesteld. Ik heb eens op de RTBF-radio aan een PS-kopstuk gevraagd of hij het betreurde dat hij de notionele interesten had goedgekeurd. Antwoord: “Helemaal niet, ik heb berouw noch spijt.” Hij legde uit dat ze werden misleid door de minister van Financiën. Nochtans werden de notionele interesten goedgekeurd voor wat ze zijn: cadeaus aan de grote bedrijven. Paradoxaal genoeg is het Denis Dalibot, rechterhand van de Franse miljardair Bernard Arnault, die het best de vinger op die hypocrisie legde door te zeggen: “Het debat dat vandaag iedereen beroert, verbaast me. Wisten de parlementairen die dat systeem hebben goedgekeurd dan niet wat ze hebben goedgekeurd?”

Zijn naam is gevallen: Bernard Arnault, de Franse miljardair die Belg wilde worden. U hebt het niet alleen over bedrijven die om fiscale redenen hun tenten in België opslaan, ook superrijken komen naar hier.

Marco Van Hees. Die rijke Fransen zijn ook geïnteresseerd in een ander fiscaal achterpoortje: de vrijstelling van meerwaarden op aandelen. Vaak gaat het om mensen die hun zaken van de hand doen, de aandelen van hun vennootschappen verkopen en een mooie meerwaarde realiseren. En die meerwaarde wordt bij ons niet belast. Het cadeau is verre van symbolisch: in 2010 vertegenwoordigde de vrijstelling van meerwaarden op aandelen een verlies voor de begroting van 3,11 miljard. Dat is twintig keer de besparing die de regering realiseert door 4.000 jobs te schrappen bij de overheidsdiensten.

Sp.a en PS wringen zich in bochten door tegelijkertijd af te geven op de notionele interesten en ze te verdedigen, omdat ze ze mee hebben goedgekeurd

De zaak-Offshore Leaks over de vele rijken die met hun geld in belastingparadijzen zitten, wekte verontwaardiging in de politieke wereld. Maar in België kunnen vennootschappen hun financiële constructies, die de rand van het wettelijke opzoeken, voorleggen aan een dienst van het ministerie van Financiën, die volgens u nogal soepel is...

Marco Van Hees. Dat is de Dienst Voorafgaande Beslissingen (DVB) die zich uitspreekt over alle belastingconstructies waar de fiscus vragen bij zou kunnen stellen. Als die dienst de constructie goedkeurt, mag geen enkele controleur van het ministerie van Financiën daar nog vragen over stellen. Het beleid van die dienst is zeer gunstig voor de ondernemingen, omdat binnen Financiën veel hooggeplaatsten het concept van de minst belaste weg verdedigen. En dat zit vaak op het randje van wat wettelijk is, omdat het vanzelfsprekend de rijksten zijn die superadvocaten/belastingspecialisten kunnen betalen. In feite kennen alleen een paar heel zeer grote auditkantoren hun weg bij de DVB, het gaat om belastingheffing à la carte.

Een verhelderend voorbeeld is Total. In 2011 betaalde het Brussels financieel centrum Total Finance Global Services 1,58 % belastingen. In 2010 keurde de DVB de aankoop goed van ruwe aardolie van een andere dochteronderneming van de Franse groep, die op Bermuda gevestigd is. Alleen al voor het jaar 2009 gaat het om een bedrag van 6,5 miljard dollar. Op Bermuda is er net zomin petroleum als een inkomstenbelasting, maar zijn er wel 10.000 offshore vennootschappen, waarvan er slechts 300 fysiek aanwezig zijn. Total België deed dergelijke transacties verschillende jaren, maar sedert de programmawet van december 2009 is een vennootschap verplicht stortingen naar belastingparadijzen aan te geven. Daarom heeft de petroleumgroep die operaties in 2010 voorgelegd aan de DVB. De voorzitster daarvan is Véronique Tai, een ex-medewerker van het kabinet van Reynders. Zij keurde die niet alleen goed, maar oefende ook druk uit op topmanagers van het ministerie van Financiën om de beslissing te aanvaarden door een versnelde wijziging van de regelgeving, wat betekende dat een omzendbrief over belastingparadijzen werd gewijzigd. Kortom, de regelgeving werd aangepast op maat van een bijzonder geval.

Ander voorbeeld: op het ministerie van Financiën heeft Reynders allerlei manoeuvres uitgehaald om gedaan te krijgen dat een van de zeldzame wetten op de beperking van de belastingparadijzen door een valstrik niet wordt toegepast: namelijk dat het stelsel van de definitief belaste inkomsten niet van toepassing is indien de dochterondernemingen zich in een belastingparadijs bevinden. In 2007 heeft zijn kabinet een model van bilaterale belastingovereenkomst tussen België en andere landen opgesteld waarin met die wet geen rekening wordt gehouden. Ik was verrast dat België ineens zo een overeenkomst kan sluiten met een belastingparadijs, ik vroeg me af of ik het wel goed begrepen had en daarom belde ik het kabinet Reynders. Een verantwoordelijke bevestigde me dat de tekst effectief afwijkt van de wet, maar ja, België moet zijn wetten moderniseren... Tot vandaag werd nog niet een van die overeenkomsten bij het Parlement ingediend. Niemand weet dus er al zo’n overeenkomsten zijn gesloten.

Ik wijs er altijd op dat landen die hun vermogensbelasting afvoeren, ze eerst wel hebben ingevoerd. Zo dom en onrealistisch zal het dan wel niet geweest zijn

Ander punt: de miljonairstaks, waarvoor de PVDA een campagne voert. Waarom is die nog altijd niet gerealiseerd, terwijl bijna 80% van de bevolking er voorstander van is, en een vermogensbelasting in het programma van de PS staat?

Marco Van Hees. Het staat effectief in het programma van de PS – en van Ecolo – maar ze lopen daar nooit mee te koop, behalve bij verkiezingen. Bij de PS krijg je daardoor een bizarre kloof tussen enerzijds haar woorden en anderzijds de daden van de regering waarvan ze deel uitmaakt. Het argument is steeds hetzelfde: wij zitten in een coalitie en moeten daarom rekening houden met onze partners. Maar voor de liberalen is het blijkbaar geen probleem om rekening te houden met de sociaaldemocratische partner om de notionele interesten, de fiscale amnestie, de belastingvermindering voor de rijksten op te leggen – kortom alle fiscale verschrikkingen die Reynders er sedert 1999 heeft doorgejaagd. Ik heb de indruk dat dit soort van argumenten maar in één richting telt. Di Rupo zegt over de vermogensbelasting dat de opbrengst ervan voor de begroting volgens hem beperkt is. Voor hem zou het een “symbolische” belasting zijn die niets te maken heeft met het voorstel van de PVDA dat bijna 10 miljard euro zou opbrengen. Maar waartoe dient dan een symbolische maatregel? Niet om de staat te financieren, maar om de besparingen te doen aanvaarden, zodat de mensen gemakkelijker aanvaarden om te betalen. En zoals Colbert, de minister van Financiën van Lodewijk XIV zei: “Sire, laten we de armen belasten, ze zijn met meer.” Maar dat is vanzelfsprekend een beleidskeuze, omdat het niet het aantal rijken is dat je moet bekijken, maar wat ze bezitten. De 1% rijkste Belgen bezitten evenveel als de 60% minst rijken.

Je hoort echter veel argumenten tegen de miljonairstaks...

Marco Van Hees. Ik leg in mijn boek uit hoe eenvoudig die taks kan worden gerealiseerd en waarom de argumenten tegen een vermogensbelasting geen steek houden. Het voornaamste argument is dat van de kapitaalvlucht. Maar in Frankrijk is maar ongeveer 1% van de vermogensbelastingplichtigen gevlucht. En het is niet omdat een rijke Fransman naar ons komt, dat ook zijn kapitaal Frankrijk verlaat. Dat staat allemaal in een rapport van de Franse Senaat. Het is niet omdat de superrijke Franse familie Mulliez zich heeft gedomicilieerd in België dat haar grootwarenhuizen uit Frankrijk verdwijnen.

Je hoort ook dat “die belasting in veel landen is afgeschaft”, zoals in Duitsland in 1997. Eerst en vooral wijs ik er dan altijd op dat als die EU-landen hun vermogensbelasting hebben afgevoerd, ze die eerst wel hebben ingevoerd. Zo dom en onrealistisch zal het dan wel niet geweest zijn. Ze hebben die later afgeschaft, omdat de neoliberale golf op alle domeinen heeft toegeslagen en dat de politiek totaal is gedraaid in de richting van cadeaus aan de rijksten. De vermogensbelasting heeft die logica gevolgd. Men probeert ons wijs te maken dat ze niet werkte, maar dat is het niet, het was een politieke keuze, men wilde hen geen cadeaus doen met de ene hand om ze daarna met de andere weer terug te pakken.

Je hoort ook dat we veel beter de inkomsten uit kapitaal dan het kapitaal zelf zouden belasten. Hoe denkt u daarover?

Marco Van Hees. Het gaat niet om of/of, je moet die twee vragen apart behandelen. Eerst de inkomsten. Alle inkomsten moeten op dezelfde wijze worden belast. Er is geen reden waarom inkomsten uit arbeid zwaarder worden belast dan die uit beleggingen of uit onroerend goed. Er moet een uniforme belasting komen en alle inkomsten moeten worden samengenomen om echt een progressief tarief te kunnen toepassen. Het principe van de progressiviteit – hoe hoger je inkomen, hoe hoger het percentage je betaalt – is fundamenteel inzake belastingen. We moeten de inkomsten uit vermogen net zo belasten als de beroepsinkomsten. Laten we ze dus samen nemen en progressief belasten.

Maar de miljonairstaks is geen vermogensbelasting, maar een belasting op de grootste vermogens, een speciale belasting voor de rijksten. Als je de inkomsten uit vermogen belast, dat tref je bijna iedereen. Heel veel mensen hebben een beetje spaargeld dat ook kan worden belast. Het is niet de bedoeling het vermogen te belasten, maar de grote vermogens, die van de 2 of 3% superrijken, niet die van de 97%. Alleen de miljonairstaks kan opnieuw zorgen voor een zekere progressiviteit. De mensen geloven dat de belastingen progressief zijn, omdat men alleen aan de belasting van fysieke personen denkt. Maar in werkelijkheid zijn de belastingen vanaf een zeker niveau van rijkdom niet meer progressief en worden ze zelfs regressief. De armsten betalen het meest en de rijksten het minst. Er is al het feit dat de sommige taksen – voor huisvuil en andere – voor iedereen dezelfde zijn en omdat niet alle inkomens btw moeten betalen, betalen de rijken minder taksen. Neem voorbeeld een werknemer die een Findus-lasagne koopt. Hij betaalt daarop btw, terwijl zijn loon al aan de bron belast is en hij daarna nog zijn gemeentelijke vuilniszak moet betalen waarin hij de verpakking weggooit, wetende dat hij aan die gemeente al opcentiemen en een afvaltaks heeft betaald. Dat is dus een vijfvoudige belasting...

Video :: Marco Van Hees over zijn boek ‘Belastingparadijs België’

Marco Van Hees, Belastingparadijs België, uitg. EPO, 2013.  Te koop in de PVDA-shop.

Commentaar toevoegen

Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.