Foto Epictura

Dierenwelzijn ja, maar laten we niet stigmatiseren: winsthonger vleesindustrie echte oorzaak van dierenleed

Het Vlaams Parlement keurde op 28 juni 2017 een decreet goed dat de uitzondering op verdoofd slachten om religieuze reden schrapt. Het decreet was ingediend door politici van N-VA, CD&V, Open Vld, sp.a en Groen. Verdoving via elektronarcose wordt vanaf 2019 verplicht voor schapen en kleine herkauwers. Vlaams minister Ben Weyts (N-VA) verklaarde in het Vlaams Parlement dat met dit decreet “Vlaanderen resoluut voor dierenwelzijn kiest”, en dat “Vlaanderen in Europa het voortouw wil nemen op het vlak van dierenwelzijn”. Is dat wel zo?

Dierenwelzijn – Een belangrijk debat

Wordt het Vlaamse Gewest met dit decreet de koploper voor dierenwelzijn in Europa? Niets is minder waar. De vleesindustrie in België verhandelt elk jaar meer dan 319 miljoen dieren. Het najagen van maximale winst in deze sector leidt tot erbarmelijke toestanden voor de dieren. Denk maar aan legbatterijen van kippen, de wijze waarop dieren in overvolle kooien dienen te overleven, het vervoer in miserabele omstandigheden. Een goede maand geleden brandde in Kasterlee in kippenmestbedrijf uit: 75.000 kuikens die daar plots niet meer konden gehuisvest worden, werden dan maar vergast. Of welke behandeling krijgen koeien in een melkbedrijf van 2.000 koeien? 
Natuurlijk zijn de beelden van slachthuizen huiveringwekkend: dieren worden aan de poten omhooggetrokken alvorens ze te slachten. Als ze al niet kreupel zijn geslagen om ze in het slachthuis te krijgen. Maar ook in de rest van hun korte leven is er niet veel vreugde te rapen: dikwijls geen zonlicht, geen ruimte voor natuurlijk gedrag, moederdieren die bruusk van hun jongeren verwijderd worden, enzovoort. In de industrie is het dier louter een “product” waaruit zoveel mogelijk winst gehaald moet worden. Iedere vorm van emotie, pijn, lijden … wordt genegeerd. De huidige wetgeving op het dierenwelzijn wordt heel vaak nog met voeten getreden. Herinner je de wantoestanden in de slachterij van Tielt die in maart aan het licht kwamen of de undercoverbeelden van dierenrechtenorganisatie Animal Rights waar te zien was hoe kuikens werden afgemaakt.
De meeste boeren dragen zorg voor hun dieren, maar de winsthonger van de agrobusiness en de grootdistributie maakt de winstmarges voor de boeren steeds kleiner en dwingt hen de productiviteit in de veefokkerij op te drijven. Daardoor krijg je omstandigheden die een ramp zijn voor het dierenwelzijn. Het decreet dat het Vlaams Parlement heeft goedgekeurd, wijzigt niets aan deze toestanden.
De verontwaardiging en de bezorgdheid voor het dierenleed bij steeds meer mensen is een goede zaak. Steeds meer mensen hebben aandacht voor het dierenwelzijn, zowel niet-gelovigen als gelovigen, joden en moslims. Het verruimt de discussie over wat mag en niet mag, over gezond voedsel en ook over verantwoorde kweek- en slachtomstandigheden.

Naleven van bestaande wetgeving

Als we het echt menen met dierenwelzijn, moeten we gaan voor een strenge interpretatie van de wet op het dierenwelzijn. Het wettelijk verbod een dier zonder noodzaak te verminken, te verwonden of te doen lijden, moet strikt toegepast worden. Dat vereist strenge en intensieve controles en sancties die écht iets uithalen. Dierenwelzijn, werkomstandigheden en volksgezondheid: dat moet op de eerste plaats komen, niet de winstzucht van aandeelhouders. Dat is niet alleen in het belang van het dier maar ook in belang van de volksgezondheid. Hoe beter de dieren verzorgd worden, hoe beter de kwaliteit van vlees, melk en eieren. Dat alles is ook verbonden met het debat over de nood aan meer natuurlijke en ecologische landbouwmethodes waarbij koeien bijvoorbeeld nog vrij kunnen grazen.

De kwestie van het slachten

En dan is er natuurlijk ook de kwestie van het slachten. De discussie gaat vandaag vooral over hoe we het dier zo weinig mogelijk laten lijden. En in die discussie is er dus de kwestie van het verdoven vóór het slachten. Dat is een relatief recent debat, ook in België. Iedereen die op de boerenbuiten is opgegroeid, weet dat daar nog niet zo lang geleden overal zonder verdoving geslacht werd. Pas in 1986 kwam het tot de wet op het dierenwelzijn die een eind maakte aan dat onverdoofd slachten. Sindsdien is verdoving voor het slachten wettelijk verplicht. De wet maakte wel een uitzondering voor het slachten om religieuze en rituele gebruiken. Dan bleef onverdoofd slachten nog altijd toegelaten. 
Sindsdien flakkert de discussie om die uitzondering te schrappen regelmatig op. Bij de hele bevolking, ook in de joodse- en de moslimgemeenschap, wat Ben Weyts ook mag insinueren. Maar gewoonten, religieuze gebruiken en tradities veranderen en aanpassen aan de tijdsgeest, vereist een draagvlak in de betrokken gemeenschappen. En zo’n draagvlak creëren vraagt tijd.

Geen stigmatisering alsjeblief

Bij de vleesindustrie staan grote economische belangen op het spel die veel dierenleed veroorzaken. Maar over die economische belangen zwijgt het decreet van het Vlaams Parlement in alle talen. In plaats van zich te concentreren op het aanpakken van de wantoestanden in de industriële veehouderij en slachterijen, focust het op het onverdoofd slachten van schapen. Slechts een minieme fractie van de in totaal 319 miljoen elk jaar geslachte dieren wordt vandaag onverdoofd geslacht om religieuze redenen. Het decreet richt zich op praktijken die joden en moslims raken in hun religieuze beleving. En dit, terwijl zoveel andere vormen van dierenleed helemaal geen prioriteit krijgen. Dat wekt minstens de indruk dat het decreet andere zaken nastreeft dan de zorg voor dierenwelzijn, namelijk het stigmatiseren van joden en moslims. Dat vond ook Knack-redacteur Walter Pauli al in 2015, toen minister Weyts de tijdelijke slachtvloeren bij het Offerfeest verbood: “Dat sommige nieuwe verboden vooral moslims treffen is allicht geen toeval”. Dit decreet is niet onschuldig wanneer je het situeert in het hedendaags klimaat dat steeds meer racistische trekjes krijgt. Denk maar aan de commotie, met een aardig islamofoob tintje, over het absurde verhaal van de Luikse perensiroop, waarvoor de producent het aandurfde om een halalcertificaat aan te vragen (en ook heeft gekregen). Dit decreet verspreidt de boodschap dat joodse en moslim tradities niet thuishoren in ons land.

Decreet in strijd met Europese wetgeving

Het nieuwe decreet is niet conform de Europese regelgeving. De Europese richtlijn 93/119/EG en de Europese verordening 1099/2009 maken expliciet een uitzondering voor onverdoofd slachten in het kader van culturele en religieuze feesten. Dierenwelzijn kan en mag geen voorwendsel zijn om een hele gemeenschap te stigmatiseren. Het decreet geeft dus aan Vlamingen met een joodse of moslimovertuiging minder rechten dan elders in de Europese unie.

Zo goed als geen overleg

In maart 2017 was al duidelijk dat de joodse gemeenschap en de Moslimexecutieve het verbod op onverdoofd slachten afwijzen. Van een echte dialoog was er geen sprake geweest. Ook nadien bleef het gesprek met de vertegenwoordigers van beide gemeenschappen eenrichtingsverkeer. Zonder echte dialoog is een duurzame oplossing voor het onverdoofd slachten onmogelijk. Toch deden N-VA, CD&V, Open Vld, sp.a en Groen gewoon verder en stemden ze op 28 juni unaniem voor het decreet. Enkel sp.a-parlementslid Güler Turan onthield zich.

Voor echte dialoog en praktische oplossingen

De PVDA komt op voor de strikte naleving van de huidige wet op het dierenwelzijn. De enige uitzondering op verdoofd slachten is het onverdoofd slachten om religieuze redenen. In elk andere situatie moet verdoofd geslacht worden. In nog te veel slachthuizen worden vandaag nog steeds massaal dieren onverdoofd geslacht of vergast, ondanks de wetgeving. Dit vereist strenge en intensieve controles om de huidige wetgeving te doen naleven. Een wijziging van de wet op het dierenwelzijn, in de zin van het toevoegen van zware sancties bij inbreuken, is nodig om een eind te maken aan de herhaaldelijke wantoestanden in de vleesindustrie en paal en perk stellen aan de winsthonger van de aandeelhouders in de agro-industrie. Verder is er een globaler debat nodig over de overgang naar meer ecologische landbouwmethodes. De Europese richtlijnen staan vandaag nog steeds een uitzondering toe op verdoofd slachten om religieuze redenen. De uitzondering opheffen in België creëert discriminatie: mensen met een joodse of moslimovertuiging moeten in heel de Europese Unie kunnen genieten van dezelfde rechten. Over het onverdoofd slachten om religieuze reden moet een echte dialoog opgezet worden met de betrokken gemeenschappen. Geen eenrichtingsverkeer. Gewoonten, religieuze gebruiken en tradities veranderen en aanpassen aan de tijdsgeest en de technisch evolutie, vereist tijd en dialoog. Intussen decreten goedkeuren die de betrokken gemeenschappen stigmatiseren, is contraproductief, tegengesteld aan de dialoog en beoogt alleen de confrontatie. Bovendien lost het niets op. Het koosjer- en halalvlees zal gewoon uit het buitenland geïmporteerd worden en het enigste dat het decreet bereikt is de vernietiging van jobs in de agro-industrie tot gevolg.

 

Commentaar toevoegen

Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.

Reacties

je slaagt de bal compleet mis ! dit zijn discussies in de marge ! de grondoorzaak van alle leed ligt in de onderbouw van ons maatschappelijk en economisch systeem. en zolang daar niets fundamenteels aan veranderd, dan is al de rest niets meer dan pleisters op steeds meer etterende wonden, die stilletjesaan op uitbarsten staan. wie denkt ge dat het slachtoffer gaat worden van nog meer regulering, controles en sancties ivm dierenwelzijn ? DE PRODUCENT = de boer. terwijl die al meer dan overladen is met wat er al bestaat aan regels, beperkingen, sancties, werk, investeringen, moordende competitie, financiele zorgen, adminstratie, etc... ga eens een echt kijkje nemen bij de boer en ge zult snel weten waar het probleem ligt. praat met de boer en ge zult snel weten waar de oplossing ligt. of denkt ge dat de boer vragende partij is naar nog meer van alles ? integendeel, we zouden graag het allemaal wat MINDER doen, met wat meer tijd en zorg voor onszelf, ons gezin, onze dieren, het stukje aarde dat we beheren en al de rest om ons heen. maak van de boer een beheerder ipv een voedselproducent. melk de boer minder uit en dan zullen ook z'n koeien minder uitgemolken worden ! en denk SCHAALVERKLEINING ipv de schaalvergroting die langs alle kanten op ons wordt losgelaten. verwijder de strop rond de nek van de kleine boeren en herwaardeer het beroep van landbouwer als een essentieel onderdeel in het sociale weefsel... of denk ge dat het dierenleed zal opgelost geraken zonder fundamentele veranderingen in hoe we ons voedsel produceren en hoe dit is ingebed in een duurzaam maatschappelijk en economisch weefsel ? terwijl we maar happy verder shoppen in de supermarkten met een gerust geweten van wetten rond dierenwelzijn en voedsel veiligheid ? dat is net als de overheidsfinancien proberen gezond te maken zonder fraude en corruptie aan te pakken en te zorgen voor een eerlijke verdeling van de geproduceerde rijkdommen. of vrede proberen te bereiken met bommen te gooien in de naam van democratie. mijnen halve euro waard....
Ik denk dat er in het artikel een onderscheid moet gemaakt worden tussen wetgeving en naleving. dat bepaalde wetten niet worden nageleefd in de praktijk, lijkt me geen argument om nieuwe wetten (die bepaalde religies raken) tegen te gaan. Intussen is op Europees vlak al gelukkig een verbod op legbatterijen en de praktijk van 'kistkalveren'. Het zou goed zijn mocht er toch zonder uitzondering verdoofd worden, al zeker voor koeien en kalveren. Door de bloedvaten achteraan hun nek blijven ze bij rituele slachting (waarbij de hals wordt opengesneden) nog lang bij bewustzijn (40 tot 50 seconden) waarbij er veel kan misgaan. Ik heb een ochtend mee geobserveerd in een Antwerps slachthuis en raad het je niet aan om te gaan kijken (Koosjer slachting van 80 kalveren). Schapen blijven minder lang bij bewustzijn. 4-7 seconden indien de halssnede goed is uitgevoerd, dus misschien kan het offerfeest nog een uitzondering krijgen. De halssnede goed uitvoeren is natuurlijk een vereiste; Het is dus belangrijk dat de slachters voldoende kracht en vaardigheid hebben, wat naar mijn observatie niet het geval was. Van de 80 kalveren waren slechts 4 goed (Koosjer) geslacht. Sommigen hebben een minutenlange doodstrijd gehad. Het vlees van de slecht uitgevoerde slachtingen komt naar mijn weten in het gewone vleescircuit terecht. Toen ik stage liep bij het ministerie van Landbouw en Middenstand was er reeds overleg met een aantal islamitische en Joodse organisaties in 2003, onder minister Tavernier. Ik weet niet of er intussen nog overleg is geweest, maar het is toch al minstens 14 jaar geleden dat het onderwerp is aangehaald... Ik durf dus niet te zeggen dat er geen tijd is over gegaan om aan mentaliteitsverandering te werken, of dat het allemaal eenrichtingsverkeer was. Misschien wel onder het huidig beleid. Wantoestanden in slachthuizen werden toen geïnventariseerd (er werden controlelijsten opgestuurd door lokale dierenartsen) en dierenartsen verbonden aan het ministerie kwamen op controle. Als het systeem nog bestaat mogen de controles dus nog uitgebreid worden. Dat er steeds vlees van over de grens kan komen waar een dier minder goed behandeld is, lijkt me geen argument om zelf geen goede standaarden te hanteren.
Ik heb in Antwerpen ook nogal wat rituele joodse slachtingen meegemaakt. De joodse slachtingen waren (volgens de joodse opvattingen) correct uitgevoerd. Dat is niet het probleem. Na de slachting komt de veearts langs om het kadaver te keuren. Maar bij de joodse slachtingen komt er ook een rabijn keurder langs en die keurt volgens de joods religieuze wetten. Nogal wat kadavers die door de veearts goedgekeurd worden, worden afgekeurd door de rabijn keurder. Deze religieus geslachte dieren komen dus niet terecht bij de joodse slagers maar in het belgische circuit. Iedereen die vlees koopt uit een slachthuis waar ook joodse religieuze slagers werken heeft zonder twijfel reeds vlees gegeten geslacht door een joodse rituele slachter.
Beste Joris, Wat uw kritiek op de agro-industrie betreft, ben ik het grotendeels eens, ook al is de zogenaamde electro-'narcose' niet vanuit dierenwelzijn maar vanuit slachtefficiëntie ontwikkeld. Ook opmerken dat via gas ook bedwelmd wordt wat dus ook kan leiden tot verdoofd slachten. Uit onderzoek blijkt wel dat electro-narcose ook niet een ideale oplossing is omdat er door de spasmen die ze veroorzaakt schade aan het vlees kan komen, en trouwens dat er ook pijn en zeker stressgevolgen worden waargenomen met vrijgekomen stresshormonen die voor de consument misschien ook ongunstige gevolgen kan hebben. Wat dit laatste betreft moet ik denken aan de komische voorstelling van een beenhouwerij met verdoofd vlees, waar je kon kiezen tussen verschillende verdovingsmethodes, mooi voorgesteld met prenten van een met cannabis verdoofde geit met reggaehaarlint en een joint in de mond, of een varken volledig gemarineerd in alcohol, een koe met een heroïnespuit in de bil en ogen op half zeven, maar ook een geëlectrocuteerd schaap waarvan alle krulletjes in rechte pieken stonden en de ogen uitpuilden. De vraag is waar de dieren zelf voor zouden kiezen. Nu Michel Vandenbosch samen met Prins Laurent een stap verder gaan en niet enkel opkomen voor dierenwelzijn maar voor dierenrechten, moeten ze de dieren toch kunnen laten kiezen hoe ze willen geslacht worden. De dieren zullen wellicht kiezen om niet geslacht te worden. Misschien zullen de dieren als ze recht hebben op vrije godsdienstkeuze allemaal kiezen voor het hindoeïsme. Maar spijtig, geen erkende godsdienst. Misschien moeten Michel en Laurent daar maar eens actie moeten voor voeren. Of eerst een actie in de kringen van Laurent, namelijk laat hij en Michel een petitie-actie beginnen tegen de jacht, want als er nu een menselijke bezigheid is die geen respect heeft voor het dier, dan is het wel de jacht. Toen de mens overstapte van de fase van 'jagers en vissers' naar die van landbouwers, hadden ze al die kwalijke gebruiken kunnen achterlaten. Niet dus. Enkel wie echt opkomt tegen de jacht, kunnen we geloven als waarlijke verdedigers van dierenwelzijn. Anderzijds kunnen we hindoeïsme of liever boedhisme erkennen en respect hebben voor mensen die kiezen om te leven zonder de rechten van dieren te schaden. Wat hier aan de hand is, wordt te licht omschreven als: " Dit decreet is niet onschuldig wanneer je het situeert in het hedendaags klimaat dat steeds meer racistische trekjes krijgt. Denk maar aan de commotie, met een aardig islamofoob tintje,..." Het klimaat vertoont al sinds de jaren tachtig van vorige eeuw zware racistische trekken, en wat er nu aan de hand is, is dat N-VA meer en meer het 70 punten programma van VB uitvoert, wellicht straffer dan ze het zelf wilden. We moeten een stevige halt toeroepen tot het racisme en waar dit opduikt ook duiden. Het slachtverbod voor ritueel slachten is racistisch, punt uit, ook al wordt het verbloemd als een verbod op onverdoofd slachten. We kunnen hier nog uitweiden over hoe pijnlijk een messnede kan zijn en of directe stopzetting van zuurstof naar de hersenen niet minder pijn en stress oplevert dan electrocutie. Belangrijk in het omgaan met dieren is dat je ze respectvol en met de minst mogelijke pijn behandelt, en bepaalde grenzen mogen inderdaad niet overschreden worden. Laat ons zeggen dat we diervriendelijk willen zijn, maar een dier slachten staat ietwat tegenover vriendelijkheid, tenzij het dier uitzichtloos met zware pijn aan het lijden is. Het nieuwe decreet zoekt de confrontatie met bepaalde gemeenschappen, misschien enkel met één bepaalde. Het onderscheid tussen kleiner vee zoals schapen en groter zoals runderen, kan hierop wijzen. We mogen echt niet de ogen sluiten dat het hier om racisme gaat, en dat we zolang dit niet uitgesloten wordt, er niet aan mogen toegeven. Het is ons niet te doen om op de barricades te staan voor welke religie dan ook, maar wel om minderheden die gesegmenteerd werden, niet verder te laten stigmatiseren. Discriminatie die daardoor gemakkelijker kan plaatsvinden, is enkel in het belang van de machthebbers van het systeem. De verdeeldheid die er bestaat binnen de autochtone bevolking over dit onderwerp, mag ons niet doen inbinden op de verdediging van de mensenrechten, want wie dat doet komt zich na een tijdje zelf tegen als principeloos. En dat willen we nu net niet zijn. Toch?
Het zou prachtig zijn om op deze wereld te leven als we evenveel aandacht zouden besteden aan het mensenwelzijn! Soms krijg ik de indruk dat de dieren beter verdedigd en behandeld worden dan vele van onze medemensen. 14-18 en vele andere oorlogen waren ook slachtpartijen zonder verdoving. Om de dieren en onze medemensen te kunnen respecteren zal eerst het beest in ons, gevoed door hebzucht en religieuze onzin , getemd moeten worden.
Ik ben helemaal niet akkoord met het onverdoofd slachten om religieuze redenen. Vooreerst, ik heb respect voor elke godsdienst, hindoeïsme, jodendom, moslims, christenen en ook voor levensbeschouwingen als het boedhisme en deze van het humanistisch verbond, ..... Maar onverdoofd slachten kan niet en er kunnen daarop geen uitzonderingen zijn, en zeker niet om religieuze redenen. Elektronarcose is een verdovingstechniek die het leed voor dieren zeer sterk beperkt en aanvaard wordt door de moslims in meerdere islamitische landen. De moslimlanden Indonesië, Maleisië, de Verenigde Arabische Emiraten en Jordanië aanvaarden de import en de consumptie van het vlees van op deze wijze verdoofde dieren. In Marokko zijn er ook slachthuizen waar onder verdoving wordt geslacht. In Zweden, Noorwegen, Zwitserland, Denemarken, Slovenië en IJsland is het enkel nog toegelaten om dieren te slachten met verdoving. Nieuw-Zeeland is dan weer de grootste exporteur ter wereld van halal vlees, dat afkomstig is van verdoofd geslachte dieren. Tenslotte, 50 %van de Belgische moslims staat positief of neutraal tegenover het verdoven van dieren voor het slachten. Voor moslims die willen dat hun schaap onverdoofd geslacht wordt tijdens het offerfeest is er steeds de mogelijkheid om aan hun plicht te voldoen door geen schaap te slachten en dit te vervangen door een financiële bijdrage, Wallonië verplicht elektronarcose voor schapen én runderen vanaf 1 september 2019. Dit is positief. Het is dan ook onbegrijpelijk dat de PTB zie onthield bij de stemming. Spijtig dat Vlaanderen dit voorbeeld niet volgt. Het decreet op onverdoofd slachten in Vlaanderen is enkel geldig voor kleinere hoefdieren als schapen. Het treft dus wel de moslims maar niet de joden. Zogezegd omdat de elektronarcose techniek nog niet niet op punt staat voor zwaardere runderen zoals de belgische. Volgens mij omdat de Israëlische lobby bij minister Weyts zwaarder woog dan deze van de moslims. Opvolgen en zien wat de toekomst brengt. Volgt men Wallonië of niet. Ik wil er ten slotte nog even op wijzen dat er in België een scheiding is van kerk en staat en dat is een zeer belangrijke verworvenheid die we moeten verdedigen. Ik ben er ook voorstander van dat geen enkele godsdienstige en wereldbeschouwelijke organisatie subsidies krijgt van de staat of de gemeenschap. Ook ga ik akkoord met vorige opmerkingen dat de boeren steeds de dupe zijn en dat ook het kweken en slachten van andere diersoorten voor verbetering vatbaar zijn, maar dit staat los van de discussie over onverdoofd slachten om religieuze redenen.