Foto Epictura

Corruptie in de politiek: misschien toch meer dan een kwestie van enkele rotte appelen?

auteur: 

Damien Robert

auteur: 

Dirk De Block

David Pestieau

Begin 2017 brak de zaak-Publifin los. Daarna kregen we Publilec en Brackegate in Vlaanderen. Nog later kwam daar ook nog Samusocial bij. En op de achtergrond speelde de hele tijd Kazachgate. “Geestelijk gestoorden”, “mensen die hun principes al lang zijn vergeten”, “corrupte figuren”, “het zijn verschillende zaken die los staan van elkaar”, zo werd ons verzekerd door Bart De Wever, Gwendolyn Rutten, Elio Di Rupo, Olivier Chastel en anderen. Is corruptie echt iets uitzonderlijks in ons systeem? Is belangenvermenging niet meer dan een slippertje? Of gaat het over iets dat eigen is aan dit systeem, waardoor dit net kan functioneren? Een terugblik op de Publifin-, Samusocial- en andere Kazachgates.

 

Inhoud

 

Download het dossier in pdf

 

19 december 2016, Antwerpen. Meer dan duizend mensen wonen de boekvoorstelling bij van “Graailand, het leven boven onze stand” van Peter Mertens. De buitensporige lonen van onze politici, de banden tussen de zakenwereld en de politiek in Europa en in België, de corruptie … al deze thema’s komen in zijn boek aan bod. Met meer dan 12.000 verkochte exemplaren is dat intussen een bestseller geworden. De corruptie met de zaak van de Optima Bank, het gesjoemel in de betonsector met de Land Invest Group, de banden tussen multinationals en Europese commissarissen als Karel De Gucht en José Manuel Barroso: de hallucinante verhalen van de wereld van het geld en de politiek doet menig lezer steigeren. Maar nog onwaarschijnlijker is dat het feuilleton van Graailand onmiddellijk een verlengstuk krijgt op tv: elke avond opnieuw in het journaal krijgen we de ene onverkwikkelijke affaire na de andere. Soms krijgt de serie een Luiks accent (Publifin), soms een Gents (Publilec en Bracke-gate), dan weer een Brussels (Samusocial). Vaak raken we verdwaald in de verschillende wendingen van deze soap, vooral omdat we regelmatig te horen krijgen dat het niet altijd dezelfde serie is … En toch.

Stéphane Moreau, CEO van Nethys, ex-PS, ex-burgemeester van Ans ...

Publifin: wijdvertakte, goed geoliede corruptie

Laten we beginnen bij Publifin en zijn vele bestuurders die in allerlei sectorcomités betaald worden om … niets te doen. Publifin is een Luikse intercommunale maar in feite zit daarachter Nethys en zelfs de hele energiesector.

Het begint allemaal eind jaren 90, begin jaren 2000. Er waait een liberale wind over de hele wereld. En die waait ook in de elektriciteitssector, ook in België. In plaats van de openbare elektriciteitssector te promoten en een dam op te werpen tegen die forse liberale wind die de sector van de elektriciteitsproductie bedreigt, plooit de paarsgroene federale regering (van liberalen, socialisten en groenen) voor de dictaten van de Europese Unie en keurt ze de wet op de liberalisering van de elektriciteitsmarkt goed. Zonder een spier te vertrekken. Als Europa en de markt hebben gesproken, moet je je daarbij neerleggen. En zo werden met één tik van het toverstokje een strategische sector en al zijn openbare bedrijven teruggedreven in een zee vol haaien. Ze rechtvaardigen die economische hold-up door te beloven dat de prijzen zullen dalen als gevolg van de concurrentie. Wat later een slechte grap blijkt voor de consument.

De inzet is de regels vast te leggen voor de distributie (en gedeeltelijk ook voor de productie en het transport) van gas en elektriciteit. In de Luikse regio is de openbare maatschappij voor elektriciteitsproductie, de SPE (société publique de production d’électricité), op dat moment volledig in handen van de Luikse gemeenten en enkele Vlaamse gemeenten. Dit monopolie wil men doorbreken. Het is een potentiële markt van om en bij de een miljoen verbruikers, een goudmijn voor wie hier de hand op weet te leggen. Want voortaan mag de elektriciteit die in België wordt verbruikt, uit om het even welk land worden geïmporteerd en door om het even welk bedrijf geproduceerd. Ook door een buitenlands bedrijf dat zich in ons land heeft gevestigd. Een multinational bijvoorbeeld.

En dat is wat er gebeurt. In 2001 neemt de Franse reus EDF 10% van het kapitaal van de SPE over en dat aandeel zal in de loop der jaren nog toenemen. Vandaag is nog amper 30% van het kapitaal in handen van publieke aandeelhouders. Resultaat? Je moet je in deze jungle volledig onderwerpen aan de wet van de winst. Aan de wet van de jungle. En in deze jungle wint wie het goedkoopste verkoopt en wie het meeste winst maakt. Op de rug van de werknemers. Op de rug van de consumenten. En op de rug van de planeet. Gevolg? Terwijl in België schaarste dreigt, worden de STEG-centrales (stoom- en gascentrales met nochtans moderne installaties) van Seraing en Angleur gesloten, vermits EDF Luminus door de liberalisering goedkopere elektriciteit in België kan importeren. Ook al is die meer vervuilend. De liberalisering is niet enkel van toepassing op de producenten maar ook op de leveranciers. Van elektriciteit. Maar ook van gas. En dat voor het hele Waalse gewest, met - opnieuw - het akkoord van alle traditionele partijen. In 2007 wordt de markt van de toelevering en de distributie van elektriciteit “vrij” gemaakt. Voortaan wordt de economie zodanig vrij, de wereld wordt zodanig mooi, de hemel is zodanig stralend, dat u gewoon geen keuze hebt. U zult meer betalen.

Omkopen om onze energie te veranderen in een goudmijn

Blijft nog het transport van elektriciteit en gas. Ook dit netwerk ontdoet zich van openbare controle. Stel je voor dat de hoofdader van je lichaam wordt gecontroleerd door een ander individu! Dat is precies wat gebeurt met onze economie. Zelfs onze hoogspanningsleidingen, die toch van essentieel belang zijn voor de werking van onze economie, zijn niet meer publiek. De maatschappij die dit netwerk van elektriciteitstransport beheert, Elia, wordt wel gecontroleerd door intercommunales, maar slechts voor een gedeelte: 41% van het kapitaal van de maatschappij komt van een investeringsfonds. En een van de rijkste mannen van België, de Antwerpenaar Fernand Huts, heeft 5% van het netwerk in handen. Fluxys, dat het strategische transport van gas beheert, is dan weer een beursgenoteerd bedrijf … Om deze vitale ader te beheren stellen de traditionele politieke partijen meer vertrouwen in de beurs dan in de collectieve wijsheid en het publiek belang.

Voortaan hebben wij geen enkele controle meer op de productie, het transport of de distributie van gas en elektriciteit

Conclusie? Voortaan hebben wij geen enkele controle meer op de productie, het transport of de distributie van gas en elektriciteit. Zelfs Resa, de firma die zich bezighoudt met de distributie in de Luikse regio en die integraal wordt
gefinancierd met overheidsgeld, wordt een naamloze vennootschap en ontsnapt aan overheidscontrole: de facturen van de burgers in de provincie Luik blijven intussen stijgen en de torenhoge winsten, die deze maatschappij op hun rug realiseert, vullen niet meer de kassa’s van de gemeenten, maar die van de eigenaar van Resa: Nethys, privaatrechtelijke onderneming.

Rechtstreekse corruptie bij Publifin?

Er is een rechtstreekse link met Publifin. Publifin bezit 100% van de aandelen van Nethys. Nethys 100% van de aandelen van Resa, de naamloze vennootschap die in Luik de energiefacturen int en die de distributie beheert van zowel elektriciteit als gas. Nethys is ook aandeelhouder van Publilec dat voor 65% aandeelhouder is van Publipart. En Publipart (waarin zowel Luikse politici, maar ook Gentse politici zitting hebben) vertegenwoordigt de aandelen van de vroegere SPE in EDF Luminus.

En het is hier dat de corruptie om het hoekje komt kijken. Want deze hold-up is doorgevoerd zonder dat politici daarover struikelen. Erger nog, alle politieke partijen hebben die mee georganiseerd, gepland, bediscuteerd. Goedgekeurd met eenparigheid van stemmen ... De prijs voor dit zwijgen, daar mag toch wel iets tegenover staan?

Door zoveel geld te krijgen, verliest de politieke wereld elke voeling met de reële wereld van de bevolking

In de Publifinaffaire hebben de beheerders uit de politieke wereld enorme geldsommen ontvangen. In totaal zijn er 33 beheerders bij Publifin. De voorzitter van de raad van bestuur krijgt een bruto jaarloon van 38.500 euro. De vicevoorzitters elk 30.800 euro. Om het evenwicht te bewaren tussen PS, cdH en MR hebben de vrienden afgesproken dat er twee vicevoorzitters zijn. Deze drie bestuurders zitten in het uitvoerend bureau, waarin ook nog vijf andere beheerders zitten. Bovendien had Publifin verschillende sectorcomités in het leven geroepen waarin andere bestuurders telkens 22.400 euro per jaar ontvingen zonder dat ze aan de vergaderingen hoefden deel te nemen (er waren er tien). De voorzitter van een sectorcomité kreeg 38.000 euro per jaar. Door dit systeem kunnen zo goed als alle beheerders ervan profiteren, op kosten van een openbare maatschappij en dus op de rug van de belastingbetaler. Dat die door niemand nog wordt verdedigd, verbaast dus niet. Bij Nethys zijn de bedragen dubbel zo groot. En in meerdere filialen van Nethys of van Publifin, zoals bij Publipart, gaan de lonen van de politieke mandatarissen alle begrip te boven …

De berekening is eenvoudig te maken. Met zulke lonen verliest de politieke wereld elk contact met de realiteit op het terrein en schuift ze op naar de hogere sferen. Temeer daar deze bedragen telkens bovenop andere bedragen komen die voortvloeien uit politieke functies van rechtstreekse mandaten. Deze beheerders zijn ook volksvertegenwoordiger, burgemeester, schepen of gemeenteraadslid. En heel dikwijls cumuleren ze meerdere afgeleide mandaten, want ze zitten in verschillende intercommunales.

Met Nethys kan de zakenwereld rechtstreeks het overheidsgeld beheren

Deze corruptie is algemeen. Bijvoorbeeld, een schepen van een gemeente met 50.000 inwoners verdient 76.000 euro per jaar. Stel dat hij ook “gewoon” lid is van een sectorcomité bij Publifin. Dan krijgt hij daarbovenop 20.600 euro. En als deze schepen ook voorzitter is van de raad van bestuur van een openbare huisvestingsmaatschappij, dan verdient hij nog eens 21.000 euro meer. Als “gewoon” lid van het directiecomité van een andere intercommunale, krijgt hij nog 20.000 euro per maand. Of een totaal dat flirt met een goeie 10.000 euro bruto per maand. En dan hebben we het niet eens over voordelen als belastingverminderingen en andere fiscale voordelen die rechtstreeks verband houden met zijn functies.
Niet te verbazen dat zo’n politicus geen enkele vraag meer stelt en geen enkel verzet meer aantekent tegen de privatisering van openbaar goed. Niet te verbazen dat hij zwijgt over de verhoging van de factuur voor de mensen. Niet te verbazen dat hij niet mort over de onderfinanciering van de sociale huisvesting. Niet te verbazen dat hij dan zegt dat er hoe dan ook geen alternatief bestaat voor de liberalisering. In zekere zin wordt hij precies daarvoor betaald. Want hoe kunnen deze politici zich nog inleven in de problemen van de bevolking? Hoe kan een eenvoudige schepen die om en bij de 10.000 euro per maand verdient en die gewoon is duizenden euro’s te krijgen zonder daarvoor te moeten werken, de bevolking nog
ernstig verdedigen? De legale corruptie doet haar werk bijzonder goed. Ze dikt de portefeuille van de politicus maar muilkorft zijn stem.

Als de beurs en de politiek samenheulen

Corruptie is wel niet de enige manier die ervoor zorgt dat een deel van de politieke wereld zich ten dienste stelt van multinationals als EDF. Als deze twee werelden bij elkaar komen om gezamenlijk met overheidsgeld gekapitaliseerde bedrijven te besturen, ziet nog een andere illusie van het liberalisme en het kapitalisme het daglicht: die van de zogeheten onafhankelijkheid tussen de politieke en de economische wereld.

De intercommunale Publifin liet de sleutels voor het echte beheer in handen van Nethys, een privébedrijf. Door die structuur kan de economische wereld het overheidsgeld rechtstreeks beheren. Ze kan haar standpunten opleggen samen met een heel beperkt kringetje van decision-makers dat aan elke democratische controle ontsnapt.

Sommigen willen Nethys zelfs op de beurs brengen

Al jaren is de rechterhand van Nethys-topman Stéphane Moreau niemand anders dan Pol Heyse die vroeger nauw samenwerkte met miljardair Albert Frère. Pol Heyse leidt rechtstreeks Resa. In de raad van bestuur van Nethys vonden we tot begin 2017 drie miljonairs terug die goed gekend waren in het Luikse kapitalistische wereldje. Sinds 2014 verrijkte de raad van bestuur van Nethys (en het woord is hier wel op zijn plaats) zich met volgende figuren: Pierre Meyers (die er zijn eigen financiële holding, Auris, vertegenwoordigt); Philippe Delaunois (voor zijn bedrijf DGO) en Diego Aquilina (voor zijn bedrijf ABNM Consulting Service).
Pierre Meyers is een van de twee hoofdaandeelhouders van multinational CMI die onder meer pantserkoepels fabriceert voor tanks voor Saoedi-Arabië. Zijn persoonlijk fortuin wordt geschat op meer dan 66 miljoen euro. Philippe Delaunois is de vroegere afgevaardigd bestuurder van Cockerill Sambre. Maar hij is ook de vroegere patroon van Mediabel, het bedrijf dat de krantengroep Vers l’Avenir controleerde, waar Publifin de nieuwe aandeelhouder van is. Idem voor Integrale, waarvan mijnheer Delaunois bestuurder was voor het werd overgekocht door Publifin. Mijnheer Aquilino ten slotte was de directeur van diezelfde verzekeringsmaatschappij voor de overname door de Luikse intercommunale. Dat was begin 2017, maar sindsdien heeft de Luikse kapitalistische wereld nog meer aan invloed gewonnen in Nethys. Pierre Meyers is gewoon voorzitter geworden van de raad van bestuur en bij hem heeft zich ook nog François Fornieri gevoegd die bestuurder is geworden. Fornieri bezit het bedrijf Mithra, voor een deel gefinancierd met overheidsgeld en sinds kort op de beurs genoteerd. Met Pierre Meyers behoort hij tot de tien rijksten van de provincie Luik.

Deze structuur is dus vooral om een bedrijf met overheidsgeld onderhands te leiden voor privébelangen, maar het is ook een rechtstreeks gevolg van de markt die zich in zijn winststreven steeds agressiever opstelt. Omdat de markt namelijk is geliberaliseerd, heerst hier de concurrentie. En in deze concurrentiële wereld kunnen de overheidsbedrijven (die gefinancierd worden met overheidsgeld) niet overleven tenzij ze worden beheerd en geleid als multinationals. Ofwel aanvaarden ze de regels van deze multinationals, ofwel worden ze opgegeten. Voor zover dit nog nodig mocht zijn, moeten we eraan herinneren dat de traditionele partijen deze alliantie tussen de politieke en de kapitalistische wereld binnen de structuren van Nethys hebben georganiseerd.

De volgende stap? Dat zou de intrede van de maatschappij op de beurs kunnen worden. Sommigen hebben het er nu al over. Bijvoorbeeld (oud) Waals minister van Economie Jean-Claude Marcourt.

Het duo dat de Brusselse daklozenorganisatie Samusocial beheerde: Pascal Peraïta (PS, ex-directrice van de vzw) en Yvan Mayeur (PS, ex-burgemeester van Brussel). (Foto Belga)

Achter Samusocial en de Brusselse Keukens: het ondoorzichtige systeem van de vzw’s van de stad Brussel

Er is het Samusocial-schandaal in Brussel waarin PS’er Mayeur verwikkeld is en er is dat van de Brusselse Keukens met de liberaal Pourtois. Deze schandalen brachten een massa vzw’s aan het licht. We graven wat dieper, om te begrijpen hoe het komt dat in Brussel-Stad via tweehonderd vzw’s honderden betaalde mandaten werden gecreëerd. Sommige van die vzw’s beheren ziekenhuisgebouwen en sociale woningen, de vroegmarkt (MaBru), de Brusselse Keukens (die maaltijden leveren), of nog Brussels Expo, dat de site beheert van het Tentoonstellingspark op de Heizelvlakte, dat dan weer het gigantische vastgoedproject Neo beheert.

Samusocial slaat alles: politici die zich verrijken op de kap van daklozen. Dieper kan je niet vallen als socialistisch politicus, tenzij misschien het Leger des Heils overvallen. Hoewel Mayeur en Peraïta het bijzonder bruin bakken, zijn ze geen uitzondering. De politici van Brussel-Stad sprokkelen samen één miljoen euro aan zitpenningen bijeen voor de bijna 400 betaalde mandaten in de meer dan 200 vzw’s en instellingen die onder Brussel-Stad vallen.

Een heel systeem

Dit is een systeem. Waar komen die 200 vzw’s vandaan? Het blijkt een combinatie te zijn van verschillende factoren:

Ten eerste, het stadsbestuur van Brussel-Stad kan een deel van zijn openbare opdrachten “uitbesteden” aan een vzw en het voor de oppositie zo moeilijker maken om zijn beleid te controleren. Een gemeentelijke overheid is verplicht te antwoorden op vragen van gemeenteraadsleden, die inzagerecht hebben in alle administratieve documenten, zoals boekhoudingen enz. Maar die transparantie moet een vzw niet garanderen. Tot voor kort werden oppositieleden door de meerderheid van MR, PS, sp.a en Open Vld netjes uit de algemene vergaderingen gehouden van op zijn minst een deel van die vzw’s.

Het verbaast niet dat achter de vzw’s andere schandalen schuilgaan, zoals die van de lopende vastgoedprojecten in Brussel

Ten tweede, voor sommige subsidies van het Brussels Gewest of andere overheden hebben alle partijen het zo geregeld dat die alleen kunnen gegeven worden aan vzw’s. Gemeenten worden hierbij expliciet uitgesloten. Maar een gemeente die de ambitie heeft om bijvoorbeeld een ambitieus jeugdbeleid op te zetten, met jeugdhuizen, kan daar geen gebruik van maken, tenzij ze … een vzw opricht.

Ten derde, een vzw oprichten voor een openbare opdracht is in feite een vorm van privatiseren. De werknemers zijn geen ambtenaren. En dus moeten de striktere selectieprocedures niet gerespecteerd worden. Je kan gemakkelijker aanwerven wie je wil. Dit zet ook de deur wijd open voor vriendjespolitiek, en het voortrekken van zoons, dochters en naaste familieleden. En je ontslaat ook gemakkelijker. De overheid verkiest ook tweehonderd kleinere structuren zonder vakbond of met een heel kleine syndicale vertegenwoordiging, dan grote en sterke ambtenarenbonden.

Foto Solidair, Salim Hellalet

Ten vierde, een vzw heeft ook het voordeel dat je de mandaten kan vermenigvuldigen, met bijhorende zitpenningen. Deze vergoedingen maken “trouwe” gemeenteraadsleden. Het is een publiek geheim dat in veel van die vzw’s maar een kleine fractie van die politieke bestuurders de dossiers echt voorbereidt. De rest wordt gebrieft en krijgt stemadvies, tien minuten voor de vergadering begint. Die vzw’s kunnen dan gebruikt worden voor aankopen of contracten bij privébedrijven.

Een vzw oprichten voor een overheidsopdracht is in feite een vorm van privatisering

Ten slotte trekt dit de politici in een “beheerslogica”. De vzw heeft een budget. En daarbinnen moeten “keuzes gemaakt worden”. Politici van alle partijen worden gevraagd “hun verantwoordelijkheid op te nemen” en te snoeien waar nodig. Politici worden zo spontaan geconditioneerd om tegen personeelseisen in te gaan, enzovoorts. Raden van beheer van vzw’s zijn collegiale organen: beslissingen worden bij consensus genomen. Er is grote druk om die consensus te respecteren. En het is al helemaal onkies voor een kritisch politicus om zijn kritiek naar buiten te brengen. Beledigingen als “nestbevuiler”, “deloyaal” zullen zijn of haar deel zijn. Daarom hoe het echt niet te verbazen dat achter die vzw’s andere schandalen schuilgaan, vooral bij de vzw Brussels Expo, belast met het gigantische vastgoedproject Neo op de Heizelvlakte, met een mega koopcentrum en daarnaast de controversiële bouw van het nieuwe stadion van Brussel een paar honderd meter daarvandaan. Achter die projecten zitten reuzen uit de bouw als CFE/Besix en de sterke mannen van Brussel-Stad als Philippe Close (PS) en Alain Courtois (MR).

Vandaag is geweten dat het kabinet-Reynders (Reynders is een goede vriend van Armand De Decker) de goedkeuring van de afkoopwet heeft geforceerd in het belang van mensen als miljardair Patokh Chodiev.

Kazachgate, geraffineerde corruptie en belangenvermenging

De grote corruptie, waar het grote geld in omgaat, is te vinden op het raakvlak van private en publieke sector. Ex-Senaatsvoorzitter Armand De Decker verdiende op zijn eentje even veel via Kazachgate als die 400 betaalde mandaten samen van de Brusselse vzw’s. En de flagrante belangenvermenging kan ook grote gevolgen hebben voor het beleid van onze staat. Zo was Kamervoorzitter Siegfried Bracke adviseur bij Telenet. Terwijl vertegenwoordigers van multinationals gewoon in ministeriële kabinetten zitten.

Verschillende mechanismen tonen de greep van de zakenwereld op onze regeringen.

Wie een appel steelt wordt veroordeeld, wie miljarden steelt mag op de koffie bij de procureur-generaal

Er is om te beginnen de rechtstreekse invloed op het uitvaardigen van wetten die de rijksten ten goede komen. Bij de goedkeuring van de wet op de verruimde minnelijke schikking in strafzaken – de afkoopwet - zijn er ernstige aanwijzingen dat een combinatie van geraffineerde corruptie, beïnvloeding en belangenvermenging de goedkeuring heeft mogelijk gemaakt in 2011. Grote fraudeurs gebruiken deze wet om hun straf af te kopen. Geen proces, geen veroordeling en geen strafblad. Ze ontkomen daaraan door een klein deel te betalen van wat ze normaal zouden moeten betalen als belastingachterstal en boetes. Het resultaat is dat wie een appel steelt in een winkel veroordeeld wordt, terwijl wie miljarden steelt, op de koffie mag bij de procureur-generaal om onder “fatsoenlijke” mensen te bediscussiëren hoeveel hij ‘moet’ betalen om een strafblad te vermijden. Enkele voorbeelden: Dominiek De Clerck, Massive, AXA in het proces Sabena, Omega Diamond, de superrijke Didier Dewitte, de familie De Wilde, Bois Sauvage en … miljardair Patokh Chodiev, de man die senator Armand De Decker als advocaat had. De onderzoekscommissie over Kazachgate bracht de cruciale rol aan het licht van de liberale senator (en ex-Senaatsvoorzitter) Armand De Decker bij de goedkeuring van de wet. Vooral nadat bekend geraakte dat hij als advocaat een astronomisch bedrag van 700.000 euro, mogelijk veel meer, uitbetaald kreeg.

Vandaag is geweten dat het kabinet-Reynders (Reynders is een goede vriend van Armand De Decker) de goedkeuring van de afkoopwet heeft geforceerd in het belang van mensen als Chodiev (zie artikel Kazachgate: “Als Reynders toch trnasparant wile werken, waar wacht hij dan nog op?”). Maar de wet zelf werd voorbereid en in de juiste vorm gegoten door het advocatenkantoor Eubelius, gesticht door een zekere Koen Geens (vandaag minister van Justitie voor CD&V). Eubelius werkt vooral voor superrijke klanten, onder wie een groep grote fortuinen waarvan je overigens de namen ook terugvindt in de dossiers over belastingontwijking.

Miljardair Patokh Chodiev, om wie het allemaal draait in Kazachgate.

Bij de voorbereiding van de afkoopwet speelde ook de diamantlobby een cruciale rol. En hierin was huidig minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) dan weer een belangrijke speler. In oktober 2010 organiseerde hij samen met CD&V-fractieleider Servais Verherstraeten een ontmoeting tussen diamantairs en parlementsleden van PS, sp.a en cdH. Hun plan: tijdens de regering van lopende zaken de afkoopwet en de beperking op inbeslagnames erdoor krijgen. Ter herinnering: Jambon was toen nog parlementslid en voorzitter van de Diamantclub, een drukkingsgroep van parlementsleden in het parlement zelf.

De manier waarop deze wet tot stand kwam, wordt ook gevolgd bij veel andere wetten zoals de wet op de notionele interesten en de excess profit rulings.

Barroso stond rechtstreeks onder invloed van Goldman Sachs, toen de Europese Commissie onderzoek deed naar de rol van de banken in de crisis van 2008

En dan is er de openlijke belangenvermenging. Zoals de Brackegate, die aan het licht bracht dat de Kamervoorzitter minstens 12.000 euro ontving als adviseur van Telenet. Maar Telenet zit voor tv en internet in een duopolie met het overheidsbedrijf Proximus. Het probleem is natuurlijk dat die mandaten rechtstreeks invloed hebben op de beleidsbeslissingen.

Op Europees niveau stond Barroso, de voorzitter van de Europese Commissie, onder de directe invloed van de bank Goldman Sachs op het ogenblik dat de Commissie zich boog over de rol van de banken na de crisis van 2008. Ten slotte is er de directe betrokkenheid van multinationals bij beslissingen. Er is het geval van het kabinet van energieminister Marghem met ex-verantwoordelijken van Electrabel of dat van Van Overveldt (N-VA) waarbij de kabinetschef bedrijfsjurist werd ten voordele van multinationals. Maar het meest duidelijk geval is dat van Alexia Bertrand, dochter van miljardair Luc Bertrand, zelf bestuurder van Ackermans & van Haaren (AvH), een van de belangrijkste industriële investeringsholdings van België, en … kabinetschef van vicepremier Reynders. Je kan toch niet anders dan vragen hebben als je verneemt wie de begunstigden zijn van de akkoorden over fiscale regelingen met andere landen. Het akkoord tussen België en de Seychellen, een notoir belastingparadijs, bijvoorbeeld. Dit akkoord werd in 2015 goedgekeurd in de Kamer. Een van de begunstigden is niemand minder dan een filiaal van het baggerbedrijf DEME, dat vanuit de Seychellen opereert. DEME is voor 100% eigendom van de holding Ackermans & van Haaren (AvH). Is het normaal dat Alexia Bertrand in 2013 onder meer de hervorming van de banken onderhandelde … terwijl AvH actief is in de “private banking” zoals met haar Bank van Breda? En de lijst is lang.

Al die affaires brachten de directe corruptie, zowel legaal als illegaal, aan het licht. Maar ook de natuurlijke corruptie, die het resultaat is van het gezamenlijke belang van de multinationals, de banken en de miljardairs en de politieke kaste die afgesneden is van het volk.

Het fortuin van miljardair Albert Frère (links op de foto) is even groot als dat van de 2,2 miljoen armste Belgen.

Hoe strijden tegen corruptie en belangenvermenging?        

Over de democratische republiek schrijft Engels in “De oorsprong van het gezin, van de particuliere eigendom en van de staat” p.176 (1884): “Hier oefent de rijkdom zijn macht indirect, maar des te zekerder uit. Enerzijds in de vorm van rechtstreekse corruptie van de ambtenaren, anderzijds in de vorm van een verbond tussen de regering en de beurs.” Onze reis doorheen Publifin, Kazachgate en Brackegate toont ons hoe brandende actueel deze uitspraak is.

Onder het kapitalisme is gelijkheid van rechten een mythe. Nooit eerder was geld zo’n sterke indicator van de macht die een minderheid uitoefent op de rest van de samenleving. In België zijn er meer en meer miljonairs, ondanks de crisis. Er zijn er meer dan 100.000 in het hele land. Het fortuin van miljardair Albert Frère is even groot als dat van de 2,2 miljoen armste Belgen. Kapitalisme is tegengesteld aan gelijke rechten. Nochtans hult het economisch systeem waarin we leven zich in de waarden van de democratie. Hoe is dat mogelijk?

Waartoe dient corruptie?

Als we de werking van ons economische en politieke systeem bloot leggen, stellen we vast dat dagelijks beslissingen worden genomen die leiden tot de verrijking van enkelen en de verarming van velen. Die beslissingen worden genomen door verkozen politici. Zij stemmen voor de uitsluiting van werklozen, voor werken tot 67 jaar, voor het leegmaken van de kassen van de sociale zekerheid en een verlaging van de werkgeversbijdrage aan de sociale zekerheid, voor de fiscale cadeaus voor multinationals, voor het uitgeven van miljarden aan de aankoop van oorlogsvliegtuigen, voor de privatisering van de openbare diensten …

Die beslissingen worden met grote meerderheid genomen. Dat maakt trouwens dat ze zo sterk zijn. Want ondanks die bijna volledige unanimiteit lijken ze het resultaat van extreme diversiteit … Inderdaad, om te kunnen functioneren hebben zij die vandaag de cruciale beslissingen controleren – de miljardairs, de banken, de multinationals - politiek personeel nodig dat de maatregelen zonder morren toepast zonder ze radicaal te betwisten, terwijl ze tegelijk de bevolking in al haar diversiteit vertegenwoordigen. Op die manier hebben ze democratische legitimiteit.

Een motor kan niet draaien zonder olie. Het kapitalisme kan niet werken zonder corruptie

Onder het kapitalisme bestaan veel vormen van corruptie, soms zelfs onzichtbare, hebben we vastgesteld. Er zijn duizenden banden die de wereld van de beurs binden aan de wereld van de politiek. Hoe sterker de banden, hoe meer een groot deel van de politieke wereld ten dienste staat van de kapitalistische economie. Hoe onzichtbaarder de banden zijn, hoe minder die bijna-unanimiteit in het oog springt.

Corruptie is nuttig voor het systeem want hoe corrupter de politici zijn (op alle mogelijke manieren) door de macht van het geld, hoe sterker ze zullen verbonden zijn door dezelfde belangen (die van het geld), om het neoliberale systeem te verdedigen. Hoe meer corruptie, hoe meer de politici gebonden zijn en gestuwd worden naar de principes en de grondslagen van het kapitalistisch systeem. Een motor kan niet draaien zonder olie. Het kapitalisme kan niet werken zonder corruptie. Zonder olie loopt de motor vast. In een kapitalisme zonder corruptie neemt het protest toe. Corruptie is dus een plaag van het kapitalisme. Hoe sterker de concurrentie, hoe heviger de macht van het kapitaal zich vestigt, hoe meer de politieke wereld ten dienste staat van enkele kapitaalbezitters en hoe meer die nood hebben aan trouwe dienaars die bereid zijn nieuwe regels en nieuwe wetten toe te passen die de dominantie van de kapitaalbezitters versterken, zonder dat het er de schijn van heeft en met een democratische façade.

Hoe dat stoppen?

Stel dat er een operatie propere handen wordt opgezet en corrupte figuren uit hun functies worden ontheven. Dat zou het geval kunnen zijn bij de instanties van Publifin, Nethys en Resa met vervanging van alle politici en leidende kaderleden van die bedrijven, die hun zakken gevuld hebben. Dat is trouwens wat de onderzoekscommissie aanbeveelt. Op het niveau van een staat gebeurde iets gelijkaardigs in Italië in de jaren 90 van vorige eeuw en in het begin van de jaren 2000.

Zal dat de loop der dingen veranderen? Op korte termijn, in het beste geval, worden de symptomen van de corruptie (de corrupten) verjaagd, wat zeker een goede zaak is, maar er wordt niet geraakt aan het systeem dat ze produceert. En vroeg of laat komen de affaires terug zoals we overigens gezien hebben in Italië … en in België (na het Agusta-schandaal). Het corruptiesysteem zal misschien geraffineerder zijn, moderner, meer verborgen. Maar het zal er nog altijd zijn. In elk geval, in de wereld van de gas- en elektriciteitsmarkt van Publifin, zal een simpele vervanging van mensen de liberalisering niet op de helling zetten, noch de verhoging van de facturen, noch het uitblijven van controle door de overheid op de privébedrijven die met publiek geld worden gefinancierd. Zonder uit te sluiten dat het verbod op legale corruptie (de vermindering van de bijverdiensten bijvoorbeeld) leidt tot een vermeerdering van de illegale corruptie, onder de tafel.

Maar die strijd tegen de corruptie moet gevoerd worden door aan te tonen dat corruptie eigen is aan het systeem

Corruptie moet actief bestreden worden. We hebben radicale maatregelen nodig (Zie 11 voorstellen van de PVDA voor ecte politieke vernieuwing): transparantie van de vergoedingen zowel in de private als de publieke sector, lagere vergoedingen, verbod op de draaideur tussen politiek en privé.

Maar die strijd tegen de corruptie moet gevoerd worden door aan te tonen dat corruptie eigen is aan het systeem. We moeten niet alleen aanklagen maar ook uitleggen wat de oorzaken zijn van de directe corruptie en vooral van de meer verraderlijke, permanente en structurele vorm: de alliantie tussen de regering, de parlementen en de financiële en industriële wereld. De strijd tegen de corruptie confronteert de traditionele partijen met hun voorkeur voor winst boven die voor de mensen. En ze zet het kapitalisme in zijn blootje. Het is het systeem zelf dat we in vraag moeten stellen. En het is ook dat wat authentiek links doet.

Commentaar toevoegen

Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.

Reacties

Er lopen hier in België politici rond die zeg maar walgelijk rijk zijn. En het kan dan ook niet anders of deze hebben zich gedurende jaren en jaren rijk gestolen. En die mogen nu nog altijd het hoge woord blijven voeren. Meer zelfs, daar moet naar opgekeken worden. Echter, wanneer ik zo iemand zie, kijk ik meteen de andere kant op. En zoek ik naar oordoppen. Om naar zo iets zeker weten niet te moeten luisteren.
Ik begrijp u volkomen Mijnheer of Mevrouw Durinck. Maar niet meer luisteren naar hun blabla is volgens mij verkeerd. Goed luisteren en gepast reageren kan ons begoeden voor nog meer onheil. Regering en parlement bestaat vandaag uit 99% hooggeschoolden. Vooral advocaten voeren er het hoge woord. Deze volksvertegenwoordigers en ministers vertegenwoordigen echter het volk niet! Dat wordt elke dag duidelijker. Vandaag wil NVA, de partij van de elite, nu weer de kosten voor knieprothesen de hoogte indrijven. Bejaarden die zich hebben krom gewerkt voor het welzijn van het land zijn in hun ogen afgeschreven en hoeven geen prothesen meer. En zo blijft dat maar doorgaan. Advocaten, doctoren, bedrijfsleiders en renteniers hebben zich verenigd binnen de NVA en willen vanuit die partij hun wil opleggen aan de werkende bevolking door hun alles te ontzeggen en terug arm te maken. Ze moeten hun oorlogsvliegtuigen en ander gewelddadig speelgoed, om het gepeupel te vernietigen, toch kunnen betalen. Hoogtijd dus dat wij, de minderbedeelden, ons ook verenigen. De PVDA/PTB, de enige partij die het woord menselijkheid nog lijkt te begrijpen, kan dat verwezenlijken als we haar machtig maken door lid te worden. Willen we dat al de lagen van de bevolking in dat halfrond aanwezig zijn in de juiste verhoudingen dan gaan we kordater moeten zijn. Recht uw rug! U hoeft uw hoofd niet te ontbloten voor mijnheer de advocaat dient hem op een verstandige en legale manier van antwoord of hij duwt u nog verder in het moeras.
Deze studie is de nagel op de kop hoe het liberale systeem werkt. Proficiat voor jullie speurwerk.
krachtig betoog ! we moeten in deze tijden des temeer het zand uit mensen hun ogen wrijven. licht laten schijnen op alle onrecht dat wordt gegenereerd en de rookgordijnen neerhalen die angstvallig en ingenieus worden opgetrokken. niet alleen het handelen maar veeleer het hele systeem in vraag stellen ! je kan geen betrouwbare wagen hebben door alleen wat aan de carroserie of de motor te veranderen. je hebt een nieuw totaalconcept nodig.