“Hoog tijd dat we van deze ik-wereld opnieuw een wij-wereld maken”

auteur: 

Peter Mertens

Zaterdag 13 juni 2015 sloot de PVDA haar Solidariteitscongres af met een toespraak van Peter Mertens, die verkozen werd voor een tweede termijn als voorzitter van de PVDA. In zijn toespraak zette Mertens de grote oriëntaties van het congres uiteen. Hieronder zijn volledige toespraak.

Beste vrienden,

Ik wil graag iedereen bedanken voor het vertrouwen. Het gaat in de eerste plaats om het vertrouwen in de oriëntatie van de PVDA, die we sinds het Vernieuwingscongres van 2008 zijn ingeslagen.

In 2008 hielden we ons Vernieuwingscongres, en zijn we met de PVDA een nieuwe richting uit gegaan. Wij waren ervan overtuigd: er is plaats in ons land voor een genereus links dat vertrouwen geeft aan de mensen, voor een positief links dat buiten de neoliberale lijntjes kleurt.

We geloofden er zelf in, maar buiten ons bestond er veel twijfel. Maar kijk, onze partij groeide van een dikke 2.800 leden toen, naar bijna 10.000 leden vandaag. We hebben in het hele land tientallen nieuwe afdelingen opgebouwd. In verschillende steden en gemeenten, en bedrijven en sectoren waar men nog nooit van de PVDA had gehoord.
Bij de verkiezingen in 2007 haalden we in heel het land 50.000 stemmen. In 2014 haalden we er een kwart miljoen. En met die kwart miljoen kiezers werden Raoul Hedebouw en Marco Van Hees in het parlement verkozen.

Wij geven de toon aan van links zonder complexen, en die toon klinkt overal in Europa steeds luider

We zijn nieuw in dat parlement, de ‘new kids in town’, zeg maar. En wat blijkt: volgens premier Michel geven Raoul en Marco de toon van de oppositie aan. Wij geven de toon aan van links zonder complexen, en die toon klinkt overal in Europa steeds luider, in alle diversiteit. Op ons Vernieuwingscongres stelden we dat we aan de vooravond van een nieuwe wind in Europa stonden. Wie had toen vermoed dat de Grieken en de Spanjaarden het tweepartijenstelsel in hun land zouden wegblazen, en dat er in Barcelona een burgemeester zou komen die zegt: “Ik leef aan een loon van 2.000 euro, niet van 10.000 euro”, net zoals ook al onze mandatarissen dat doen?

Wij kennen geen tweepartijenstelsel, maar wel een bijzonder verzuild land. In die afgelopen zeven jaar hebben wij in die context iets nieuws opgebouwd. We hebben nieuwe ideeën op de agenda gezet, zoals de miljonairstaks, gratis eerstelijnszorg, en het kiwimodel.

Ik denk dat het vertrouwen van de partij in de eerste plaats daarover gaat: om tegelijkertijd een beginselvaste en soepele partij te zijn, positief naar de toekomst. Deze partij is een verzameling van ongelooflijk veel geëngageerd talent en vrijwillige inzet, en die tomeloze dynamiek van onderuit – die zovele andere partijen ons benijden – is ook de bron van vooruitgang. Bedankt dus aan jullie, om deze partij mee gestalte te geven, als partij van eerst-de-mensen.

Wij rekenen erop dat de N-VA-fractie de miljonairstaks “zonder reserve” zal goedkeuren

Ik las onlangs een opmerkelijke uitspraak van mijn goede vriend Bart De Wever, de burgemeester van New York, pardon van Antwerpen.

Bart De Wever ging naar Londen, en wat bracht hij mee terug? Camera’s. Bart De Wever ging naar New York, hij liep een beetje verloren in Central Park, en wat bracht hij mee terug? Nog meer camera’s.

Bart De Wever ging naar Londen, en wat bracht hij mee terug? Camera’s. Wij gaan naar Helsinki, en wat brengen wij mee terug? Onderwijs

Wij gaan naar Helsinki, en wat brengen wij mee terug? Onderwijs. Wij gaan naar Kopenhagen en brengen klimaatneutrale steden mee. We gaan naar Kilchberg, naar Marinaleda en Porto Alegre en brengen participatieve democratie mee. En uit Wenen brengen we het woonbeleid mee terug.

Wie pikt welke ideeën op? Ziet u het verschil? Investeren in camera’s, of investeren in mensen. Dat is een keuze.

Daar is geld voor nodig, zegt u. Ja, en precies daar had De Wever het over. In een heel interessant interview aan beurskrant L’Echo vertelde hij het volgende:

“Vandaag naderen we het uur van de waarheid voor zij die zeggen dat ze vooral de rijken willen doen bijdragen. Want de echte vraag is: hoe? Ik zeg het u: er is geen antwoord op die vraag. En ik ga zelfs verder: elk voorstel dat de 1 procent rijksten doet bijdragen, zal door de N-VA gesteund worden. Zonder reserve en met enthousiasme. Alleen, ik heb ze nooit gezien, die voorstellen, want ze bestaan niet.”

Wel, beste Bart, dat voorstel bestaat wél. Er bestaat een voorstel dat de één procent rijksten een rechtvaardige bijdrage laat betalen en de middenklasse ontziet, u kent het allemaal, dat is onze miljonairstaks. Om het werk helemaal gemakkelijk te maken hebben onze Kamerleden Raoul Hedebouw en Marco Van Hees, samen met onze juristen en fiscale experten, een waterdicht wetsvoorstel geschreven om de miljonairstaks daadwerkelijk in te voeren. Dat wetsvoorstel, kameraden – en ik mag jullie die primeur vandaag geven – zullen wij nog voor de zomer in het parlement indienen.

En beste Bart, wij rekenen er uiteraard op dat de voltallige N-VA-fractie ons wetsvoorstel “zonder reserve” en “met enthousiasme” zal goedkeuren. Er zullen genoeg camera’s zijn om dat in ’t oog te houden.

Verbreden, ook naar de zelfstandige middenklasse en de boeren

Vrienden,

Dit congres ging over solidariteit. Solidariteit met het sociaal verzet tegen de Europese besparingspolitiek. Solidariteit met iedereen die durft te dromen van een rechtvaardige samenleving op maat van mens en milieu.

Ons hart blijft rood, maar wij verbreden en verbinden ons met de vele kleuren van verzet in de samenleving

Dat is ook de betekenis van ons nieuwe logo: een waaier van kleuren rond een pijl naar links. Ons hart blijft rood, onze basiskleur blijft rood, maar wij verbreden en verbinden ons met de vele kleuren van verontwaardiging en verzet in de samenleving.

Vandaag zeggen we heel duidelijk: alles wat ons verdeelt, verzwakt ons. En alles wat ons verenigt, versterkt ons. Daar hebben we op ons congres een intens en rijk debat over gevoerd. Over verbreden, en over verbinden.

Hoe organiseren we niet alleen de klassieke fabrieksarbeider, maar ook de verpleegkundige, de kunstenaar, de leerkracht?
Hoe bereiken we niet alleen de vaste werknemers in bedrijven, kantoren en werkplaatsen, maar ook het groeiende leger interimarbeiders en mensen met een tijdelijk contract of een nepstatuut?

Ik heb nu jammer genoeg niet de tijd om al die debatten te overlopen, maar ik wil er graag een uitpikken. We hebben op ons congres lang gedebatteerd over de plaats van de zelfstandige middenklasse in onze samenleving.

Het zijn niet de kleine bakkers, bioboeren en bloemisten die de lijsten van LuxLeaks bevolken.
Het zijn niet de loodgieters en de fotografen die hun schamele winsten parkeren op een geheime bankrekening in Zwitserland.
Drie kwart van de kleine ondernemers vindt dat de grote vermogens, die hun inkomen vooral uit vermogen halen, te weinig bijdragen. Dat blijkt uit een rondvraag van Unizo begin dit jaar bij 2.500 ondernemers.

Werkende klasse, jongeren, boeren en zelfstandigen moeten hun pijlen richten op de echte schuldigen van deze crisis

De naamloze vennootschappen van Albert Frère betalen nog altijd minder belastingen dan Francine, de kuisvrouw. Maar ook minder dan Walter, de boekhandelaar. De blauwe en gele liberalen doen geloven dat ze de zelfstandigen verdedigen, terwijl ze enkel rijden voor de toplaag die Ludwig Verduyn vorige week bekendmaakte.

Steeds meer zelfstandigen en kleine ondernemers spreken de partij aan.
We hebben het dan over cafébazen, schoonheidsspecialisten, muzikanten.
We spreken dan over die zelfstandige die dikwijls 50 tot 60 uur per week moet werken, en toch het zout op zijn patatten niet verdient.
We hebben het dan over de onafhankelijke garagist die uit de markt wordt gedrukt door grote merkenketens of door verzekeringsmaatschappijen.
We hebben het over de boeren, die amper loon naar werken krijgen, de schulden opstapelen en door de grootdistributie tegen elkaar worden uitgespeeld.

Werkende klasse, jongeren, boeren en zelfstandigen moeten hun pijlen richten op de echte schuldigen van deze crisis: de multinationals en de financiële markten, die de hele samenleving in een wurggreep houden.

Ons verzetten tegen TTIP samen met iedereen die door TTIP getroffen wordt

Als wij ons willen verzetten tegen het TTIP, het nieuwe vrijhandelsakkoord dat de Europese Unie met de Verenigde Staten achter gesloten deuren aan het onderhandelen is, kunnen we dat niet beter samen doen met iedereen die door dat TTIP-verdrag getroffen wordt?

Het TTIP verlaagt alle normen, en kleedt de regulering verder uit

Het TTIP verlaagt alle normen, en kleedt de regulering verder uit. Wie wordt daar beter van?

Niet de werknemers, want zij moeten opboksen tegen een VS-systeem met lagere lonen, zwakkere vakbonden en slechtere sociale bescherming.
Niet de jongeren, die wakker worden in een samenleving waar het elk-voor-zich is.
Niet de boeren, want zij gaan lijden onder lagere normen voor landbouwgrondstoffen en voedingsmiddelen.
Niet de consumenten, want zij gaan steeds minder kwaliteit op hun bord krijgen.

Eén ding is duidelijk: wij zullen ons met hand en tand verzetten tegen dit vrijhandelsverdrag.
Weg met het trans-Atlantische pact dat de regelgeving vernietigt en iedereen tegen iedereen zal uitspelen. Leve de solidariteit, trans-Atlantisch en mondiaal.

En precies daarom hebben wij een progressieve alliantie nodig, een verbinding tussen al die verschillende groepen in de samenleving. We hebben nog heel wat werk om ons oor te luisteren te leggen en alle verzuchtingen te kennen, en om een visie, een programma uit te werken voor al die verschillende lagen in de samenleving. Maar dat is de opdracht die we kregen van dit congres, en dat zullen we ook doen.

Ook de strijd tegen milieuvervuiling en klimaatopwarming moet in ons DNA zitten

Beste vrienden,

Verbreden wil ook zeggen: onze blik verruimen. Breder kijken dan alleen de thema's waarmee wij naam hebben gemaakt: eerlijke fiscaliteit, pensioenen, energie, lonen. Die thema’s blijven onze sterke punten. Maar wij moeten ook veel meer wakker liggen van democratie, van vrede, van cultuur, van diversiteit en antiracisme, van milieuvervuiling en van de opwarming van het klimaat. Ook dát moet in ons DNA zitten.

Ik zou graag over cultuur babbelen, over diversiteit en over vrede, want dat ligt me allemaal nauw aan het hart, maar ik kan in dit kader enkel even bij twee thema’s blijven stilstaan: ecologie en democratie

Ons land beloofde om tegen 2020 de CO2-uitstoot met 15 procent te verminderen. Daarin zit de zware industrie niet eens inbegrepen, en het is slechts een peulenschil van wat echt nodig is om de opwarming van het klimaat tegen te houden. Maar wat bleek op de recente klimaattop in Bonn? Zelfs die magere doelstelling zal ons land niet halen. Toch blijven onze klimaatministers beweren dat ze wel degelijk “een goed klimaatbeleid voeren”.

Niet de markt zal de klimaatontwrichting oplossen. We zullen er zelf voor moeten vechten, zoals we gevochten hebben voor elk recht

Stokoude, afgeschreven kerncentrales langer openhouden in plaats van te investeren in ecologische innovatie en groene energieproductie, dat is geen goed klimaatbeleid.
663 miljoen euro besparen bij de spoorwegen, besparen bij De Lijn en de TEC, en tegelijkertijd met massa’s geld bedrijfswagens ondersteunen en onze eigen files subsidiëren, dat is geen goed klimaatbeleid.

Onze regeringen reppen met geen woord over de uitbouw van klimaatvriendelijk openbaar vervoer.
Onze regeringen maken geen keuze voor investeringen in vernieuwende fietsinfrastructuur.
Er is geen masterplan isolatie.
Er komt geen actieplan schone lucht.
Geen ecologisch innovatiefonds.
Nochtans is dat allemaal nodig, en ook haalbaar.

Jarenlang heeft men gesjacherd en gemarchandeerd over het klimaatprobleem, en vooral heel veel tijd verloren. Wel, er is geen status quo meer mogelijk.

Niet de markt zal de klimaatontwrichting oplossen. We zullen er zelf voor moeten vechten, zoals we gevochten hebben voor elk sociaal recht in dit land, en zoals we gevochten hebben voor elk democratisch recht in dit land. Zo zullen we ook moeten vechten voor het recht op de atmosfeer, het recht op de zeeën en oceanen, het recht op de biodiversiteit en het recht op een leefbare planeet. Het is meer dan symboliek dat de pijl in ons logo groen is geworden. Met dit congres stelt de PVDA dat de sociale strijd en de ecologische strijd hand in hand gaan.

En daarom zullen we er met de PVDA ook massaal bij zijn, wanneer de Climate Express in december meer dan 10.000 landgenoten zal mobiliseren voor de klimaatmars op zondag 29 november in Parijs. Change the system, not the climate!

In de Griekse kwestie slaat het uur van de waarheid voor alle democraten in Europa

Een tweede thema, dat ik even uit het congres licht, is democratie. Het is een van de meest actuele thema’s in het Europa van vandaag.
Want wat is de Griekse kwestie anders dan een democratische kwestie?

Wat is de Griekse kwestie anders dan een democratische kwestie?

En dat is niet omdat democratie een Grieks woord is, dat macht van het volk betekent. Dat is omdat er vandaag in dit Europa een titanenstrijd bezig is over de toekomst van Europa.

Een aantal dagen geleden vertelde onze eerste minister Charles Michel dat “de speeltijd voorbij is”. En “dat hij het beu is”.

Wel mijnheer Michel, wij zijn het ook beu.

Wij zijn het beu dat de Grieken de mond wordt gesnoerd.
We zijn het beu dat de Griekse regering, democratisch verkozen door de meerderheid van de Griekse bevolking, in een wurggreep wordt genomen door een Europese Commissie die door niemand verkozen is.
We zijn het beu dat een eerste minister van een land een humanitaire crisis kan omschrijven als “de speeltijd”.
In welke kringen leef jij, beste premier?

Eisen dat dit beleid, dat op alle fronten heeft gefaald, gewoon wordt verder gezet, dat heeft niets meer met economie te maken. Dat heeft niets te maken met het einde van de speeltijd. Maar dat heeft alles te maken met een orthodoxe ideologische geloofsleer die koste wat het kost wil verhinderen dat er in Europa een andere koers wordt gevaren.

In Athene botsen twee visies op de toekomst van dit continent

Eerst willen ze de Grieken op de knieën, dan de Spanjaarden, dan de Ieren, en dan zijn wij aan de beurt. En dus zeggen wij niet overmorgen, niet morgen, maar vandaag: No pasaran!

Dit is het uur van de waarheid voor alle democraten in Europa. In Athene botsen twee visies op de toekomst van dit continent. Ofwel laten we toe dat de Europese integratie zich voltrekt in een context van democratie, van regionale ontwikkeling, van gelijkheid, en van solidariteit. Ofwel stevenen we verder af op een breuk in de eurozone. Dat is de strategie van het dubbele Europa met een kernzone die eenzijdig botte bezuinigingen afkondigt voor de rest van het continent.

Wij kiezen kant. De kant voor een solidair, samenwerkend en democratisch Europa. Dat hebben we met ons congres gesteld, en dat zullen we ook doen. Volgende week betogen we, samen met onze vrienden van de fractie van Verenigd Links, in heel Europa uit solidariteit met Griekenland. Ook hier in Brussel, op 21 juni ‘samen met de Grieken’.

De PVDA vervelt, verjongt, vervrouwelijkt, en wordt breder

We hebben over verbinden gesproken, omdat deze samenleving ondertussen verdeelt en verdeelt. Jong tegenover oud, mannen tegenover vrouwen, de actieve bevolking tegenover de niet-actieve bevolking, mensen met Belgische roots tegenover medemensen met buitenlandse roots, loontrekkenden tegen zelfstandigen, en ga zo maar door.

Vrouwen zijn de helft van de wereld, en dat moet ook in onze partij te zien zijn

Als PVDA willen wij een spiegel zijn en worden van de 99 procent. Daar is nog veel werk aan. We hebben meer arbeidsters en arbeiders nodig in de leiding van de partij. We hebben ook meer mensen met roots in de migratie nodig. En veel meer vrouwen. Ook dat was een heel debat op ons congres. Wat verhindert ons meer vrouwen in de partijleiding op te nemen? Hoe zorgen we ervoor dat daar echt genoeg aandacht aan wordt besteed? Vrouwen zijn de helft van de wereld, en dat moet ook in onze partij te zien zijn. Na een lang debat heeft dit congres uiteindelijk besloten om quota voor vrouwen in te voeren voor de nationale leiding.

En ik ben bij dat we die maatregel hebben gestemd, om de forcing door te voeren, en om heel veel jonge talentvolle vrouwen in onze leiding te kiezen. Ik ben erg content dat onze vorige zitting Lydie Neufcourt heeft verkozen tot Nationaal Secretaris van de PVDA, en David Pestieau tot ondervoorzitter van de partij.

Ja, we hebben een heel nieuwe ploeg met de Nationale Raad. De PVDA vervelt, verjongt, vervrouwelijkt, en wordt breder, en dat zie je ook. Twee derde van de leden van de nieuwe leiding is nieuw. We kunnen nu rekenen op een enthousiast een team van 45 mensen uit het hele land om onze partij verder te verbreden, te verbinden en te verdiepen.  

Het is dringend tijd dat we deze ik-wereld opnieuw omvormen tot een wij-wereld

Verdiepen, inderdaad, dan kom ik tot slot op ons laatste congresthema. In deze tijden van onzekerheid, van stress en overbelasting, van humanitaire en ecologische crisis, zijn steeds meer mensen op zoek naar hun plaats in de samenleving, naar hun identiteit, en naar een wereldbeeld dat voor opklaring zorgt in een oceaan van oppervlakkigheid en verwarring.

Het gevecht dat het establishment voert, is niet alleen een gevecht rond uw bankrekening. Het is ook een gevecht voor de ideeën. Zij stellen voor dat wat vandaag gebeurt een soort natuurwet is. Dat het niet anders kan. Dat we ons daarbij moeten neerleggen. Dat we als mensen te klein zijn en te onmachtig zijn om de loop van de dingen te veranderen. Dat alles wat goed is voor de toplaag, meteen ook goed is voor de rest van de maatschappij. Het zal wel doorsijpelen zo zeggen ze, en dus keuren ze Karaattaks na Kaaimantaks goed op maat van de financiële wetsomzeilers. En er is niets dat doorsijpelt.

We hebben een andere manier nodig om naar de wereld en planeet Aarde te kijken, een paradigmawissel

We hebben een andere manier nodig om naar de wereld en planeet Aarde te kijken, een paradigmawissel.
We hebben een andere manier nodig om onze economie te organiseren, niet langer in functie van maximale winst en speculatie, maar in functie van de noden van de aardbewoners en van de aarde zelf.
We hebben een andere manier nodig om naar het klimaat te kijken, niet langer als koopwaar op de markt, maar als noodzakelijk gemeenschappelijk erfgoed.
We hebben een andere cultuur nodig, waar niet langer het ikke-ikke-ikke primeert, en waar mensen niet langer tegen elkaar worden opgezet om hun afkomst, hun geslacht, hun religieuze overtuiging of hun seksuele geaardheid.
We hebben solidariteit en samenwerking nodig om alle talenten van de maatschappij te kunnen ontginnen.

En dus willen wij een brede culturele strijd voeren, om mensen opnieuw te laten geloven in zichzelf.
Wij willen van de ik-wereld dringend opnieuw een wij-wereld maken. In de ik-wereld ben je alleen, en kan je gebroken worden.
In de wij-wereld ben je samen, en sta je sterk.

Er is heel veel klein verzet op dit continent. Mensen snakken naar andere manieren om met de economie om te gaan, en om opnieuw hun vrijheid te winnen om samen een zinvol leven te kunnen opbouwen. Uit dat klein verzet is steeds opnieuw groter verzet geboren. Een verzet voor een leefbare samenleving, op het ritme van de mens en met respect voor het milieu. Dat is onze invulling van een nieuw socialisme, het socialisme 2.0. Dat is het maatschappijdebat dat we voeren. We geven een voorzet, door buiten het bestaande kader te denken. Er is nog veel debat en discussie nodig, er is nog veel verbinding nodig van alle schakeringen van het verzet, om als mensheid opnieuw een leefbare toekomst op te bouwen.

Ja, het is dringend tijd dat we deze ik-wereld opnieuw omvormen tot een wij-wereld,

Ik dank u.

Commentaar toevoegen

Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.

Reacties

Door het grote succes van PVDA moet SPa (socialistische partij anders -sic-) bijsturen naar links. Laat de politiek nu voor altijd een links - rechts tegenstelling zijn. Het moge duidelijk zijn dat nu alleen rechtse partijen het beleid voeren; waardoor enkel de rijken nog rijker worden (zelfs met deze besparingspolitiek).
Sinds enkele jaren volg ik de evolutie van PVDA. Ik herken me volledig in jullie programma zoals het er vandaag staat. Sterk hoor! Ik meld me meteen aan als lid.